Dansen in een dode stad

31 oktober 2007 om 00:00 Voorlezen Nieuws

‘Dansen in een dode stad’ luidt de titel van het boek van Daniëlle van den Bos, dat vanaf 1 november in de boekwinkel ligt. Daniëlle’s ouders woonden van 1976 tot 1979 in de kibboets Nes Ammim in Israël. Hun eerste dochter Daniëlle werd daar eind 1977 geboren.

EDE - Daniëlle van den Bos heeft een dubbel gevoel bij Israël, het land waar de oud-Edese bij elkaar ruim drie jaar woonde. Ze schreef een boek over haar relatie met Israël, dat ze soms paradijselijk maar soms ook als afgrijselijk ervaart.

door Bram Wisse

Terug in Nederland bezoekt Daniëlle de basisschool en daarna het Streek in Ede. Daarna gaat ze een jaar terug naar Nes Ammim. In 1998 volgt ze, terug in Nederland, een studie Hebreeuws aan de universiteit van Amsterdam. In 2000 gaat ze opnieuw naar Israël, nu voor een zomercursus modern Hebreeuws aan de universiteit van Jeruzalem. Een maand na haar terugkeer in Nederland breekt in Israël de tweede intifada uit. Omdat ze besloten heeft met modern Hebreeuws door te gaan en ze een beurs kan krijgen, besluit ze in 2001 een heel jaar in Jeruzalem te gaan wonen.

Bijzonder

De zomerweken in 2000 in Jeruzalem, waren achteraf gezien heel bijzonder. Daniëlle: ,,Er was toen nog niets te merken van de dreiging van de intifada die een maand later zou uitbarsten. Er heerste optimisme, In Camp David werden vredesbesprekingen gevoerd. Ik genoot erg van mijn verblijf die zomer in Jeruzalem. Het klopte bij de paradijselijke sferen van het jaar in Nes Ammim, drie jaar eerder, wat ook weer klopte bij de verhalen die we als kinderen van mijn ouders hoorden over hun verblijf in de kibboets toen ik nog maar net geboren was.’’

Er waren in juli en augustus 2000 veel toeristen in Jeruzalem, herinnert Daniëlle zich. ,,De stad bruiste, er waren festivals, gezelligheid, vredesvooruitzichten. Je kon heel makkelijk de Westbank in. Er was een sfeer van: het kan nu ieder moment goed komen.’’

Zestien bomaanslagen

Haar tweede verblijf in Jeruzalem, dat augustus 2001 begon, werd een desillusie. Het vredesproces eindigde in een golf van geweld. Daniëlle was een week in Jeruzalem toen een grote aanslag werd gepleegd, in een pizzeria waar ze ‘s morgens nog was geweest. Twee weken later vond in Amerika 11 september plaats. De sfeer in Jeruzalem veranderde in grimmig. Er verschenen posters met de tekst ‘Dood aan de Arabieren’ en er gingen werkelijk mensen dood.

Daniëlle maakte in totaal zestien bomaanslagen mee. Ze deelde in de angst van alle studenten en stortte zich in een nieuw, vreemd avontuur waarover ze nu zegt: ,,Ik kon het niet accepteren om het Israël dat ik op een paradijselijke manier lief had gekregen, kwijt zou raken. Ik ging me verdiepen in het conflict, trachtte grip te krijgen op de situatie, sloot me aan bij een Israëlische vredesbeweging en mijn liefde voor Israël sloeg om in felle kritiek.’’

In ‘Dansen in een dode stad’ doet Daniëlle verslag van haar leven in Jeruzalem. Ze raakt verstrikt in het hectische leven van een samenleving op drift. Je proeft haar eigen heen en weer geslingerd worden, in een meeslepende taal die deelgenoot maakt.

Ze schreef haar boek om te laten zien dat dé Israëli en dé Palestijn niet bestaan. ,,Je hebt daar allerlei types en visies, net als bij ons.’’ Ook wil ze laten zien hoe complex de situatie is. ,,Nederlanders weten precies hoe het in Israël verder moet. In werkelijkheid is de situatie moeilijk te beoordelen.’’

Heimwee

In haar boek zegt ze ook dat haar ouders na hun terugkeer naar Nederland ‘een permanent heimwee’ naar Israël hadden, waardoor zij en haar twee zussen dachten dat Israël een soort paradijs op aarde moest zijn. Haar bezoeken aan Israël weerspraken dat idee. Uiteindelijk raakte de ‘Israël revisited cirkel’ rond.

In 2003 reisde ze nogmaals naar Israël, voor een studiesemester van vijf maanden. Gelukkig waren er toen minder aanslagen. Ze was minder bang op straat, in de bus en restaurants. Maar ze was ook veranderd. ,,Ik lokte geen discussies meer uit, hield me verre van demonstraties en begon weer opnieuw van Israël te houden, met al haar prachtige, bewonderenswaardige, gecompliceerde en nare kanten. Ik luisterde en observeerde meer met afstand. En ik genoot.’’ Met het verschijnen van haar boek is de cirkel echt rond. Ze zegt: ,,Ik ben al twee jaar niet meer in Israël geweest, een record!’’ In 2005 studeerde Daniëlle af. Ze woont in Amsterdam, werkt in het Joods Historisch Museum en geeft ‘s avonds Hebreeuwse les. ,,Israël blijft mijn interesse houden, maar ik leef veel meer in het hier en nu. Ik ben aan Amsterdam gehecht, heb er mijn huisje, werk en vrienden. Ik ben veranderd. Vroeger verlangde ik steeds naar die andere plek. Het permanente heimwee is weg. Ik reis nu ook naar andere plekken. In december ga ik naar Tanzania: mijn dertigste verjaardag vieren.’’

,,Israël is een bijzonder land. Op een nare manier, want ze maken er een bende van. Het Palestijns-Israëlisch conflict, het religieuze conflict tussen de joden, integratieproblemen met joodse nieuwkomers. Maar tegelijk: ze hebben in korte tijd zo’n mooi land uit de grond opgetrokken, er is een stabiele economie en een redelijk draaiende democratie. Dat is het dubbele. Ik kan trots en warm worden om Israël en vijf minuten later slaat het om. Dat zit er nog wel. Maar het is meer in balans gekomen.’’

u ‘Dansen in een dode stad’, ervaringen met Israël, Daniëlle van den Bos, uitgeverij Ad. Donker, Rotterdam, ISBN 97861006169, 224 blz., prijs euro 16,90.

Oud-Edese schrijfster heeft dubbel gevoel bij Israël