[Sporen] naar Bennekom

7 april 2025 om 15:52

In de Gelderse Vallei ligt het mooie dorp Bennekom tussen bossen, heidevelden en zandverstuivingen. Het gebied werd al vanaf zo’n 3000 voor Christus bewoond. Eerst door rondtrekkende nomadenstammen, later ging men op vaste plaatsen wonen.
Zo ontstond het dorp dat in middeleeuwse geschriften Beringhem wordt genoemd. De mensen in het dorp leefden hun eigen leven en kregen niet zo veel mee van wat er in de rest van de wereld gebeurde. Maar dat veranderde met de verlenging van de spoorweg van Amsterdam naar Utrecht tot Arnhem. De spoorlijn liep tussen de dorpen Ede en Bennekom door en daar kwam een station. Veel meer dan vroeger kwamen de dorpelingen nu in contact met wat er elders speelde.

In 1882 kwam er een stoomtramweg van station Ede naar Wageningen, dwars door het centrum van Bennekom. Wageningen wilde namelijk ook graag aangesloten zijn op het spoornet. Een zware stoomlocomotief met wagons voor het vervoer van passagiers en goederen reed zeven keer per dag heen en terug door de Dorpsstraat. De maximum snelheid was toen 15 kilometer per uur en in het dorp zelfs stapvoets. Later ging de maximaal toegestane snelheid omhoog en waren er wel dertig ritten per dag.
De spoorverbinding zorgde voor toename van het toerisme. Er kwamen pensions en hotels in het dorp. De tram werd ‘Bello’ genoemd, vanwege de luid klinkende bel op de locomotief, die de dorpelingen moest waarschuwen dat de tram eraan kwam. Het spoor was gebouwd om zware treinen te kunnen inzetten met grote wagons met bijvoorbeeld graan, steenkool en kalk.
In 1937 stopte het vervoer van personen. Er was een goede busverbinding tussen Wageningen en het station in Ede voor in de plaats gekomen. Bello bleef tot 1968 rijden voor goederenvervoer en veroorzaakte regelmatig komische situaties in het dorp als er weer eens auto’s op de rails waren geparkeerd en men de eigenaars met een vaartje uit een winkel zag komen bij het horen van de bel van de trein.

Nu herinnert een standbeeld van een boertje dat wacht op de tram nog aan de legendarische Bello. Het is in 1993 gemaakt door Adri de Waard en staat vlakbij de Grote Kerk in het centrum van Bennekom.

In het Kijk en Luistermuseum is van 19 april tot en met 25 oktober de tentoonstelling MOBACO OP HET SPOOR te zien: een expositie van bouwwerken van Mobaco (constructiespeelgoed van hout en papier). Naast de twee stations worden er diverse gebouwen tentoongesteld. Kinderen kunnen zelf bouwen met Mobaco en de modelspoortrein laten rijden.