Romanticus Jasper van Deutekom schildert ‘Bijzonder Alledaags’

19 mei 2022 om 07:41 Kunst

LUNTEREN Zijn faam neemt toe de laatste jaren. Romanticus, noemt Jasper van Deutekom (1964) zichzelf. De kunstschilder exposeert zijn werken in Galerie Goudsberg in Museum Lunteren van 21 mei tot 3 september.

Zijn moeder is wijlen Bep Wolff, een vrouw die opgroeide in Lunteren. Jasper heeft duidelijk haar creatieve genen geërfd en woont nu in Arnhem. ,,Ze heeft ook veel geschilderd en liet een berg aan schilderijen na. Mijn moeder exposeerde ze slechts mondjesmaat, want daar was ze veel te bescheiden voor.”

Tien jaar was hij tekenleraar en leerkracht handvaardigheid aan de Vossenvelde-mavo in Bennekom. ,,In totaal heb ik bijna dertig jaar voor de klas gestaan.” Begin 2000 pakte Jasper de draad op om zelf weer eens te gaan schilderen en dat beviel erg goed. ,,Hoe meer tijd ik eraan besteedde hoe beter het werd. Ik zit op het snijvlak van impressionisme en realisme. Als het moet kan ik me verliezen in details, maar het mooiste vind ik om te toveren met de verf. Je creëert een illusie. Verf op de goede plek en met de goede vorm krijgt ineens betekenis. Terwijl ik het ook heerlijk vind als ik mijn vaardigheid in een schilderij kwijt kan.”

Als het moet kan ik me verliezen in details, maar het mooiste vind ik om te toveren met de verf

LAAG STANDPUNT Zijn grote werk is vaak iets verstilder, met flinke vlakken, geschilderd vanuit een laag standpunt, waardoor veel voorgrond ontstaat. ,,Dan krijg je het gevoel dat je naar een soort podium kijkt, ook met diepte.”

Een tijd lang creëerde Van Deutekom portretten en stillevens, maar op termijn raakte hij verslingerd aan de beelden die hij in het dagelijkse leven tegenkwam. Wanneer een scene hem fascineert, maakt hij snel een foto, waar hij later met olieverf en kwast mee aan de slag gaat. Vandaar de expositietitel ‘Bijzonder Alledaags’. Zo fotografeerde hij ook Blueberry Blossom, de bluegrassband uit de gemeente Ede, wat later resulteerde in een fraai schilderij.

Ook gezellige taferelen in cafés spreken hem aan. ,,De samenhang van wat ik daar zie, is mijn kijk op de wereld, terwijl ik het overigens heerlijk vind om daar ook zelf tussen te zitten. Ik ben een romanticus en houd ervan als het ergens goed en gezellig is. Ik heb geen zin om de ellende van de wereld op een doek te zetten. Wat ik schilder, is een afspiegeling van wie ik ben en hoe ik naar dingen kijk.”

VERLIEZEN IN VOORGROND Circustenten aan de horizon hebben als ‘aanloop’ een donkergroene weide. De kunstenaar legt uit dat hij zich kan verliezen in die voorgrond. De winterzon zet het circus prachtig in het licht, terwijl de tenten volgens Jasper juist snel uit zijn penseel komen.

Daarnaast hangt in het museum een zweefmolen, waarbij de passagiers strak aftekenen tegen een vagere impressionistische achtergrond met prachtige kleuren. Twee andere grote doeken en een aantal kleinere pakken de sfeer in een schouwburg, waarbij je je afvraagt wat de bezoekers gaan doen. Ook hier zijn de contrasten tussen donker en licht groot. De associatie met Rembrandts specialisme is snel gemaakt, terwijl kenners de stijl van Jasper nogal eens refereren aan de Amerikaanse schilder Edward Hopper. ,,Dan gaat het om het lichtgebruik en er zit spanning in. Je vraagt je bij zijn werk ook af: wat gaat er gebeuren?”

Toch zit er geen filosofie achter Jaspers werk. Wel zijn er meestal personen te zien op zijn doeken. Want zij maken het verhaal, vindt Van Deutekom. ,,Veel mensen zie je van de zijkant of achterkant, want ik fotografeer ze vaak stiekem. Je vraagt je af waar ze naar toe gaan, of waar ze naar kijken. Dat vind ik veel spannender dan wanneer je iemand frontaal schildert. Aan de houding van mensen kun je ook veel aflezen.” Dit is zichtbaar op een doek met een jochie en zijn moeder bij een ijscoman en een oude dame die het zebrapad oversteekt, terwijl twee auto’s op de weg dreigend op haar staan te wachten.

Aan de houding van mensen kun je ook veel aflezen

Een keer schilderde hij kinderen die op een steiger in Normandië staan, terwijl ééntje daar vanaf springt. Na een expositie verkocht de kunstenaar dit doek en sprak hij met de koper. De man zei: ,,Ik kwam hier binnen, zag dit werk en begon meteen te huilen. Want vroeger was ik ook zo’n jongetje. Daar ben ik niet op uit, want ik wil gewoon een mooie sfeer creëren, maar zo’n reactie is wel erg leuk.”

Dieren zijn ook een geliefd thema om te schilderen. Van een stevige rode kater die zich op een stoel bij de televisie lui uitrekt, of een zeer bedeesd hondje dat met zijn ogen je hart verovert.

Drie taferelen spelen zich af aan het strand. Op een doek priemt het onderliggende oranje door de golven en dat versterkt de contouren van de badende personen. Een ander schilderij toont een scene van zo’n 53 jaar geleden, waar Jasper de golven trotseert, samen met zijn moeder en broer. Een groot schilderij toont nog meer water, waarop een bootje dobbert met een paar vissers. Vooral de linkerkant herinnert aan de impressionistische stijl van Claude Monet. ,,Ik wil alleen goed kijken en zien of het me lukt om licht, donker, het contrast en de vorm goed te schilderen. Dan ontstaat de betekenis. Monet zegt ook dat je alles moet vergeten wat je weet, want we zitten ontzettend in ons hoofd. Goed kijken en wat je ziet schilderen. Daar kan ik me helemaal in verliezen!”

In Galerie Goudsberg is in dezelfde tijd ook keramiek te bezichtigen van Jacqueline Tijssen. Info: museumlunteren.nl / jaspervandeutekom.nl.

Door Freek Wolff