Caroline Denijs exposeert ‘Terra Kin’ met diepe menselijke laag: Beeldtaal, waar woorden tekort schieten

23 januari 2026 om 07:27 Kunst Nieuws uit Lunteren

LUNTEREN Soms schieten woorden tekort voor je gevoelens. Daarom exposeert Caroline Denijs met Terra Kin (‘Grondgenoten’) in het Westhoffhuis in Lunteren. Het zijn artistieke foto’s van miniatuur mensfiguurtjes van klei in de natuur.

door Freek Wolff

,,De centrale thema’s zijn de aarde als ons gezamenlijk thuis en de verbinding tussen mensen”, zegt de Lunterse kunstenares. ,,Zowel lichte als rauwe levenservaringen krijgen een plaats in beeldtaal. De foto’s nodigen uit tot persoonlijke interpretatie en kunnen aanleiding zijn om herinneringen, gevoelens en verhalen te delen.” Ze is zelf dan ook aanwezig op vrijdagen, van 10.30 tot 12.00 uur bij de zogenoemde ‘verhalenbank’ om bezoekers te ontmoeten en te luisteren.

Denijs liet zich bij dit project inspireren door systemisch werk en familieopstellingen. Ze merkte dat zij met beelden ervaringen kon uitdrukken waarvoor niet altijd woorden bestaan. ‘Beeldtaal voor gesprekken die met kijken beginnen. Misschien herken je iets wat nog geen woorden heeft’, luidt de toelichting op de expositie.

ZENUW

 ,,We zijn ons er vaak niet van bewust datervaringen uit onze kindertijd bij ons blijven, en soms in een woordeloos gebied terecht komen zoals ik dat noem. Stephen Porges leerde ons de Polyvagaaltheorie. Een speciale zenuw stuurt onze organen aan, maar reguleert ook  - buiten ons bewustzijn om - het hele systeem als het om (on)veiligheid gaat. Om ons voor pijn te behoeden. Bij een gevoel van onveiligheid volgt er in ons brein een reactie: het sociale deel werkt dan tijdelijk minder goed en heftige emoties kunnen sterker naar voren komen. Bij meer onveiligheid of pijn kan het brein ook overschakelen naar de hersenstam, waarbij het soms in een shutdown overgaat.”

Denijs verklaart dat ons lijf deze biologische reactie zelf aan zet. ,,Bij onveiligheid is vechten de eerst reflex en wanneer dat niet meer kan gaan we vluchten. En als dat niet meer kan, bevries je. Niet letterlijk natuurlijk. Er zijn veel vormen van overleven. Overlevingsreflexen kunnen soms razendsnel verlopen. We zijn ons dus meestal niet bewust hoe dat werkt. Maar in zo’n het moment is het moeilijk om helder te denken, gevoelens zijn vaak intens en zijn er geen woorden meer voor wat je voelt.”

Denijs deed deze kennis op door vele jaren zelfstudie. Onderdeel van haar loopbaan was massagetherapie en lichaamswerk, mede naar aanleiding van haar eigen (jeugd)ervaringen en de uitdagingen van kanker. ,,Wat ik hier laat zien is dus ook een verwerking van jeugd- en levenservaringen.”

Met haar foto’s wil ze de dingen zichtbaar maken die mensen zelf kunnen herkennen - Freek Wolff

ISOLEMENT 

Mensen maken in hun leven soms heftige dingen mee en Denijs realiseerde zich dat die innerlijke ervaringen niet altijd voldoende worden afgerond. We moeten sterk en flink zijn en voor gevoelens is vaak weinig ruimte. ,,Niet meer kunnen zeggen hoe het met je gaat is ook weer pijnlijk. Niet meer om hulp kunnen vragen ook, als je ervaring opgesloten zit in dat woordeloos gebied.” Ze verklaart dat veel mensen onbedoeld uit contact gaan en in een isolement raken. ,,Bij kinderen die onveiligheid doormaken zie je vaak dat ze het allemaal wel alleen gaan doen, een patroon dat je vervolgens in het leven door ziet gaan. Om controle te houden. Dat gaat lang goed, maar dat gevoel wil ergens toch vrijgemaakt worden.”

Daarom wil Denijs met haar foto’s de dingen zichtbaar maken die mensen zelf kunnen herkennen, zodat ze er nu alsnog over kunnen praten. Voor herstel van contact: met het eigen lichaam en met anderen. ,,Daarom zocht ik een passende, krachtige naam, want kleipoppetjes vond ik een wat denigrerende typering voor wat ik heb gemaakt. Terra betekent aarde en Kin betekent verwantschap.”De gedachte achter haar werk is fenomenologisch. Hetopent een stil pad: zonder meteen te zoeken naar verklaringen, roept het kijken naar de foto’s eerst verwondering op. Waar kijk je naar? En dan pas: wat geef je betekenis? Of de vraag, wat raakt je bij wat je ziet? Denijs deed op dit gebied reeds ervaringen op als coach en therapeut met behulp van paarden. ,,Ieders innerlijke landschap is anders en dat vraagt om een persoonlijke benadering. Met deze beelden kun je snel bij de kern komen.”

MANAGER EN BRANDWEER

Het afgelopen jaar ontdekte Denijs Internal Family Systems, als een vervolg op systemisch werken met familieopstellingen. ,,Allemaal ontwikkelden wij beschermende delen om pijn te voorkomen. ‘Managers’, die willen regelen en controleren, en soms plots optredende ‘brandweermannen’ die in acute situaties naar voren komen (en pijn verdoven door vecht- of vluchtgedrag of verslaving) als de managers niet voldoende zijn. Onder de beschermers zitten de kwetsbare, gevoelige delen in ons, die bannelingen worden genoemd. Deze zitten soms al lang in het donker.”Allerlei ‘delen’ zijn in haar foto’s terug te vinden. Het innerlijk kind kun je verleiden met mooie plaatjes om weer in verbinding te komen. ,,Het gaat om wat er echt toe doet in een mensenleven. Op die manier kom je bij het ‘Zelf’, wat niet kapot kan en verbonden is met iets veel groters. Door samen stil te staan bij ervaringen, met of zonder woorden, komt er weer meer ruimte voor ons Zelf.”

Een poppetje staat voor een imposante hagedis die veel dreiging uitstraalt, ondanks dat hij de bek dicht heeft. - Freek Wolff

DRAKEN EN DEMONEN

De tentoonstelling is door de exposant heel bewust ingericht, met een verloop van wat ‘lichtere’ foto’s naar beelden die heftiger emoties op kunnen roepen. Ze maakte een selectie uit vierhonderd foto’s. Hiervoor trok ze eerst het bos in, omdat ze merkte dat de achtergrond van de kleifiguurtjes veel betekenis gaf. Ze experimenteerde met locaties, vormen, kleuren, scherpe en vage delen. De meeste foto’s zijn relatief klein, de fraaiste zijn groter geprint.

,,Je stapt in een soort andere wereld, want de verhoudingen roepen je verwondering op.” De figuurtjes zijn altijd even groot, maar de lichaamshoudingen en de wisselende natuur roepen een reactie op. Met close-ups vormen gras, takken, steen, water, zand en sneeuw daarbij een bijzonder decor. ,,Het inzoomen zorgt ervoor dat je er ineens anders naar kunt kijken. Je gaat een andere betekenis geven aan de dingen die je ziet en in je eigen leven. Een poppetje zit aan de andere kant van een gat en is nog net zichtbaar. Een ander staat voor een imposante hagedis die veel dreiging uitstraalt, ondanks dat hij de bek dicht heeft. ,,Dat kunnen de draken en demonen zijn. De oude, bevroren herinneringen van vroeger, of de angst voor de toekomst over zaken waar we geen grip op hebben.” Weer een ander figuurtje zit onder een paddenstoel, even verder zit hij als een foetus ineengedoken in een spelonk en dan weer pal naast een smeulend vuur. Een groepje foto’s vormt een compilatie rond het thema ‘samen en alleen’. Twee figuurtjes lopen over een ketting, met daar pal daaromheen prikkeldraad gewikkeld. ,,Het roept van alles op, waardoor je innerlijke landschap een weg naar buiten vindt.”

UNIVERSEELS

Aan het eind van de serie zijn foto’s te zien die wat moeilijker te interpreteren zijn. Deze gaan over licht en donker in het leven van mensen. ,,Kunst oordeelt niet. Het nodigt uit om naar een ander stukje in jezelf te kijken. Kun je jezelf toestaan om die gevoeligheid aan te zetten?”Denijs werkte met mensen die te maken hadden met complexe problematiek, vaak gerelateerd aan ingrijpende levenservaringen en soms ook met beperkingen in woord en taal. Ze heeft de Terra Kin beelden in gesprekken gebruikt en merkte dat de communicatie verder ging, waar verwoorden moeilijk was. ,,Door betekenis te geven aan wat je ziet.” Ze toont een foto van twee figuren die op afstand van elkaar staan en met de armen lijken te gebaren. ,,Het kan een conflict uitbeelden, maar het kan ook betekenen dat iemand de ander wil helpen. Iedereen geeft zijn eigen interpretatie aan de beelden. Hiermee kom je in contact met jezelf waar je anders niet zo snel komt.”

VERVOLG

Terra Kin voelt voor de maker als iets universeels, waarmee verbinding tussen mensen kan ontstaan. Daarom wil Denijs een vervolg geven aan haar kunstzinnige creaties. ,,Als deze expositie mensen raakt, hebben deze foto’s van Terra Kin potentie voor veel doelgroepen. Ik zoek daarom naar mogelijkheden om dit breder uit te dragen. Ik heb een kaartenset van gemaakt als try-out en zou er meer van kunnen drukken, zodat meer mensen er plezier van kunnen hebben in hun eigen omgeving.” Wie belangstelling heeft of ideeen vindt haar via terrakin.nl .

De expositie in het Westhoffhuis - dorpshuis voor vormingswerk aan de Dorpsstraat 28 - is doordeweeks gratis te bezoeken tijdens de openingstijden tussen 9.00 uur en 20.00/21.00 uur (behalve op donderdag, tot 13.00 uur) tot eind februari.