College wil geheimhouding onderzoek islamitische infrastructuur handhaven: ‘Bescherming personen blijft belangrijk’

5 mei 2023 om 14:24 Politiek

EDE Het Edese college stelt de gemeenteraad voor de geheimhouding op de documenten over een in 2016 en 2017 uitgevoerd onderzoek naar de islamitische infrastructuur in Ede te handhaven. Februari dit jaar ontving de gemeente een verzoek op basis van de Wet open overheid (Woo) om openbaarmaking. De Autoriteit Persoonsgegevens had verzocht om informatie te verstrekken over het onderzoek.

Het college ziet nog steeds zwaarder wegende belangen die zich verzetten tegen openbaarheid. Ondanks het tijdsverloop sinds de uitvoering van het onderzoek en publicaties daarover (’undercover naar de moskee: geheim onderzoek naar islamitische organisaties’) in NRC in 2021. ,,Voor persoonsgegevens blijft het belang bij bescherming van de persoonlijke levenssfeer bestaan zolang betrokken personen leven.” 

Voor vertrouwelijk verstrekte bedrijfs- en fabricagegegevens van NTA (onderzoeks- en adviesbureau in het sociale veiligheidsdomein) geldt dat de gemeente deze op grond van de Wet open overheid niet openbaar mogen maken. Er waren meerdere gemeenten, zoals onder meer ook Veenendaal, die een onderzoek hebben laten uitvoeren naar de islamitische infrastructuur. 

KRITIEK

De kritiek was later dat er geen open kaart was gespeeld en ook de leiding van de moskeeën niets van het onderzoek wist. Voor het onderzoek waren bezoekers van de moskeeën nodig die vertelden hoe het er binnen aan toe ging. Anderen spraken van prinzipienreiterei omdat je nu eenmaal klokkenluiders nodig hebt bij dit soort onderzoeken. Het college spreekt van een gevoelige aangelegenheid. ,,De aanleiding voor het onderzoek waren zorgen over mogelijke beïnvloeding vanuit bedenkelijk gedachtegoed en radicalisering. Aan respondenten aan het onderzoek is bronbescherming en anonimiteit toegezegd.” 

SALAFISME

Met bedenkelijk gedachtegoed werd met name het salafisme bedoeld. Salafisme is een fundamentalistische soennitische stroming binnen de islam. Het draagt een strenge letterlijke navolging van de koran uit. Iedere afwijking van de leer wordt verworpen. Dat betekent scheiding tussen mannen en vrouwen, kledingvoorschriften, voedingsvoorschriften, gebiedsvoorschriften en economische voorschriften. Persoonsverheerlijking is verboden en foto’s van mensen worden om deze reden vaak niet toegestaan. Het vieren van verjaardagen, seculiere feesten en participeren in democratische structuren wordt gezien als onislamitisch. 

RADICALISEREN

Onderzoek wees uit dat het aantal moskeeën en islamitische instellingen dat onder invloed staat van salafistische centra toenam. Salafistische predikers roepen volgens inlichtingendiensten meestal niet op tot geweld, maar de salafistische stroming wordt toch als ongewenst beschouwd. ,,Bovendien vormen salafistische moskeeën in veel gevallen het voorportaal tot verdere radicalisering die in huiskamers of via onafhankelijke predikers plaatsvindt. Voor veel salafistische moskeeën is het verleidelijk om ook te radicaliseren om zo bezoekers van huiskamerbijeenkomsten terug in de moskee te proberen te krijgen.”

Doel van het onderzoek, aldus de gemeente, was een onafhankelijk en betrouwbaar beeld van het lokale speelveld te krijgen. Daarbij was bewust een externe partij met kennis en kunde gevraagd daarin te voorzien. De missie van NTA is om de publieke sector vanuit deskundigheid te adviseren over de omgang met polarisatie en sociale spanningen.