Stilte volgde na bombardement op Ede in september 1944: ‘Bleef een beetje onder de mat geschoven’

EDE De Tweede Wereldoorlog heeft diepe sporen nagelaten in Nederland. Ook in Ede zijn de herinneringen aan die periode nog levendig. De podcastserie ‘Zwarte Zondag: Het verzwegen bombardement’ duikt dieper in de zwartste dag uit de geschiedenis van Ede: zondag 17 september 1944 waarop 71 mensen omkwamen. In de eerste aflevering komt het aangrijpende verhaal van de familie Sukkel aan bod, wiens leven voorgoed veranderde door het bombardement. De aflevering is nu te beluisteren via de site en app van EdeStad en via de bekende podcastplatforms. 

In de eerste aflevering staat de zwijgzaamheid rondom de zwartste dag uit de Edese geschiedenis centraal. Podcastmaker Jessica Kapelle kwam naar aanleiding van een oproep in Ede Stad en Bennekoms Nieuwsblad eerder dit jaar met verschillende nabestaanden in contact. Zo nam Willem Sukkel contact met de redactie op. Zijn vader maakte het bombardement mee en verloor hierbij zijn moeder en twee jongere zussen. 

HET VERHAAL VAN DE FAMILIE SUKKEL

De impact van de Zwarte Zondag in Ede is groot, maar de verhalen zijn vaak onuitgesproken gebleven. Dat is ook de ervaring van Willem. Hij deelt zijn persoonlijke zoektocht naar antwoorden in de eerste aflevering. Ook in zijn familie werd er weinig gepraat over het bombardement. 

Lees meer over Zwarte Zondag in ons dossier.

Willem verloor zijn oma en twee tantes bij het bombardement, al heeft hij ze nooit gekend. De gebeurtenis tekende zijn familie voor altijd. Tijdens het middagbombardement sloeg een bom in op hun huis aan de Verlengde Maanderweg 11. Van de familie Sukkel waren vader, moeder en drie dochters op dat moment in de tuin achter het huis. Moeder Aaltje Sukkel-Kleijer (43) en haar 12-jarige dochter Willy kwamen om het leven. De 21-jarige dochter Maartje overleed tien dagen later aan haar verwondingen in het ziekenhuis. Vader Willem en dochter Alie overleefden. Zoons Wijnand en Jan waren tijdens het bombardement niet thuis.

STILTE EN ZWIJGEN

Willem groeide op met veel onbeantwoorde vragen. ,,De gebeurtenissen van 17 september bleven altijd een beetje onder de mat geschoven”, aldus Willem. De nieuwsgierigheid naar wat er precies was gebeurd, waarom Ede een doelwit was en waarom er zoveel bommen vielen, bleef Willem bezighouden. Hij ging zelf op zoek naar antwoorden, maar ontdekte dat zelfs online de informatie schaars is.

De reden voor het zwijgen? Willem vermoedt dat het te pijnlijk was. ,,Een taboe zou ik het niet willen noemen, maar het verdriet maakte praten erover lastig.” Het verlies van dierbaren, zoals zijn opa die twee dochters en een vrouw verloor, en zijn vader die twee zussen en een moeder verloor, creëerde een verdriet waarover niet gesproken werd.

Na de bevrijding begon voor de overgebleven familieleden de zoektocht naar een nieuw thuis. Ze vonden tijdelijk onderdak in een kamer aan de Schaapsweg. In 1947 keerden ze terug naar de Verlengde Maanderweg, waar hun huis werd herbouwd.

Het verhaal van de familie Sukkel en andere nabestaanden in ‘Zwarte Zondag: Het verzwegen bombardement’ werpen licht op een verzwegen hoofdstuk uit de geschiedenis van Ede en de blijvende impact van trauma’s van de Tweede Wereldoorlog. De eerste aflevering van de podcast over het bombardement in Ede is te beluisteren op edestad.nl/podcast en via Spotify, Podimo en Apple Podcasts. Iedere week is een nieuwe aflevering beschikbaar. In totaal zijn het vier afleveringen van 30 minuten.

In Cultura, aan de Molenstraat 45 in Ede, wordt op maandag 24 november om 20.00 uur een live evenement over de podcastserie gehouden. Naast Jessica Kapelle komen andere mensen uit de podcast aan het woord. Aanwezig zijn? Aanmelden kan via deze link. Deelname is gratis.