Nog één keer: haal de Enka-spons erover en alles is schoon

20 april 2023 om 17:29 Maatschappelijk

EDE ‘Haal de Enka-spons erover, en alles is schoon’. Het was een bekende reclameslogan uit de jaren vijftig van de vorige eeuw. Vanaf 1922 vervaardigde de Enka in Ede kunstvezels. Het was op een bepaald moment de grootste fabriek van Nederland, met in hoogtijdagen vijfduizend werknemers, en een internationale reputatie. Maar de bodem werd stelmatig verontreinigd met sulfaat, zware metalen en giftige chloorverbindingen.

De grond op het Enka-terrein werd tussen 2013 en 2018 geschoond en er verrezen woningen. Het teveel aan zink werd uit het grondwater verwijderd. Wat overbleef was een verontreinigingspluim die zich uiterst langzaam maar wel zeker verplaatst naar een natuurgebied, het Binnenveld, de Bennekomse Meent. Dat mocht uiteraard niet gebeuren en daarom besloten de betrokkeninstanties (provincie Gelderland, gemeente Ede, Waterschap Vallei en Veluwe) via een pijp, in de wandeling de Enka-smeerpijp genoemd, de pluim te lozen op de Nederrijn. Dat leverde protesten op, van milieuorganisaties en anderen. Het is toch van de zotte, zo redeneren zij, dat je honderd jaar, jawel één eeuw lang,de inhoud van de smeerpijp gaat lozen op rivierwater. Er werd hier en daarover gedebatteerd, de rechter en de Raad van State kwamen er zelfs aan te pas.

ANDERS

Soms loopt het anders in het leven dan je denkt. Vorige maand werd duidelijk dat recent onderzoek laat zien dat in de komende decennia drastisch lagere concentraties sulfaat in de Enka-pluim te zien zullen zijn. ,,Zo laag dat oppompen en ongezuiverd lozen van het saneringswater op de Nederrijn niet langer noodzakelijk is en wordt herzien.” De risico´s zouden veel lager uitvallen. Er wordt voorlopig niet overgegaan tot aanbesteding voor de aanleg van een afvoerleiding. De provincie moet nog besluiten hoe om te gaan met de resterende stoffen die nog in het grondwater aanwezig zijn.

GEDULD

Kortom: anno 2023 kunnen we nog éénmaal de reclameslogan van vervlogen jaren gebruiken: haal de Enka-spons erover en alles is schoon. Je moet alleen geduld hebben. De gemeenteraad van Ede liet zich donderdagmiddag informeren over de laatste ontwikkelingen rondom de vervuiling van bodem en grondwater door Enka destijds. Het werd een door de raad gewaardeerde heldere uiteenzetting door gemeente en provincie. Wethouder Arnold Versteeg stelde vast dat ,,de Enka-pluim ons al 20 jaar bezig houdt.” Op zich is de pluim niet weg, hij is er nog. Hij bevindt zich met name onder de wijken Maandereng en Rietkampen. Wat sulfaat betreft zijn er geen risico´s meer, dattoont recent onderzoek aan. Onderzoek richt zich op de sulfaatvlek en die wordt afgevangen via de deep well methode. Er zijn nog wel andere stoffen,een vangnetgeval geheten. Daar komt aanvullend onderzoek naar. Risico´smoeten worden bepaald, evenals de saneringsnoodzaak en dat moet leiden toteen saneringsplan. Dat is aan de provincie.

BESPAREN

Er werd en wordt gemeten, bijvoorbeeld ook bij het tuincomplex De Bovenhoek. Maar er zijn geen humane risico’s, de groente uit de volkstuinenkan gegeten worden. De plannen voor de pijpleiding naar de Nederrijn, waartegen de protesten zich richtten, kunnen naar het historisch archief. Dat bespaart qua aanleg 3,5 miljoen euro en jaarlijks 70.000 euro aan beheerkosten, en dat over 100 jaar. Tel uit je winst.