In Café Marktzicht werd er rond de klok van 11.00 uur afgetrapt met verschillende pitches. De bijeenkomst, georganiseerd door caféhouder Adriaan Henzen en boer Pieter Bos stond in het teken van discussie en gesprek. Dat werd al snel duidelijk: gemeenteraadsleden en bestuurders van de gemeente Ede waren aanwezig en gingen in gesprek met de ruim tien boeren die aanwezig waren. Van de grote Edese partijen was alleen de ChristenUnie niet aanwezig. 

Waar de boeren en raadsleden al vroeg in de ochtend de gelegenheid hadden om elkaar te leren kennen tijdens een rondleiding op de boerderij van Jan van Ommeren in Lunteren, was het nu tijd om eens kritisch te kijken naar de problematiek in de agrarische sector, want die is er, dat werd al tijdens de introductie duidelijk. Pieter Bos nam het woord en zette de zorgen op een rijtje.

ZORGEN ,,De gemeente wil van alles: verduurzaming maar ook een nieuwe vorm van landbouw. Hoe moet het platteland worden ingericht?” klinkt het. ,,En hoe zit het met Natura2000 gebieden? De kleine gebieden zijn postzegels in ons landschap maar de aanwezigheid daarvan heeft zeer grote gevolgen voor de omliggende boeren”, legt Bos uit. Misschien nog wel het belangrijkste is het gebrek aan vertrouwen in de overheid, maar ook andersom. 

Na de introductie van Pieter Bos is het woord aan de genodigden. Vier jonge boeren vertellen iets over hun boerderij en vervolgens kunnen de medewerkers van de gemeente daar weer op reageren en van de laatste groep mag uitgerekend iemand van D66 het spits afbijten. ,,Daar sta ik dan”, begint Freek Jan Koekoek. ,,Met onze woorden hebben we veel trekkers in beweging kunnen krijgen, maar desondanks is het goed om hier aanwezig te zijn.” 

NIET POPULAIR Op veel steun hoeft Koekoek niet te rekenen, al heeft hij dat zelf ook door. ,,Ik weet dat ik me niet populair maak hier, maar het kan zo niet doorgaan. We zijn voor toekomstbestendige landbouw maar wel binnen de grenzen van natuur en milieu.” 

Zijn partij wordt met name afgerekend op de plannen om landbouwgrond om te zetten in zogenaamde zonnevelden: grote stukken land waar veel zonnepanelen op komen te staan. ,,We willen allemaal dingen tegelijk”, roept een boer tussendoor. ,,Maar dit kan gewoon niet! Je moet keuzes maken en het is niet oke dat we ons moeten focussen op nieuwe vormen van landbouw maar ondertussen wel grond moeten inleveren aan zonnevelden. Dat is onhaalbaar.” 

METEN De oproep vanuit de verschillende boeren is duidelijk: er moet meer gemeten worden, maar dan wel goed. Pieter Bos legt uit: ,,Nu zien we in een grafiek dat 44 procent van de stikstofuitstoot afkomstig is uit de landbouwsector, maar er is ook 30 procent afkomstig uit het ‘buitenland’, een vaag begrip. Wordt nu duidelijk dat onder ‘buitenland’ ook nog eens de luchtvaart valt”, geeft hij aan. ,,We willen niet op een hoop gegooid worden, maar er moet in kaart gebracht worden wat nu exact het probleem is en waar dit vandaan komt.” 

Ook Marian Van Roekel-Vreugdenhil (CDA) legt dit uit: ,,Het ene stikstof is het andere niet. Stikstof van boerderijen is veel zwaarder en komt veelal op eigen land terecht, want daar gaat het om, niet zozeer om de uitstoot maar waar het terechtkomt. Dit zijn zaken die heel goed gemeten moeten worden want anders is het te makkelijk om daar de landbouwsector voor op te laten draaien." Freek Jan Koekoek (D66) hoopt dat boeren met een optimistische blik naar de toekomst willen kijken, ,,daar gaat het namelijk om! Niet naar de nabije toekomst, maar echt naar de lange termijn", legt hij uit.

GESPREK Naast Koekoek en Van Roekel-Vreugdenhil waren ook nog Carola Ruiswijk van het CDA, Evert Jansen van de SGP en Bert van der Blaak van GemeenteBelangen aan het woord. ,,Het was een geslaagde ochtend”, concludeert Bos. ,,Het doel wat we hadden: met elkaar in gesprek gaan, is bereikt. Soms op zijn tijd fel, maar wel met respect en de juiste toon.” 

Toch ziet hij nog veel problemen voor de boeren: ,,Neem stikstof: een probleem waar de helft van Nederland maar weinig van snapt, maar we moeten wel actie ondernemen. Dat blijft gewoon heel erg lastig”, besluit hij. 

Juist daarom is er behoefte aan duidelijkheid, want anders is het risico op ‘stoppers’ ook groter: ,,Dat willen we natuurlijk voorkomen. Met stoppers bedoelen we boeren die besluiten hun boerderij op te geven en een ander beroep zoeken. Deze keuze is vaak te herleiden na problematiek en onduidelijkheid. Het wordt tijd dat we hier verandering in gaan brengen. Zo’n ochtend als deze kan daar aan bijdragen.” 

Door Job Oldegbers

Job Oldegbers
Foto: Job Oldegbers