Ap Dominicus in de serie Krasse Knarren: ‘Links had het hier lastig en dat is volgens mij nog steeds zo’

24 januari 2026 om 06:55 Mensen Krasse Knarren Nieuws uit Ede

EDE Ze waren bekenden in Ede en omgeving, maar staan inmiddels veel minder in de schijnwerpers dan jaren geleden. In de serie Krasse Knarren interviewen we bekende Edenaren die uit het nieuws zijn verdwenen, maar zeker hun sporen hebben nagelaten. Deze keer: Ap Dominicus.

door Jan de Boer

Vla en pudding brachten de schrijver van dit verhaal via het werk van zijn vader bij het bedrijf Kok-Ede naar Ede. Het leger bracht in de loop der jaren vele Edenaren via een van de kazernes op de Veluwe naar de gemeente. Koek bracht Ap Dominicus (1940), lid van verdienste van de gemeente Ede, bij koekjesfabriek Nobo. „Ik ben geboren in Oosterwijk, de parel van Brabant”, zegt hij.

Ap Dominicus werkte in Raamsdonkveer bij een koekfabriek. „Ik was daar planner en ook contactman voor de expediteur. Nobo, dat een grote fabriek had op de hoek van de Frankeneng, kwam daar ook wel eens op bezoek. Dat werd uiteindelijk een fusie. Als een van de weinigen mocht ik eventueel in Ede komen werken. Dat heb ik gedaan. Nobo was veel groter dan het bedrijf waar ik werkte. In oktober 1972, toen ik 32 jaar was, ben ik in de gemeente Ede terechtgekomen. Eerst woonde ik een half jaar in Lunteren. Daarna in een flat aan de Juliana van Stolberglaan, waar drie of vier personeelsleden van Nobo mochten wonen.”

OVERSTAP NAAR EDE WAS GROOT

De overstap van Brabant naar Ede was groot, herinnert Dominicus zich. „In Brabant vond iedereen het raar dat iemand die daar midden in het verenigingsleven zat, zo’n stap maakte. In Ede kreeg ik een goed loon en perspectief. Nobo was een veel groter bedrijf. In die tijd zat Brabant in een crisis in de schoen- en textielindustrie. Dat was volledig ingestort. In mijn geboorteplaats Oosterwijk waren 32 schoenfabrieken. De Koninklijke Lederfabrieken bijvoorbeeld hadden 1.200 werknemers. Dat is allemaal verdwenen. Het werk ging naar Italië en later ook naar Oostbloklanden.”

In Ede rook het toen altijd lekker. Nobo is groot geworden met de sprits, later ook met de chocoladesprits en daarna met speculaas

Wie vroeger langs de fabriek van Nobo aan de Frankeneng kwam, herinnert zich vooral de geur. De fabriek is inmiddels verdwenen. „In Ede rook het toen altijd lekker. Nobo is groot geworden met de sprits, later ook met de chocoladesprits en daarna met speculaas. Tussen september en Sinterklaas gingen er dagelijks tien volle vrachtwagens met 24 pallets de deur uit. Directeur Van Bochove is voor mij een genie. Hij begon het bedrijf in een klein gebouwtje in Ederveen. Ik zat actief in de vakbeweging en heb veel fabrieken gezien, maar ik heb nooit zo’n goed opgezet bedrijf meegemaakt als Nobo. Toen ik er begon, werkten er bijna vijfhonderd mensen. Samen met de AKU was Nobo een van de grootste werkgevers in Ede. Daarnaast had Nobo veel toeleveranciers in Ede, zoals Broodje Eddy en bloemenhandel Gert van de Bron. Ook zij profiteerden van het bedrijf.”

GEBOREN VAKBONDSMAN

Dominicus noemt zichzelf een geboren vakbondsman. „Dat heb ik van huis uit meegekregen, van mijn vader. Bij Nobo was ik kaderlid. Als er iets speelde in het bedrijf, trad ik samen met de bond op. Bijna iedereen was toen lid van een vakbond. Nieuwe medewerkers kregen een gesprek om lid te worden. Dat lukte meestal. In de tijd van Van Bochove was er bij Nobo weinig onrust. Dat veranderde eind jaren zeventig, toen het bedrijf werd overgenomen door Amerikanen. Tot die tijd was Nobo een sociaal bedrijf, met een sociaal fonds en aandacht voor personeel op feestdagen. Van Bochove had bij de overname vastgelegd wat moest blijven. Met tegenzin hielden de Amerikanen zich daaraan, die mensen snappen niets van sociale regelingen. Voor hen was Nobo uiteindelijk te klein. De Nobo-spritsen worden nog steeds bij Verkade in Zaandam gebakken.”

Met tegenzin hielden de Amerikanen zich daaraan, die mensen snappen niets van sociale regelingen

POLITIEK

Voor GroenLinks/Progressief Ede was Dominicus ook actief in de Edese gemeenteraad. Hij komt naar eigen zeggen uit een ‘rood nest’. „Ik ging naar GroenLinks omdat die partij veel deed voor jeugd en milieu. Eerst was ik bestuurslid van GroenLinks Gelderland, met Europa in mijn portefeuille. Ik had contact met de Europese fractie en ging twee keer per jaar naar Brussel. Ook had ik contact met de Tweede Kamerfractie. Van halverwege de jaren zeventig tot 2010 zat ik in de gemeenteraad. De raad vond ik te conservatief. Er werd te veel op de man gespeeld en te weinig op de inhoud. Links had het hier lastig, en dat is volgens mij nog steeds zo. Een belangrijk moment was de discussie over de komst van een crematorium. De niet-christelijke partijen hadden toen 20 van de 39 zetels en dus een meerderheid. Het gevolg is dat er nu in Wekerom een begraafplaats is van de oud-gereformeerden. Ik ben zelf gestopt toen ik zeventig was, als oudste raadslid, om plaats te maken voor een jongere.”

DTS EDE

Naast werk en politiek was Dominicus jarenlang actief bij voetbalvereniging DTS Ede. Van 1973 tot halverwege 2025 vervulde hij daar verschillende functies. Hij is een van de zes ereleden. „Elke zondagmorgen schrijf ik nog een nieuwsbrief waarin ik alle elftallen bespreek. Op zaterdag ben ik op het sportpark te vinden.” 

(De tekst gaat verder onder de foto.)

Naast werk en politiek was Dominicus jarenlang actief bij voetbalvereniging DTS Ede. - Theo Beumer

Ook was hij trainer van het eerste elftal. „Ik begon als jeugdtrainer. Daarna werd mij gevraagd hoofdtrainer te worden. DTS speelde toen onderin de derde klasse en had een verouderd elftal. Ik koos voor jonge spelers en zei: ‘je moet me twee jaar de kans geven’. Het eerste jaar was moeilijk, maar uiteindelijk speelden we in de hoogste klasse. Ik had toen het C-trainersdiploma, terwijl een B-diploma verplicht was. Ik kreeg een jaar dispensatie. Dat diploma halen was duur en heb ik niet gedaan. Ik ben op het hoogtepunt gestopt.”

We zeiden gekscherend dat we de eerste club met skyboxen waren

Over die periode bewaart hij levendige herinneringen. „De laatste wedstrijd, tegen Urk, wonnen we met 6-0. Er stonden 3.200 toeschouwers langs de lijn. Er waren zelfs kaartjes in de voorverkoop. Mensen in de flats aan de Anjelierlaan keken vanuit hun woonkamer mee. We zeiden gekscherend dat we de eerste club met skyboxen waren.” 

Later was Dominicus nog trainer bij Edesche Boys en bij SDS’55 in Wekerom. „Bij SDS ben ik vroegtijdig ontslagen. Er was weerstand tegen iemand uit Ede. De trainingsopkomst was slecht en toen we onderaan stonden, moest ik vertrekken. Dat was jammer, want het is een fijne dorpsvereniging.”

Voetbal speelde ook binnen het gezin een belangrijke rol. „Mijn vrouw Tiny heeft veel gedaan voor DTS Ede. Als ik in Brabant was gebleven, was ik daar ook actief geweest bij de plaatselijke club. Ik heb dat van mijn vader, het zit in ons bloed.”

Op z’n oude dag zit Ap Dominicus nog steeds niet achter de geraniums te koekeloeren. Bij de komende gemeenteraadsverkiezingen staat hij als lijstduwer op de lijst van Mens en Milieu. Daarnaast is hij sinds enkele jaren voorzitter van de KBO. „Iedereen kan daar lid van worden, vanaf 55 jaar tot de dood ons scheidt.”

Meer verhalen over ‘Krasse Knarren’ lezen? Je vindt hier alle reeds gepubliceerde artikelen in de serie ‘Krasse Knarren’.