Op de tweede verdieping van het in deze tijden rustige gemeentehuis haalt de burgemeester er zijn aantekeningen bij. Op 3 maart begon het voor hem allemaal. Hij werd naar Den Haag geroepen, waar de Veiligheidsregio in het Nationaal Crisiscentrum werd ontvangen door een tweetal ministers en Jaap van Dissel, directeur van het centrum infectieziektebestrijding van het RIVM. ,,Het was de eerste keer dat ik Van Dissel zag. Het ging over Covid 19, een virus uit China. 81 procent had milde klachten, 14 procent werd er ziek van en 5 procent verkeerde in een kritieke fase.  Maar het aantal besmettingen in China liep terug. In Nederland waren 23 besmettingen. Wij maakten ons nog niet zo veel zorgen, maar er werden al wel voorbereidingen getroffen.”

MET EEN SMAK Wat dagen later zeiden collega's in Limburg en Brabant tegen Verhulst dat zij een groot probleem aan zagen komen. 'Social distancing' was het credo. ,,Wij zaten elkaar aan te kijken. Je viel er als het ware met een smak in. Op 9 maart was er een bijeenkomst van de Veiligheidsregio Gelderland-Midden, de GGD werd opgeschaald, er waren zeven coronagevallen in Gelderland-Midden, waarvan er zeven in Italië waren geweest. Inmiddels weten we hoe snel het is gegaan, over de hele wereld nam het aantal besmettingen toe. Via Italië en de wintersport is het in Nederland terecht gekomen. Daarna ging het om handelen: het indammen van het virus, het beperken van de schade, de vraag of de zorg het aan kon.”

Een pandemie is, na een overstroming, het grootste risico waar een veiligheidsregio, en dus een burgemeester, mee te maken kan krijgen. Maatregelen uitvoeren die elders door deskundigen worden geformuleerd en het handhaven van die maatregelen. Het opschalen van de zorg en de GGD is volgens Verhulst ,,fantastisch gegaan.” Wat is zijn eigen beleving in deze periode? ,,De eerste weken heb ik ervan wakker gelegen. Niet voor mezelf, maar voor bijvoorbeeld de ouderen. Met de vraag of de zorg de problemen en het toenemende aantal patiënten wel aan kon. De horeca en de restaurants die de deur gesloten moesten houden. Bedrijven die helemaal of voor een groot deel op slot gingen, mensen die zonder werk thuis kwamen te zitten.”

CRISISORGANISATIE Vanaf de eerste week in maart dat het coronavirus de gehele gang van zaken ging ontregelen is bij de gemeente een kernteam corona aan het werk gegaan. ,,Dat is onze crisisorganisatie, ongeveer tien mensen en daar zitten allerlei specialisten achter. Als het om sport gaat komt er iemand van sport bij en als het over recreatie gaat komt er iemand bij die zich in normale tijden met recreatie bezig houdt. Het beweegt met de crisis mee.” De burgemeester zit het kernteam corona voor, dat team is zeven dagen in de week bereikbaar. ,,Het gaat over de aanpak, je hebt elkaar nodig.” 

We zitten nu in een periode dat er versoepelingen komen van regels. Dat kan voor wat de handhaving betreft problemen opleveren. ,,Je gaat in eerste instantie uit van het gezonde verstand van de mensen zelf. We gaan niet met een meetlat de straat op of de wei in om te controleren of de mensen zich wel houden aan de anderhalve meter. Maar we zullen wel ingrijpen als mensen zich er niet aan houden en het te druk wordt op bepaalde plekken. We hadden aanvankelijk beperkingen, nu zijn er uitbreidingen, maar we moeten voorkomen dat we opnieuw beperkingen moeten gaan invoeren.”

TOERISME Verhulst stelt vast dat de meeste mensen zich keurig aan de adviezen houden. ,,We zijn een gemeente met veel ruimte, en niet alleen in het centrum van Ede. We zijn geen middeleeuwse gemeente met nauwe straten, dat heeft in deze situatie een voordeel. Maar het binnenlandse toerisme zal de komende maanden toenemen, mensen komen ook naar de recreatieterreinen in onze gemeente. En zij gaan winkelen in Ede en de dorpen. Dat is goed voor het midden- en kleinbedrijf, zij hebben al genoeg problemen. Wij hebben goede contacten met de voorzitter van de winkeliersvereniging.”

De burgemeester weet dat achteraf zal worden geconcludeerd dat sommige zaken anders gedaan hadden moeten worden. ,,Dat is altijd zo, achteraf is het makkelijk praten. Dat zien we te zijner tijd dan wel, nu moeten er maatregelen worden genomen. Doe het maar eens goed, je hebt te maken met een wisselend beeld en met schuivende panelen.” Verhulst heeft op het netvlies staan het ongewone beeld van de tenten bij het ziekenhuis waar de coronapatiënten werden opgevangen, het beeld van borden en linten bij verpleeghuizen. ,,Schrijnende situaties, waar mensen geen afscheid konden nemen van hun stervende moeder of vader, dat ze hun ouders in die laatste ogenblikken niet meer even konden vasthouden. Dat blijft je wel bij.”

VERRASSEND Er waren ook verrassende initiatieven van inwoners. Bijvoorbeeld de muzikale optredens bij twee verpleeghuizen op koningsdag. ,,Op de vierde mei kon er geen herdenking bij het Mausoleum zijn, daar komen altijd veel mensen op af. In de ochtenduren hadden we namens het gemeentebestuur kransen gelegd. Met mijn vrouw liep ik er 's avonds nog even naar toe, we wonen in de buurt. Twee minuten voor acht hoorden we ineens vanuit de verte van verschillende kanten en gelijktijdig de Last Post klinken, dat was een ervaring.”

Door Gerard van Wijk