Samen met moeder Jeanneke Folmer (64) is Mirjam Buru-Sluiter, zoals ze officieel heet sinds haar huwelijk in 2012, voor een lang weekend in haar geboorteplaats. Ze verblijven bij hun voormalige buurvrouw Ankie Zeilmaker in de Edese wijk Maandereng.
Bijzonder is dat moeder Jeanneke en haar man Marco, met wie ze al dertien jaar is getrouwd, sinds 2014 ook in Hongarije wonen. In dezelfde plaats als haar dochter: Törökszentmiklós (vertaald: Turkse Sint Nicolaas), op 120 kilometer ten zuidoosten van Boedapest. En op slechts drie kilometer van de woning van Mirjam, haar man József en de kleinkinderen Dáni (7) en Luca (4).
Voor Mirjam is het vijfenhalf jaar geleden dat ze Ede voor het laatst bezocht. Het interview is in het café van Cultura. Onderweg van de Maandereng naar het centrum heeft ze zich verbaasd over de nieuwbouw op het campusterrein rond de Christelijke Hogeschool Ede en de nieuwe woonwijk op het voormalige Enka-terrein. ,,Alleen de oude schoorsteen staat er nog.’’

Het zijn globetrotters, Edenaren die hun geboortegrond hebben verlaten om elders in de wereld een nieuw bestaan op te bouwen. In de rubriek 'Groeten uit...' spreekt Ede Stad emigranten over hun nieuwe leven in het buitenland. 

HUILEN Als de koffie op tafel staat, schakelen moeder en dochter al snel over naar Hongarije. De liefde voor het land ontstaat begin jaren negentig als het gezin Sluiter - vader, moeder, Mirjam en haar twee jaar jongere broer - er voor het eerst op vakantie zijn. Jeanneke en haar toenmalige man zijn getriggerd door foto’s en video’s die een enthousiaste collega van Jeanneke heeft laten zien van haar eerste vakantie op het Hongaarse platteland.
,,Mijn broertje en ik moesten huilen, omdat we niet meer naar de zon en zee in Spanje gingen’’, herinnert Mirjam zich. Maar de dan 12-jarige tiener heeft in een afgelegen dorpje in noordoost-Hongarije, niet ver van de Slowaakse grens, de vakantie van haar leven. ,,Mijn broertje en ik ontmoetten al snel twee jongens van ongeveer onze leeftijd. We trokken met hen de bergen in, gingen vuurtje stoken en barbecueën en ook volksdansen. Dat was fantastisch.’’

De kinderen hadden geen speelgoed en leefden in armoede

GEEN SPEELGOED Ook vader en moeder Sluiter zijn enthousiast en Hongarije is vanaf dan jaarlijks de vaste vakantiebestemming. Maar er gebeurt meer. Jeanneke reageert een paar jaar later op een advertentie in Ede Stad waarin de Stichting Vrienden Hongarije een oproep doet voor gastgezinnen voor Hongaarse kinderen.
De 13-jarige Sebastián krijgt vervolgens enkele jaren zowel in de zomer- als in de kerstvakantie een warm welkom in huize Sluiter. Als ze hem een keer opzoeken in het kindertehuis in een oud kasteel in het dorpje Gönc worden ze geraakt door de slechte omstandigheden waarin Sebastián en de andere kinderen leven. ,,Ze sliepen met tien kinderen op één kamer, er was geen speelgoed en ze leefden in armoede.’’   

HULPTRANSPORTEN Voor de familie Sluiter is dat de aanleiding om hulptransporten te organiseren vanuit Ede voor de Stichting Vrienden Hongarije. ,,Dat hebben we een jaar of acht gedaan, elk jaar twee of drie vrachtwagens met onder meer kleding, bedden en speelgoed. Niet alleen voor het kindertehuis, maar ook voor zieken- en bejaardenhuizen’’, blikt moeder Jeanneke terug.
Mede door de hulptransporten wordt de band met Hongarije steeds sterker. De Sluiters kopen er in 1996 ook een huis. Op advies van de directrice van het kindertehuis doen ze dat in Tokaj, een mooi en bekend Hongaars wijngebied. De ex-man van Jeanneke en vader van Mirjam woont daar nu nog.

JAARSTAGE Mirjam, die op de Edese basisscholen De Elskamp en Koning David heeft gezeten, behaalt na het Pallas Athene College en ROC A12 haar vhbo-diploma. En gaat dan sociaal-pedagogische hulpverlening studeren aan de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen. Ze benut de opleiding om werkervaring op te doen in Hongarije. Eerst acht weken stage in het kindertehuis in Gönc in het eerste jaar en vervolgens ook de jaarstage in het derde jaar. ,,Ik heb in dat jaar - 1999/2000 - erg veel van de Hongaarse cultuur geleerd en natuurlijk de taal, die erg moeilijk is.’’

ZORG Mirjam keert terug naar Nederland om haar opleiding af te maken en zal er tot haar emigratie in 2009 blijven. Maar ze vergeet Hongarije niet. De Edese, die woonde aan de Van der Hagenstraat, Gerard Doustraat, Jan Vermeerstraat, Groevenbeek en Posthoornstraat, gaat na haar studie eerst vijf jaar aan de slag bij ‘s Heeren Loo in de wijk Rietkampen. Ze werkt daar in een leefgroep van mensen met een verstandelijke beperking. De twee jaar daarna werkt ze in het Dr. Leo Kannerhuis (centrum voor autisme) in Oosterbeek.

HEIMWEE Na een ongelukkige relatie met een Turkse vakantieliefde en opnieuw een vakantie aan Hongarije slaat de heimwee toe, herinnert Mirjam zich. ,,Ik merkte dat ik me daar echt thuis voelde en niet in Ede wilde blijven. Toen heb ik de knoop doorgehakt om te emigreren.’’
Ze vindt in het voorjaar van 2009 werk in de Hongaarse hoofdstad Boedapest, eerst bij IBM als administratief medewerker en daarna bij Lexmark Printers, waar ze veel bezig is met internationale klantcontacten.

Toen ik trouwde,
was ik acht maanden zwanger
 

BAANGARANTIE Tijdens de jaarwisseling 2010-2011 wordt ze door vriendin Judit uitgenodigd op een Hongaars feest in Tokaj. ,,Daar kwamen ook drie auto’s vol met jongens uit Törökszentmiklos, de plaats waar ik nu woon. Tijdens dat feest heb ik mijn man József ontmoet. In juli 2011 ben ik verhuisd naar Törökszentmiklos op het Hongaarse platteland. En in september 2012 is onze zoon Dániël geboren’’, lacht Mirjam. ,,We trouwden in augustus 2012, ik was toen acht maanden zwanger.’’
Dankzij het gunstige ‘familiebeleid’ van premier Viktor Orbán - met als doel meer Hongaarse kinderen - kan Mirjam thuis blijven tot de tweede verjaardag van haar tweede kind, dochter Luca. Met baangarantie en zonder er financieel veel op achteruit te gaan.

ALCOHOL Zowel Mirjam als József werken nu bij het vlakbij gevestigde Kall Ingredients, een internationaal opererend maïsverwerkend bedrijf. Mirjam is salescoördinator en logistiek medewerker en József onderhoudsmonteur.
,,Kall levert veevoer, vloeibare suikers - onder meer aan Coca Cola en Haribo - en alcohol (ethanol)’’, licht Mirjam toe. ,,Ik werk bij de afdeling alcohol. Ethanol wordt bijvoorbeeld gebruikt voor productie van sterke drank, cosmetica, farmaceutische producten en chemicaliën. Kall heeft ongeveer 350 medewerkers en we leveren aan bedrijven in allerlei landen, waaronder Engeland, Frankrijk, Duitsland, Oostenrijk en Polen.’’

VOLKSLIED Het Hongaarse leven is voor Mirjam nog mooier geworden door de komst in 2014 van moeder Jeanneke en haar man Marco. ,,Nadat Marco één keer in Hongarije op vakantie was geweest, was hij ook verkocht’’, zegt Jeanneke. Zij heeft in Ede altijd voor zorgorganisatie Opella gewerkt als opleidingscoach. De woning van Jeanneke en Marco staat op slechts enkele kilometers van het huis van Mirjam, Jószef en de kleinkinderen.
Een ander hoogtepunt voor Mirjam is de Hongaarse nationaliteit, die ze sinds 8 oktober dit jaar officieel heeft, naast de Nederlandse. ,,Daarvoor moet je tenminste vijf jaar getrouwd zijn met een Hongaar, kinderen hebben en bewijzen dat je de Hongaarse taal spreekt. Ik heb bij de burgemeester de eed afgelegd en daarna meegezongen met het Hongaarse volkslied.’’

KROKETTEN ,,Veel meer ruimte - ons huis staat op een stuk grond van 900 vierkante meter’’ -, traditioneel buiten eten, de gemoedelijke mentaliteit, de spontaniteit en gastvrijheid,  weinig regen en elk jaar sneeuw’’, somt Mirjam op als antwoord op de vraag waarom ze nooit meer weg wil uit Hongarije.
Zijn er ook nadelen? ,,Hongaren zijn echte vleeseters en ze eten weinig groente, daar moet ik wel op letten. Zeker ook voor de kinderen’’, lacht ze. ,,En ze hebben hier natuurlijk geen kroketten, hagelslag en Nederlandse kaas. Daarom gaan we zo eerst in het centrum een broodje kroket halen. Tegelijk is het een heerlijk gevoel dat we over een paar dagen terug vliegen naar Hongarije. Daar zijn we thuis.’’

Door Wim Vonk

Eigen foto
Foto: Eigen foto
Mirjam Buru-Sluiter heeft sinds begin oktober ook de Hongaarse nationaliteit. Na de beëdiging en het volkslied op de foto met de burgemeester.
Eigen foto
Foto: Eigen foto
Moeder Jeanneke met man Marco en kleinkinderen Dániel en Luca.
Eigen foto
Foto: Eigen foto
Uitwisselen van de ringen bij de bruiloft van Mirjam en József op 3 augustus 2012.
Eigen foto
Foto: Eigen foto
Koken in de tuin van Marco en Jeanneke. Links József, rechts Ankie Zeilmaker uit Ede.
Eigen foto
Foto: Eigen foto
Spek braden bij buren van Marco en Jeanneke. Van links naar rechts Marika, Jeanneke, Marco en Lilla.
Eigen foto
Foto: Eigen foto
József kookt graag in de tuin.
Eigen foto
Foto: Eigen foto
Marco en Jeanneke Folmer in de Hongaarse stad Szolnok.
Eigen foto
Foto: Eigen foto
Koken met ketel boven het vuur op de traditionele manier.
Eigen foto
Foto: Eigen foto
Koken met ketel boven het vuur op modern gebouwde stookplek.