WIJdekerk werd in 2016 opgericht door christenen uit verschillende kerken in Nederland. Zij zijn zelf lesbienne, homoseksueel, biseksueel of transgender (lhbt)of nauw bij hen betrokken. ,,We vinden dat ieder mens, ondanks geaardheid, zichzelf moet kunnen zijn binnen zijn of haar gemeente'', is op de website te lezen.

In de Ichthuskerk is dit al jaren het geval. In de gemeentefolder is een aparte alinea gewijd aan het onderwerp relaties: 'Mensen zijn in onze kerk vrij om samen te wonen of te trouwen, heterofiel, homofiel of lesbisch', staat er in dit stukje. En: 'Belangrijk is de onderlinge liefde en trouw.'

[VANZELFSPREKEND] ,,Deze tekst is vooral bedoeld voor de gemeente zelf en voor nieuwe leden'', verklaart kerkenraadsvoorzitter Klein Obbink. ,,Door onze aansluiting bij WIJdekerk willen we ook naar de buitenwereld helder over onze standpunten zijn. Eigenlijk is het sneu dat we die expliciet moeten vermelden. Het zou vanzelfsprekend moeten zijn dat de kerk een plek is voor iedereen.''

Kerkenraadslid Annemiek Panhuis sluit zich daarbij aan. ,,Eerder dit jaar zijn kerken negatief in het nieuws geweest vanwege de Nashville-verklaring: die bevatte de stelling dat homoseksualiteit afgewezen moet worden. Verschillende kerken en dominees ondertekenden deze verklaring, maar niet iedereen. Toch kan ik me voorstellen dat mensen die minder betrokken zijn bij het christelijk geloof denken dat elke kerk zo redeneert. Daarom is het goed om meer naar buiten te treden met onze boodschap dat iedereen welkom is.'' De reacties zijn positief, zegt Panhuis. ,,Ik hing net de regenboogvlag op, het symbool voor de acceptatie van homo's en lesbiennes, en er fietsten twee dames voorbij: 'Yes!', riepen ze.''

[NIET MEER HOREN] Voorthuizenaar Peter Davelaar is ruim twintig jaar lid van de Ichthuskerk. Hij voelt zich in geen enkel opzicht anders dan andere gemeenteleden, laat hij weten. ,,Ik heb nog nooit gedacht: ik zit als homoseksueel in deze kerk.'' Voordat hij zich inschreef bij de kerk aan de Tromplaan, ging hij naar een andere gemeente. ,,Ik ging me daar steeds minder thuis voelen. Dat kwam door de boodschap die vanaf de kansel werd gebracht. Ik kreeg het gevoel dat ik 'het' wel mocht zijn, maar 'het' niet mocht doen. Op een gegeven moment wilde ik het niet meer horen.''

Heeft hij er met de predikant over gepraat? ,,Nee. Ik had daar niet zoveel behoefte aan. Ik vind gewoon dat het geen punt moet zijn. Het gaat er niet om wat je bent, maar om wie je bent. In de Ichthuskerk is het allemaal wat vrijer.''

Zijn kerk is niet de enige in de regio die zich heeft aangesloten bij WIJdekerk; in Barneveld doen de Bethelkerk en de Immanuëlkerk mee. Alle drie behoren ze tot de Protestantse Kerk Nederland (PKN).

Uit de website van WIJdekerk blijkt dat inmiddels tientallen gemeenten in Nederland lhbt'ers expliciet welkom heten. Ook gemeenten die (nog) nadenken over avondmaaldeelname, het vervullen van kerkelijke functies en het zegenen van relaties, hebben zich aangesloten. Per kerk is te lezen wat een lhbt'er daar wel en niet 'mag'.

[MOEILIJK EN GEVOELIG ONDERWERP] Bij de Ichthuskerk staat er achter elk onderdeel een plusje, ofwel: goed. Een huwelijk tussen twee mannen of twee vrouwen is er mogelijk sinds 2004. Die beslissing had volgens Klein Obbink wel wat voeten in de aarde. ,,Niet lang nadat het homohuwelijk landelijk was ingevoerd, wilden twee mannen uit onze gemeente graag in de kerk trouwen'', vertelt hij. ,,We hadden daar nog niet over nagedacht. Er is behoorlijk stevig over gediscussieerd. Toen we besloten om dit mogelijk te maken, zijn er om die reden mensen weggegaan. Het blijft een moeilijk en gevoelig onderwerp. Ook toen we onlangs met elkaar spraken over het al dan niet aansluiten bij WIJdekerk, wilden verschillende nieuwe leden het nog weer hebben over ons standpunt over het zegenen van homorelaties. Maar dat hebben we als kerkenraad afgehouden. Het besluit is genomen, punt.''

Nog een reden waarom openheid belangrijk is, vindt Klein Obbink: wat hem betreft is het weleens klaar met het discussiëren over de plaats van lhbt'ers in de kerk. ,,Gelukkig wordt er al minder stiekem over gedaan dan vroeger, maar de acceptatie kan nog een stuk beter.''

,,Misschien is meer openheid ook goed voor de mensen ín de kerk'', vindt Davelaar. ,,Want ik vraag me ineens af: weet ik van iemand hier dat-ie homoseksueel is of een lesbienne?'' ,,Ik denk dat het in deze kerk niet zo'n issue is'', reageert Panhuis. ,,Het doet er gewoon niet toe.''

Aan de andere kant kunnen ook in hun eigen kerk mensen het misschien voor zich houden uit verlegenheid of schaamte, erkennen de twee. En wat dan? ,,De drempel om met onze predikant, Peter Breure, in gesprek te gaan, is heel laag'', zegt Panhuis. ,,Ik hoop dat mensen van die mogelijkheid gebruikmaken.'' ,,Zit je in een andere kerk en voel je je daar niet thuis, zoek dan een gemeente die je wel accepteert'', roept Davelaar op. ,,Er zijn mogelijkheden!''

[PERSOONLIJKE ZAKEN] ,,Mensen worden bij ons niet aan hun lot overgelaten'', zegt Klein Obbink. ,,En met potentiële nieuwe gemeenteleden gaan we altijd in gesprek. Je bent dan vrij om te vertellen over jezelf wat je kwijt wilt. Heb je behoefte om op enig moment verder door te praten over persoonlijke zaken, dan kun je bij de dominee of ouderlingen terecht. In onze kerk leggen we er de nadruk op dat God liefde is. Hij maakt, denken wij, geen onderscheid tussen mensen, ongeacht van welk ras ze zijn of welke geaardheid ze hebben. Ik weet dat anderen vinden dat de Bijbel homoseksualiteit afkeurt. Maar in de Bijbel staan verhalen van heel lang geleden. De wereld is veranderd, de samenleving ook. Als kerk kunnen we onze ogen daar niet voor sluiten.''

,,Ik denk dat homoseksualiteit niet zo'n zwart-witthema is, maar mensen maken het wel zwart-wit'', vult Panhuis aan. ,,En dat heeft weer met tradities te maken.''

Davelaar hoopt dat steeds meer kerken zich bewust worden van het effect van de boodschap 'je mag het wel zijn, maar niet doen'. ,,Want het is eigenlijk een boodschap die mensen de kerk uit helpt.''

WIJdekerk houdt vandaag, 5 oktober, de jaarlijkse 'WIJdekerkdag' in Amersfoort. Tussen 11.00 en 21.00 uur zijn er onder andere workshops, toespraken en mogelijkheden voor ontmoeting.

[][Meer informatie: wijdekerk.nl.

Door Fija Nijenhuis

Geen oordeel, wel een gesprek
De Hervormde Gemeente Barneveld heeft sinds een paar jaar een gespreksgroep over homoseksualiteit en geloof. Ook is er een werkgroep in het leven geroepen die als doel heeft het onderwerp binnen de gemeente bespreekbaar te maken.
,,Je kunt er als kerk voor kiezen om niet te praten over homoseksualiteit. Alsof het niet bestaat'', zegt gemeentelid Ellen Hullekes. Zij is betrokken bij zowel de gespreks- als de werkgroep. ,,Maar dan is er een kans dat gemeenteleden verdwijnen naar een gemeente waar ze zich wel welkom voelen.'' Hullekes, moeder van een homoseksuele zoon, zegt niet te kunnen leven met een kerk waarin mensen met een andere dan een heteroseksuele geaardheid zich niet geaccepteerd voelen. Daarom begon ze in 2016 met een aantal mensen uit de gemeente een oudergespreksgroep.
,,Het liefste willen we iets betekenen voor de doelgroep zelf. Maar die is lastig te bereiken. Omdat ook ouders het moeilijk kunnen hebben, bedachten we dat we misschien iets voor hen kunnen betekenen. Indirect proberen we er zo ook voor hun kinderen te zijn.''
Twee keer per jaar komen ongeveer zestien ouders uit – voornamelijk – de Hervormde Gemeente bijeen om met elkaar in gesprek te gaan. ,,Er is veel gespreksstof, er is veel behoefte aan een veilige plek'', zegt Hullekes. ,,Als ouders krijg je soms pijnlijke reacties van gemeenteleden, waardoor je de neiging kunt krijgen jezelf terug te trekken uit het kerkelijk leven. Omdat we met elkaar hetzelfde meemaken, kunnen we elkaar steunen.''
Vanuit de algemene kerkenraad van de Hervormde Gemeente kwam het verzoek om ook een werkgroep op te richten. ,,Het doel is dit onderwerp bespreekbaar te maken in de gemeente'', vertelt Hullekes. ,,We zijn er niet om standpunten in te nemen of te oordelen. We hebben een pastorale taak, zo hebben we bijvoorbeeld een avond georganiseerd voor mensen die in het pastoraat werken.''
In de toekomst wil de werkgroep, waarbij ds. Blom betrokken is als adviserend predikant, in de kerk een ontmoetingsplek voor homoseksuele leden opzetten, vertelt Hullekes. ,,En op 31 oktober komen we als oudergespreksgroep weer bij elkaar.'' Ouders die interesse hebben om mee te praten, kunnen meer informatie vinden op de website van Hervormd Barneveld.
[][https://hervormdbarneveld.nl/pastoraat-en-gemeenteopbouw