Valleikanaal heet weer Bisschop Davidsgrift

BENNEKOM Een historische correctie van de naamgeving van het Valleikanaal. Ten onrechte noemde waterschap Vallei en Veluwe het deel in het Binnenveld tussen Veenendaal en Rhenen Valleikanaal, terwijl de correcte historische benaming Bisschops Davidsgrift is. Maandag werd het juiste bordje onthuld bij het bruggetje naast de uitkijktoren aan de Zuidelijke Meentsteeg, op de grens van Gelderland en Utrecht. Een initiatief van Bert Lever van de Historische Vereniging Oud Bennekom.

door Marco Diepeveen

,,Als waterschap reageerden we uiteraard positief op het verzoek tot naamswijziging. Een mooi initiatief”, zegt dijkgraaf Marijn Ornstein. ,,We houden ons niet alleen bezig met de waterhuishouding en techniek. Ook met de mensen en de verhalen erachter.”

Bij de onthulling waren verder Rhenens burgemeester Géran Kaai, de Edese burgemeester René Verhulst en Wagenings burgemeester Floor Vermeulen aanwezig. Kaai: ,,We staan hier bij de Bisschop Davidsgrift, waar natuur, cultuur en historie samenkomen. Het water verbond en verdeelde, tussen het Sticht en Gelre. De Grift speelde een belangrijke rol in de economie en bracht mensen en verhalen samen. Het is goed om het verleden in het landschap zichtbaar terug te brengen naar het heden. De naam Bisschop Davidsgrift herinnert ons aan de oorsprong ervan.”

De Grift ontstond in een tijd waarin veen de belangrijkste brandstof was. Veenendaal lag middenin uitgestrekte veengebieden, waarin op grote schaal turf werd gewonnen. Turfwinning was een belangrijke broodwinning. Om dat veen af te voeren, liet de Utrechtse bisschop David van Bourgondië tussen 1474 en 1483 een nieuwe waterweg graven die volledig over Utrechts grondgebied liep en later zijn naam zou dragen. Tegelijk werd het veen ontwaterd, wat het gebied geschikt maakte voor landbouw.

Een eeuw later groef de Vlaamse ondernemer Gilbert van Schoonbeke een tweede kanaal aan de noordzijde van Veenendaal richting Amersfoort, de Schoonbeekse Grift. Door deze kanaliseringen kwamen beide waterlopen rond 1560 samen en veranderde de afwatering van het gebied ingrijpend. Waar het water voorheen richting de Rijn stroomde, liep het vanaf dat moment naar de vroegere Zuiderzee. De aanleg van de Grift droeg bij aan de economische ontwikkeling van Veenendaal, Bennekom, Achterberg en Wageningen.

LEGGERS

Het initiatief om de historische en oorspronkelijke naam Bisschop Davidsgrift terug te brengen, lag bij Bert Lever van de Historische Vereniging Oud Bennekom. ,,Op mijn fietstochten langs de Grift vielen mij de foutieve aanduidingen van het waterschap op. De naam Valleikanaal heeft namelijk geen historische wortels in het zuidelijk deel van het kanaal, wat leidde tot naamverwarring en naamvervaging. Ik zocht contact met Anton de Ridder van de werkgroep Achterberg van de Historische Vereniging Oudheidkamer Rhenen en omstreken. Samen zijn we het project voor naamsverandering gestart. De historische verenigingen van Wageningen en Veenendaal sloten zich hierbij aan.”

Ten onrechte vermeldden zes bordjes bij bruggen over de Grift in het Binnenveld de benaming Valleikanaal (voorheen de Grift). Die staan er een jaar of acht. De officiële leggers (vergelijk dat met het Kadaster) aanpassen is echter geen doen, vanwege juridische en planologische consequenties voor het waterschap. Dat levert teveel administratieve rompslomp op. Hetzelfde als een straatnaam wordt gewijzigd.