Geograaf Bijlsma en kunstenaar Ezzammoury zien schoonheid van Ede en starten samen schoolproject
26 december 2025 om 09:30 Onderwijs Nieuws uit Ede Tips van de redactieEDE Niet elke Edenaar waardeert de groei van Ede, maar Allard Bijlsma geniet van elke ontwikkeling. Met zijn website Atlas van Ede houdt hij alle Edese plannen bij. Met kunstenaar Salman Ezzammoury deelt hij de liefde voor zijn woonplaats. Samen starten ze een schoolproject om kinderen naar hun eigen leefomgeving te leren kijken.
door Rick Praamstra
Als geograaf die de ontwikkelingen in Ede nauw bijhoudt, woont Allard Bijlsma perfect: vanaf zijn appartement heeft hij fraai zicht op wat er allemaal gebeurt rond het stationsgebied Ede-Wageningen. Hij heeft regelmatig contact met de uitvoerder, schrijft hierover en plaatst foto’s op Atlasvanede.nl over de status van het gebied.
Bijlsma zegt lachend een ‘haat-liefdeverhouding’ met hem te hebben. De uitvoerder laat de Edenaar weten als er een foto beter niet op de site kan, maar ook als er juist niets over de stationsontwikkelingen staat. ,,Ik was vorig jaar mei een week op vakantie en had dus niets gedaan. Hij sprak me daarna aan: ‘wat flik je me nou, de hele week geen berichten over mijn werk’? De mensen zitten er dus soms ook op te wachten.”
Sinds oktober 2021 is de site Atlas van Ede online. De website over veel van wat er in Ede staat, te zien en te doen is ontstond uit verveling in coronatijd. Om maar wat te doen te hebben, fietst Bijlsma door Ede en maakt hij overal foto’s: van gebouwen, natuur en beelden.
De geograaf en planoloog is geboren en getogen in Ede, maar vertrok in 1985 richting Groningen om pas in 2013 weer terug te keren. ,,Ik zag toen wel dat Ede erg aan het veranderen was en dat er veel positieve ontwikkelingen waren. Dat wilde ik in beeld brengen.”
SLOOP EN ZANDGATEN
Hij merkte juist veel negativiteit onder Edenaren op over de groei van Ede. Dat begrijpt hij wel. ,,Edenaren hebben nog beelden van de sloop en zandgaten waar altijd maar wat gebeurde. Stel: je bent een oudere Edenaar en je hebt het oude centrum nog gekend, waar nu het gemeentehuis staat. Met nog de Hofstraat en de Schoolstraat en de Kleefsehoek. Dat was een complete buurt, met zo’n 150 woningen. Ze zijn allemaal weg. Als je dat ziet gebeuren met de huizen waar je ouders woonden of je vriendjes, dan krijg je al snel een negatief beeld. De nieuwbouw in Ede-Veldhuizen met de galerijflats vond men ook niet zo mooi.”
Met een achtergrond in het onderwijs voelt Bijlsma een ‘soort zendingsdrang’. ,,Ik wil dingen overbrengen. Ik heb ook veel rondleidingen gedaan hier in de omgeving en mensen vinden dat prachtig. Dan vertel ik allerlei wetenswaardigheden. Dan valt het mij op dat inwoners amper iets weten van hun eigen omgeving, terwijl ze hier al hun hele leven wonen.”
De websitemaker roept mede-Edenaren op om eruit te gaan en eens langs te lopen bij gebouwen en eens naar binnen te gaan. Hij noemt culturele locaties als het Akoesticum en Stingerbol. ,,Ken je het begrip ‘positieve gezondheid’? Dat gaat ervan uit dat gezondheid niet alleen bepaald wordt doordat je ziek bent of niet, maar ook of je zinvolle dagbesteding hebt. Als je meer in je eigen omgeving rondloopt, ga je die omgeving ook meer waarderen.”
METAMORFOSE VAN EDE
Bijlsma deelt de liefde voor Ede met kunstenaar Salman Ezzammoury. De kunstenaar uit Noord-Marokko woont hier al sinds begin jaren ‘80. ,,Ik vind Ede een geweldige stad met mooie mensen en veel groen. Ik woon hier met veel plezier. Ik geniet van nieuwe ontmoetingen, van de mensen en van mijn werk.”
Ezzammoury en Bijlsma vinden elkaar in hun aandacht voor de groei van Ede. In 2016 exposeerde de kunstenaar nog met ‘Metamorfose van Ede’ waarin hij, geïnspireerd door de discussie of Ede nu een dorp of stad is, een eigen toekomst van Ede schildert. Onder meer hoogbouw heeft hier een plek. Tien jaar later is dat weer actueel door de geplande hoogbouw in het plan ontwikkelkader 2040 van de gemeente Ede.
Vroeger maakte hij traditionele schilderijen met verf, tegenwoordig maakt hij digitale kunst: foto’s van natuur of gebouwen - ook veel uit Ede - bewerkt hij tot kleurrijke lagen die hij vervolgens uitprint. Zo kreeg de op het oog eentonige flat aan de Groenendaal een veelkleurig palet.
(Tekst gaat verder na foto)
Kreelse Plas door Salman Ezzammoury - Allard Bijlsma
KRACHT IN OPTIMISME
Kleur speelt een centrale rol in zijn werk. Het karakteriseert hem, zegt Ezzammoury. ,,Ik ben optimistisch en positief. Kunst is voor mij niet alleen een plaatje aan de muur, maar die stof tot nadenken moet geven. Ik vind dat we optimistisch móeten zijn. We hebben geen andere keuze; het geeft enorm veel kracht. Kracht om door te gaan met je werk, je omgeving en een bijdrage aan de samenleving.”
Bijlsma kocht in 2024 het werk ‘Groenendaal’ en een jaar later een bewerking van het Edese gemeentehuis. De twee Edenaren inspireren elkaar. Bijlsma: ,,Toen ik vorig jaar voor een onderwijsproject in Suriname was, bestookte Salman me continu met berichten dat ik even langs die ene kunstenaar moest.”
(Tekst gaat verder na foto)
Gemeentehuis door Salman Ezzammoury - Allard Bijlsma
Ezzammoury: ,,Allard heeft veel plezier in zijn werk en ik ook. Ik krijg daar veel energie van. Hij is een geboren Edenaar, maar ik ben Edenaar geworden. Ik voel me dan ook erg betrokken bij alles wat er in Ede gebeurt. Dat bindt me met Allard.”
KINDEREN LEREN OVER EIGEN LEEFOMGEVING
Dat de twee Edenaren elkaar nu vinden in het onderwijsproject ‘Kunstig Ede’ was dan ook in de sterren geschreven. Op verzoek van Bijlsma heeft Ezzammoury twaalf ‘Edese’ kunstwerken, zoals ‘De Keetmolen’, ‘De Kreelsche Plas’ en ‘Ede bij Nacht’ voorzien van een fictieve lijst. Leerlingen (groep 8 en brugklas) moeten dan ontdekken waar dit is en er iets over opzoeken. Vervolgens gaan de leerlingen zelf foto’s maken en die omzetten naar een kunstwerk (via bijvoorbeeld digitale filters op laptop en telefoon). Het onderwijsprogramma vind je hier en is gratis te gebruiken.
(Tekst gaat verder na foto)
De Keetmolen door Salman Ezzammoury - Allard Bijlsma
Bijlsma en Ezzammoury hopen zo de Edese kinderen wat bij te brengen over de eigen leefomgeving en hoe je daar een creatief sausje over kan gieten. Bijlsma: ,,Ik vind dat we kinderen dat moeten leren waarderen. Er is in het algemeen - niet alleen bij de kinderen - weinig kennis van de eigen geografie en geschiedenis.”
Ezzammoury hoopt als creatieveling de jeugd te inspireren. ,,Ik hoop dat dit project ervoor zorgt dat ze leren creatief te zijn. De nieuwe generatie is nu veel bezig met hun mobieltje. Via ‘Kunstig Ede’ stimuleren we ze om hun eigen omgeving om te zetten naar een kunstwerk. Dat kunnen ze gewoon doen met hun eigen telefoon.”
VOORTDUREND ONTWIKKELINGEN IN EDE
Vanaf het appartement van Bijlsma naar het fotomoment nabij de Keetmolen passeren de verslaggever en het duo een parkje. De geograaf weet hier ook wel wat over te vertellen. Even verderop staan bomen die de gemeente Ede wil kappen. Bij de noordkant van station Ede-Wageningen wordt net de laatste middenspanningskast verwijderd. Als je er oog voor hebt, zie je voortdurend ontwikkelingen in Ede.
