Wie de geschiedenis vergeet is gedoemd die te herhalen', is een tekst die in het klaslokaal van Top aan de muur te lezen is. En ook: 'Van een schouderklopje is nog niemand geblesseerd geraakt'.

Hij vindt zelf een zwart-witfoto erg mooi, waarop je een soldaat in Berlijn over prikkeldraad ziet stappen, vlak voordat hier de beruchte muur werd gebouwd. En de opvallend rode poster met het iconische hoofd van Che Guevara die bij zijn eigen zoon vandaan komt. ,,Een discutabele, linkse figuur om met de leerlingen het gesprek over aan te gaan. Hij had de goede intentie, maar was ook gewelddadig", legt de leraar uit. Aan de andere kant zorgt Martin Luther King met 'I have a dream' voor een vredig tegenwicht. Top vindt een cartoon over de Koude Oorlog geweldig.

[GROENTENZAAK] Heimen is in Voorthuizen geboren in een boerderij aan de Rijksweg richting Terschuur. Zijn ouders verhuisden later naar de Wilbrinkstraat, waar ze een groentenzaak hadden. ,,We hielpen allemaal in de winkel", herinnert Top zich, als een van de negen kinderen. Hij bezocht de Van den Berghschool aan de Kerkstraat en volgde de mulo in zijn eigen dorp. Vervolgens plakte hij klas vier en vijf van de havo eraan vast, waarna hij in Ede studeerde aan de Pedagogische Academie Felua.

Voor de klas staan beviel hem prima, de eerste jaren vanaf 1976 aan een lagere school in Culemborg. ,,Vaak gaf ik les in de bovenbouw. We hadden een leuk team en een vooruitstrevende directeur. In die tijd heb ik mijn bevoegdheid gehaald voor het speciaal onderwijs en voor aardrijkskunde en geschiedenis." Na acht jaar solliciteerde Top met succes bij een school voor voortgezet speciaal onderwijs in Voorst. ,,Ik vond dat een uitdaging, al was het af en toe pittig."

Intussen was Top getrouwd. Met zijn echtgenote kreeg hij een zoon en een dochter, die allebei ook voor het onderwijs kozen. Hij in Tiel woonde, maar de afstand naar het werk beviel niet zo goed. Daarom koos hij ervoor om na twee jaar (in 1986) les te gaan geven aan leerlingen van mavo De Proeftuin in Scherpenzeel. ,,Hier gaf ik tien jaar geschiedenis en godsdienst. Het was een gemoedelijke kleinschalige school."

De redactie selecteert, voor u, wekelijks een aantal belangrijke en spraakmakende verhalen uit de regio.

[KOUDE OORLOG] Uiteindelijk kwam Top in 1996 terecht op het Johannes Fontanus College. Hier ervaarde hij dat het 'sparren' met collega's geschiedenisleraren erg prettig is. ,,Daar komt bij dat dit een prachtige school is met goede voorzieningen en ondersteunend personeel. Dat is ongekend."

Top gaf les aan leerlingen van de mavo in alle klassen en in de onderbouw van het havo en vwo. Hij vond het vooral boeiend om de jongeren verhalen te vertellen uit het verleden. ,,Je merkt dat ze geïnteresseerd zijn in de geschiedenis van de twintigste eeuw, met de Eerste- en Tweede Wereldoorlog en de Koude Oorlog."

Hij onderkent dat het soms veel van een docent vraagt om leerlingen te fascineren, vanwege een overmaat aan snelle visuele prikkels die zij tegenwoordig ondergaan, op tv en het internet. ,,Daarom moet je zorgen voor veel afwisseling. Een lesuur lang luisteren of alleen aantekeningen maken, dat is uit den boze. Je moet je werkvormen afwisselen. Maar bij een goed verhaal zijn de leerlingen geïnteresseerd."

[GESCHIEDENIS LEEFT] Om te weten in wat voor wereld je leeft, moet je weten hoe die wereld is ontstaan, is de visie van Top. ,,Dat is een proces. Je hoopt dat leerlingen inzicht krijgen, dat ze met feiten uit het verleden dingen van vandaag kunnen verklaren. Dat die bevrijdingsjournaals op tv waren, is mooi natuurlijk.

Op de hei in Ede zag ik bij de Airborneherdenking ook enorm veel jongeren, dan leeft de geschiedenis wel." Top vindt dat zijn vak kan bijdragen aan de vorming van leerlingen, vooral bij het maken van keuzes in hun eigen leven. ,,Ik probeerde duidelijk te maken dat veel zaken niet zo zwart-wit zijn als ze misschien lijken. Je kunt de nuance zoeken. Daarom wijs ik ze er bijvoorbeeld op dat er vorige week ook Duitse parachutisten meesprongen bij die herdenking. En onlangs stond de term 'Gouden Eeuw' ter discussie. Over die jaren moet je een compleet beeld schetsen, inclusief de slavenhandel."

[CARTOONS] De afzwaaiende docent schuwde de actualiteit niet. Zo wierp hij discussies op met de cartoons die hij zag in dagbladen. Bijvoorbeeld om de gebeurtenissen rond Donald Trump en Boris Johnson aan te kaarten. ,,Het draait niet alleen om je eigen vak, maar ook om de ontwikkeling van het kind. Zo is het fenomeen nepnieuws bijvoorbeeld heel interessant. Je leert jongeren om kritisch te zijn. Denk goed na. Zo heb ik laten zien dat Stalin in zijn tijd al foto's liet bewerken. Mensen die hij uit de weg had laten ruimen, werden van de foto gehaald. Dus leerde ik leerlingen ook om goede kranten te lezen, al is dat weleens moeilijk, omdat andere belangen in de pubertijd zwaar wegen."

Top stond achter de christelijke signatuur van de school en bracht zijn leerlingen respect voor iedereen bij. ,,Als je hier open en eerlijk over bent, pakken ze dat goed op. Ik vind dat wel een taak van een leraar."

Hij gaat het lesgeven missen, maar na 43 jaar vindt hij het ook wel mooi geweest. Hij gaat wat vaker de bossen in hardlopen en mountainbiken. ,,Ook wil ik graag een aantal boeken gaan lezen die nog op de plank liggen."

Door Freek Wolff

Freek Wolff
Foto: Freek Wolff
Freek Wolff
Foto: Freek Wolff