Steeds meer Nederlanders ruilen de Randstad in voor de regio

De cijfers van het CBS bevestigden eind vorig jaar opnieuw dezelfde beweging. In 2024 verhuisden bijna 67 duizend mensen vanuit de Randstad naar een gemeente daarbuiten, terwijl er ruim 53 duizend de andere kant op trokken. Onder de streep verlieten zo’n 14 duizend mensen het westen van het land. Het is geen losse uitschieter. Het past in een patroon dat al jaren standhoudt.

Een verschuiving die al tien jaar duurt
Tussen 2013 en 2021 nam de trek uit de Randstad sterk toe, tot een piek van 75 duizend vertrekkers per jaar. Sindsdien is dat aantal licht gedaald, maar de richting blijft gelijk. Tot ongeveer 2016 lag de balans nog andersom en won het westen er per saldo inwoners bij. Jongvolwassenen zorgen nog altijd voor tegenwicht, want studenten en pas afgestudeerden trekken juist naar de grote steden voor hun opleiding en eerste baan. Het zijn vooral de leeftijdsgroepen daarboven die de stad weer achter zich laten. De meeste vertrekkers komen uit Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Utrecht en Leiden en hun directe omgeving. Universiteitssteden buiten de Randstad, zoals Groningen, Wageningen en Maastricht, vormen een uitzondering, omdat daar veel afgestudeerden juist naar het westen vertrekken om te werken.

Waarom dertigers de stad verruilen
De grootste groep vertrekkers bestaat uit dertigers, vaak stellen met of zonder kinderen. Tussen 2015 en 2024 verlieten ruim 52 duizend van hen per saldo de Randstad, met bijna 48 duizend kinderen die meeverhuisden. Vanaf het dertigste levensjaar gaan andere wensen meewegen: een ruimere woning, een tuin, een rustigere omgeving en de nabijheid van familie. De woningmarkt versterkt die keuze. Waar een koopwoning in Amsterdam in 2013 gemiddeld 88 duizend euro duurder was dan in Drenthe, was dat verschil in 2019 opgelopen tot bijna 300 duizend euro. Doordat thuiswerken intussen normaal is geworden, weegt de afstand tot kantoor ook minder zwaar dan vroeger.

De avonden krijgen een ander ritme
Een verhuizing naar een rustiger gebied verandert ook hoe mensen hun vrije tijd invullen. Het brede aanbod aan theaters, clubs en late horeca ligt niet langer om de hoek, waardoor een deel van de ontspanning naar huis verschuift. Streamingdiensten, games en muziek vullen die ruimte op, en voor volwassenen horen daar ook gereguleerde online kansspelen bij, zoals live roulette bij Nederlandse vergunninghouders.

De Veluwe trekt nieuwe inwoners aan
Niet elke regio profiteert even sterk. De gemeenten die de meeste nieuwe inwoners uit de Randstad aantrekken, liggen er relatief dichtbij. Flevoland, de Veluwe, het Rivierengebied en het noorden van Noord-Holland staan vooraan, met daarnaast gebieden als Drenthe, de Achterhoek en Twente. Voor de regio Ede betekent dit een gestage instroom van gezinnen die ruimte en groen zoeken zonder de band met het westen helemaal te verbreken. De ligging op de Veluwe, met natuur binnen handbereik en snelle treinverbindingen richting Utrecht en verder, sluit precies aan op wat veel vertrekkers zeggen te zoeken. Een dagelijkse reis naar kantoor blijft zo haalbaar, terwijl het bos letterlijk achter de deur ligt. Voor gezinnen weegt bovendien mee dat een vergelijkbaar huis hier doorgaans betaalbaarder is dan in de stad die ze achterlaten, en dat hetzelfde budget meer vierkante meters oplevert. Gemeenten als Ede zien hun inwonertal daardoor gestaag stijgen, terwijl nieuwe woonwijken en voorzieningen die groei moeten opvangen.

Groei die om sturing vraagt
De keerzijde is dat de druk op de regionale woningmarkt toeneemt. Meer vraag betekent stijgende prijzen en langere wachttijden, ook in gemeenten die jarenlang stabiel bleven. Tegelijk verandert de samenstelling van de bevolking, wat vraagt om voorzieningen die bij gezinnen passen, van scholen en kinderopvang tot sport en cultuur. Ook de manier waarop bewoners hun avonden thuis doorbrengen verdient aandacht. Wie online ontspanning zoekt, doet er verstandig aan een vast budget en tijdslimieten te hanteren en te onthouden dat spelen vermaak is en geen manier om geld te verdienen. Aanbieders met een Nederlandse vergunning werken daarom met leeftijdscontrole vanaf 18 jaar en met het uitsluitingsregister Cruks.

De verwachting is dat de beweging voorlopig aanhoudt, ook al vlakt het tempo iets af. Zolang de prijsverschillen tussen het westen en de rest van het land groot blijven en thuiswerken gewoon is, blijft de regio aantrekkelijk voor wie meer ruimte zoekt. Voor gebieden als de Veluwe verschuift de opgave daarmee langzaam. Niet langer draait het om nieuwe inwoners aantrekken, maar om die groei in goede banen leiden.

Bronnen: CBS, StatLine, Kadaster.