Nieuwe vormen van lijkbezorging

Begraven, cremeren of je lichaam ter beschikking stelen aan de wetenschap. In uitzonderlijke situaties is een zeemansgraf toestaan. Dit zijn op dit moment
de opties voor wat er na de dood met je lichaam moet gebeuren. Daar komen (binnenkort) wellicht andere opties bij, zoals resomeren en veraarden.

door Naomi Heidinga

Bij het resomeren gaat het lichaam in een resomeermachine. Daarin ontbindt het in een vloeistof van water en kaliumhydroxide. Resomeren is een chemisch proces, dat alkalische hydrolyse wordt genoemd. Bij het resomeren lost het lichaam in drie tot vier uur op. Er blijven alleen botresten en een zeepachtige restvloeistof over. Deze manier van lijkbezorging is nu nog verboden, maar het kabinet wil op termijn het resomeren onder bepaalde voorwaarden toestaan. Resomeren is een redelijk goedkope en mogelijk duurzame techniek, al is de milieu-impact afhankelijk van verschillende factoren. Men heeft op dit moment nog geen oplossing voor het duurzaam afvoeren van de restvloeistof. 

UITVAART

Kies je voor resomeren, dan kun je een ‘gewone’ uitvaartdienst houden, net als wanneer je kiest voor een crematie. Na de dienst wordt het lichaam van de overledene, gewikkeld in een lijkwade, op een opbaarplank in de resomeermachine geplaatst. Een kist is overbodig. Er worden water en kaliumhydroxide toegevoegd. Het water wordt verwarmd en in enkele uren ontbindt het lichaam. Een zeepachtige vloeistof en botten blijven over. De botten kunnen, indien gewenst, worden vermalen. Het resultaat lijkt op as, als bij een crematie. De resten kan men meenemen in een urn. 

BEZWAREN 

Resomeren wordt in Nederland inmiddels toegepast bij dode dieren. De methode is goedgekeurd door de Gezondheidsraad. In enkele Amerikaanse staten gebeurt het resomeren al. Ondanks de milieuvoordelen van de methode zijn er ook nadelen aan te wijzen. Zo moet kaliumhydroxide op een industriële manier worden vervaardigd, dit kost energie. Bovendien bestaan er twijfels over de wijze waarop de restvloeistof moet worden afgevoerd. Via het riool is een mogelijkheid, maar dit leidt tot (principiële) bezwaren. Het resomeren is ongeveer even kostbaar als een crematie. 

VERAARDEN

Veraarden is een andere manier van omgaan met het lichaam na de dood. Hierbij verandert het lichaam van de overledene in voedzame aarde. Daarom wordt veraarden ook wel humusatie genoemd. Het gaat als volgt: het lichaam van de overledene wordt in een bed gelegd met een organisch mengsel van onder meer hooi, stro en houtsnippers. Daarin bevinden zich micro-organismen in bevinden die het lichaam verteren. Het geheel lijkt op begraven, maar het grootste verschil is dat het veraarden boven de grond gebeurt. Het lichaam ligt in een afgesloten cabine in een gebouw. Op die wijze kan men het proces in de gaten houden. De cocon is voorzien van zuurstoftoevoer en sensoren, waarmee men de temperatuur en vochtigheid in de gaten kan houden. De cocon of cabine wordt zachtjes gewiegd om te zorgen voor een goede zuurstofverdeling. 

VOEDZAME AARDE

Het veraardingsproces duurt vijf tot twaalf weken, een beetje afhankelijk van welke methode is gekozen. Het veraarden van het lichaam levert een voedzame aarde op. Deze humus is rijk aan mineralen, goed voor het voeden van bomen en planten. 

TOEPASSING

Het veraarden vindt al plaats in Amerika. Daar wordt de humus die overblijft onder meer gebruikt in natuurgebieden, ter verrijking van de aarde. Als nabestaande kun je er echter ook voor kiezen om de grond van je eigen tuin te ‘bemesten’. Recompose en Return Home zijn bedrijven die het veraarden commercieel aanbieden. Zie: https://recompose.life/ en www.returnhome.com.

MEINE ERDE

Dichterbij huis wordt veraarden ook al toegepast, in Duitsland. Het bedrijf Meine Erde heeft in 2022 de eerste veraardingslocatie geopend. Het veraarden is daar relatief goedkoop, de kosten bedragen zo’n 2900 euro. In Duitsland mag de compost niet in de eigen tuin worden gebruikt, of worden uitgestrooid over een akker. De aarde moet alsnog worden begraven. Daarmee wordt het voordeel van de voedzame aarde te niet gedaan. In Nederland zijn door de politiek nog geen stappen gezet om het veraarden op korte termijn mogelijk te maken. 

VRIESDROGEN

In de toekomst kun je wellicht ook kiezen voor cryomeren, of vriesdrogen. Hierbij wordt het lichaam bevroren en gekoeld tot een temperatuur van -18 graden Celcius. Daarna wordt het ondergedompeld in vloeibaar stikstof van -196 graden. Dat maakt het lichaam breekbaar. Met behulp van trilling valt het lichaam vervolgens uiteen in een organisch poeder. In een vacuümkamer wordt daarna het water uit de lichaamsstof verwijderd. Er rest dan alleen een droog poeder, dat door een machine gaat om chirurgisch en ander metaal te verwijderen. Ook dit poeder kan in een urn mee naar huis.