Van dienstplichtig militair in Ede tot ceremoniemeester landmacht in Nederland: ‘Hoe heurt het eigenlijk?’

8 september 2023 om 10:37 Mensen

EDE Als scholier op de middelbare school had Albert van Dijk moeite met autoriteit. De keuze voor een carrière bij Defensie is daarom nogal verrassend. ,,Ik verveel me snel, daarvan is bij Defensie geen sprake.” Hij is nu verantwoordelijk voor ceremoniële taken van de Koninklijke Landmacht.

door Diana Kervel

Het gesprek met Albert van Dijk vindt plaats Oorlogs- en Garnizoensmuseum De Smederij op het kazerneterrein in Ede. Als paradecommandant was hij onder andere voor de overdracht van de kazernes aan de gemeente Ede. Op deze plaats is hij ook actief in het Veteranen Ontmoeting Centrum. ,,Militair ben je voor het leven.” Albert herinnert zich een 4-mei herdenking op een begraafplaats in Leeuwarden waar hij als klein jongetje met zijn vader naartoe ging. ,,Ik heb met bewondering gekeken naar de Canadese veteranen die er rondliepen. Toen mijn vader vertelde dat ze hebben gevochten voor onze vrijheid, was ik diep onder de indruk. Daar is waarschijnlijk het zaadje geplant om op een eervolle manier je dankbaarheid te tonen.”

VAN DIENSTPLICHT NAAR BEROEPSLEGER

Van Dijk kwam is als dienstplichtig militair in 1989 naar Ede waar hij als dienstplichtig onderofficier de kaderopleiding op de Simon Stevinkazerne afrondde. In het beroepsleger van Defensie is hij terechtgekomen op diverse functies. Tegenwoordig is hij ‘Hoofd van de sectie ceremonieel en protocol binnen het kabinet van commandant landstrijdkrachten’. Naar eigen zeggen een eervolle baan maar wel een die nauw luistert: ,,Of het nu gaat om een commando-overdracht, medaille-uitreiking, koningsbal of een herbegrafenis op de Grebbeberg of Loenen, je kunt het maar één keer goed doen.” In zijn Edese periode kreeg de jonge luitenant het verzoek om ‘commandant vaandelwacht’ te worden. ,,We oefenden veel, ik vond het echter fantastisch. Aangezien het geheel vrijwillig was, werd het alleen beloond met een schouderklopje en een biertje na afloop.”

Bij een begrafenis kun je het maar één keer goed doen

NATIONALE VETERANENBEGRAAFPLAATS

Van Dijk is op uitzending geweest in 2009 Afghanistan. Voor de uitzending in 2016 voor het USSC (United States Security Coordinator) in Jeruzalem werd Van Dijk gebeld of hij regimentscommandant wilde worden. ,,Daarmee zou ik mij volledig op de ceremonies kunnen richten.” Hierna was er niet veel wat deze functie kon overtreffen, maar vanaf 1 november 2020 startte hij in zijn huidige functie. In de eerste maand volgde de eerste grote uitdaging, een begrafenis op de Nationale Veteranenbegraafplaats in Loenen. De Nationale Veteranenbegraafplaats Loenen moest ook nog enkele dagen daarvoor nog officieel geopend worden. Met een grijns: ,,Het motto van Pippi Langkous heb ik ter harte genomen. Ik heb het nog nooit gedaan, dus denk dat ik het wel kan.”

TASSENDRAGER 

Daarna is Van Dijk bij veel ceremoniën betrokken geweest. Hij memoreert Dutchbat 3. ,,Met een collega van veteranenzaken en een projectteam heb ik gewerkt aan de ceremonie in het kader van eerherstel en een reünie. Op dat moment staan de camera’s er vol op. De militairen kregen een ereteken voor verdienste in brons uitgereikt. Vanwege de beladen geschiedenis waren we blij dat het eerherstel er kwam, maar ook dat het goed is verlopen.” Nadat de spanning eraf is, komt er ruimte voor een grap van het thuisfront: ,,Kajsa Ollongren, de minister van Defensie, gaf mij haar tas toen ze de inspectieronde afnam met minister-president Rutte. Ik mocht haar tas naar het katheder brengen zodat zij haar speech kon houden. Op het ene moment sta je alles in goede banen te leiden, volgende moment ben je tassendrager. It’s all in a day’s work.”

Het ene moment sta je alles in goede banen te leiden, het volgende moment een tas dragen. It’s all in a day’s work

WILHELMINA 

Voor ceremoniën hanteert men Defensie Publicatie 20-10. Het dient als raamwerk voor iedere type ceremonie. Veel is er beschreven, maar bij de ceremoniële uitreiking vaandelopschriften was niet te vinden: ,,De laatste keer vond plaats op 21 september 1893 door de13-jarige Wilhelmina, bijgestaan door Koningin Regentes Emma. Op een schilderij zagen we ze in een koets langs de troepen rijden en de cravats bevestigen.” In de praktijk moest het draaiboek dus geschreven worden voor de ceremonie in Den Haag op 25 juni 2022. Om het bevestigen van de 18 cravats aan de vaandel hebben we nog een ingenieuze oplossing moeten bedenken voor de koning om het geolied te laten verlopen. Als het vaandel vanwege slijtage moet worden vervangen, worden de gegevens van de cravats onderdeel van het vaandel. ,,Een protocol is een levend iets, sommige dingen liggen na jaren nog steeds gevoelig. Je moet goed weten hoe het heurt. Daarop moet je scherp zijn.”

VETERANEN

De (her)begrafenissen hebben een grote betekenis voor de nabestaanden van gevallen kameraden. ,,Het dient een groter doel.” Wanneer er geen familie wordt gevonden, doet men een oproep aan schoolklassen. ,,We beschrijven het verhaal achter de overleden militair.” Van Dijk is voorzitter van het Veteranen Ontmoetingscentrum in Ede, een taak die hij van zijn vrouw heeft overgenomen. ,,We ondersteunen de veteranen op een laagdrempelige manier, we bieden een luisterend oor. Sommige mensen ken ik vanaf het moment dat ze PTSS hebben opgelopen. Zo zijn ze niet altijd geweest en er komen dan ook veel verhalen boven tafel.” Het is dan lange tijd niet genoeg aandacht aan besteed: ,,Hoe meer zorg en aandacht je aan de militair geeft, hoe minder problemen de persoon eraan over houdt.”