Lees voor

Dialect is een cultureel erfgoed

11-01-2012 00:00
0 reacties

DE VALK - Hetty de Vries of te wel boerin Heintje uut De Valk 'het weer op heur opkoamertje achter de compjoeter gezete om knusse verhoale te schrieve over et leve op et plattelaand'. Met als gevolg dat het vierde boek 'Peertje uut de weck' in het Veluwse dialect is verschenen. ,,Het zijn allemaal leuke, gezellige en korte verhalen", weet Hetty de Vries, die thuis op de boerderij met haar man Jaap en de kinderen ook altijd in het Veluwse dialect praat.

door Jan de Boer

Eerder in de rij verschenen van Heintje uut De Valk al 'Sloa met karnemelksjuu', 'Riest mit bruune zuuker' en 'Gedreugte appeltjes'. De tekeningen in de boeken zijn van Ad van Veen. ,,De boeken gaan gewoon over het leven op het platteland. Ons dialect is toch een cultureel, levend erfgoed, dat wel steeds meer verloren gaat. Het is gewoon mooi om het dialect in ere te houden."
Ook in de buitendorpen wordt er steeds minder dialect gesproken. ,,Vroeger bleef iedereen een beetje in de buurt wonen en werken. Tegenwoordig is iedereen mobiel en gaat vaak ergens anders wonen. Het aantal mensen dat het dialect echt goed spreekt, wordt steeds minder. Van mijn generatie spreekt ook lang niet iedereen het dialect. Ik vind het een compliment als oudere mensen zeggen dat alles precies klopt in mijn boeken. Ik schrijf altijd met een knipoog naar vroeger."
Bijvoorbeeld staat in het nieuwste boek 'Peertje uut de weck' een verhaal over de komst van de elektrische apparaten. ,,Dat heeft de laatste vijftig jaar heel wat teweeg gebracht. Vroeger stonden er een of twee ijzers op de kachel waar mee gestreken werd als ze weer warm waren. En dan ook nog op het gevaar af dat er nog wat van de zwarte kachelpoets opzat."
De verhalen van Hetty de Vries zijn gebaseerd op een combinatie van eigen kennis en van wat zij zo hoort. ,,De oudere generatie weet nog wel, dat er vroeger veel werd gewekt." Het schrijven van korte verhaaltjes in dialect vindt zij nog altijd leuk om te doen. ,,Ik krijg er veel reacties op. In het buurtblad 'De Viersprong' had ik een column in het dialect. Ik dacht daarom 'ik ga lekker in het dialect schrijven, lekker doen waar ik zelf zin in heb."
In 2006 kwam 'Sloa met karnemelksjuu' uit. ,,Het boek liep als een speer, het heeft een derde druk gehad. Het boek sloeg heel goed aan en gaat over de hele Veluwe. Met de nieuwe boeken zie je dat ook. Mensen zien in de boeken een stukje herkenning en stukje nostalgie. Je krijgt het idee in de boeken, dat wij een ouder echtpaar zijn. Mijn man Jaap heet in het boek 'mien Jacob'. De meeste verhalen zijn echt gebeurd. Een enkele keer geef ik er een draaitje aan."
Overdag schrijft Hetty de Vries de verhalen. In 'Peertje uut de weck' staat bijvoorbeeld een verhaal over 'Et begin van de eiermarkt in Baareveld', 'De derde maandag van 't nieje joar' en 'Et Lunterse doolhof. ,,'s Morgens zijn we samen druk op het bedrijf. De verhalen schrijf ik in de middag. Bij gezondheid komt er ook een vijfde boek. Een paar verhalen heb ik al klaar."