Boosheid en verdriet over Indië Monument in Ede: ‘Het project kun je als mislukt beschouwen’

10 augustus 2022 om 07:31 Maatschappelijk

EDE René Akihary, Ronald Laagewaard en Glenn Blaney Davidson hebben namens de Indië Vrienden Ede (IVE) het contact met de gemeente Ede over het Indië Monument in het Memorial Park aan de Vossenakker verbroken. ,,Het project kun je als mislukt beschouwen. Er zijn met ons afspraken gemaakt en aan ons toezeggingen gedaan, die niet worden nagekomen”, vinden zij. 

Het proces met het Indië Monument loopt al vanaf 2019. IVE is in een later stadium als tweede groep betrokken geraakt bij de totstandkoming van het monument. Het ligt volgens Laagewaard allemaal erg gevoelig. Enerzijds bij de mensen die betrokken zijn bij de geschiedenis van Nederlands-Indië en anderzijds omdat IVE het liefst contact wil blijven houden met de gemeente. 

Er zijn afspraken gemaakt en toezeggingen gedaan en die worden niet nagekomen

PARTICIPATIE Het proces gaat in feite om burgerparticipatie. ,,Toen wij hoorden van de komst van een Indië Monument klopten we direct bij de gemeente aan dat we als IVE mee wilden denken.” Pas in 2021 konden zij op het gemeentehuis komen. De kunstenaar/ontwerper kwam uitleg geven over hoe het Indië Monument er uit kwam te zien. IVE had verschillende opmerkingen over het monument. Na een aantal besprekingen bleven een aantal toezeggingen staan. De Melatibloem op het monument is niet correct afgebeeld, de sokkel is te laag uitgevoerd, het monument staat op een verkeerde plek en de bonte muskaatduif (symbool uit het Staatswapen van de Republiek van de Zuid-Molukken) op het Indië Monument diende te worden veranderd in een neutrale universele witte vredesduif. IVE kreeg de kans om samen met de gemeente naar een andere plek te zoeken. Die werd gevonden. 

LOCATIE Tijdens de herdenking vorig jaar bij een ‘tijdelijk’ monument zei toenmalige wethouder Hester Veltman nog dat het finale monument een andere plaats zou krijgen. ,,We wachten en dachten het wordt een mooie herdenking in 2022. Via via kregen we het bericht dat er zonder ons te informeren in december 2021 een monument was geplaatst op de door ons afgekeurde plek. Over participatie en communicatie gesproken.” IVE was teleurgesteld. ,,Wij willen graag dat geluisterd wordt naar de door ons gemaakte opmerkingen. De gemeente wil niets veranderen aan het concept van de kunstenaar, zover zijn we nu.” 

Het is de plek om verbinding te maken met onze familiegeschiedenis. Daar gaat de gemeente gewoon aan voorbij

NAAM Voor IVE de reden om zich terug te trekken uit een door de gemeente geformeerde werkgroep en in Ede geen support te geven aan de huidige 15 augustus 2022, de dag van de herdenking van het einde van de Tweede Wereldoorlog voor het Koninkrijk der Nederlanden. ,,Gedurende het proces zijn er afspraken gemaakt”, aldus Glenn Blaney Davidson. ,,Vorig jaar augustus was er nog veel onrust over de naam ‘de Duyf’ op de sokkel van het monument. De naam van één van de schepen van J.P. Coen. Berucht en beladen door de specerijenhandel in de Molukken. De naam ‘de Duyf’ is er toen afgehaald en veranderd in ‘15 augustus 1945’.” 

EMOTIE ,,Achter een monument zit ook emotie”, zegt René Akihary. ,,De vraag was of we de aarde van de zeven erevelden in Indonesië hier naar toe konden halen. En de sokkel te plaatsen op de aarde van de gevallenen van die erevelden in Indonesië en deze grond samen te voegen als onderdeel van het Edese Indië monument. Mijn twee opa’s zaten bij het KNIL. Mijn ene opa heeft traumatische Jappen dingen meegemaakt in Zuid Sulawesi. Na de oorlog kwam hij naar Nederland als politiek vluchteling. Aan het ritueel van het toevoegen van de aarde van de erevelden aan het monument in Ede heb ik niet kunnen meedoen. Dat is me gewoon ontnomen. Ik wist het niet. Bij een monument gaat het om emotie, een plek om te gedenken en troost te vinden. Voor mij en waarschijnlijk voor meer Edenaren die betrokken zijn bij de geschiedenis van Nederlands-Indië is het de plek om verbinding te maken met mijn en hun familiegeschiedenis. Daar gaat de gemeente gewoon aan voorbij.”

Het is verdrietig dat er rondom een mooi initiatief nu discussie ontstaat

VERBINDING Het vertrouwen in de overheid door het toeslagen schandaal, de stikstofcrisis en de gevolgen het aardgas in Groningen is weg. En het (niet) nakomen van gemaakte afspraken speelt daarbij een belangrijke rol. ,,Ik zag de toespraak van de nieuwe wethouder van Cultuur waarin zij zei verbinding te zoeken met de burger”, zegt Glenn Blaney Davidson. ,,Dat zijn altijd mooie woorden. Laat dat maar zien dan. Geef maar inhoud aan de burgerparticipatie. Wij hebben als IVE door teleurstelling het contact verbroken, maar staan altijd open voor dialoog” 

Ede kijkt aldus een woordvoerder op dit moment hoe de opmerkingen en aanmerkingen rondom de sokkel en het aanlichten van het monument opgelost kunnen worden. ,,Wij gaan ervan uit dat wij met hen en met de gemeenschap er op een goede manier uitkomen. Het is verdrietig dat er rondom een mooi initiatief nu discussie ontstaat.”

door Jan de Boer