Ede krijgt boete voor onderzoek naar islamitische inwoners: ‘We accepteren de boete’

5 februari 2026 om 13:13 Politiek Nieuws uit Ede

EDE De gemeente Ede heeft, net als negen andere gemeenten, een boete van 25.000 euro gekregen vanwege het geheime onderzoek dat in 2017 werd gedaan naar islamitische inwoners. Volgens de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) heeft het college erkend het onderzoek te hebben ontvangen en vervolgens te hebben opgeslagen, geraadpleegd en gebruikt. 

door Sjoerd Bouwmeester

De gemeente heeft dossiers met gevoelige informatie over islamitische inwoners verwerkt, zonder dat deze inwoners dat wisten. Daarmee werd de privacywet AVG overtreden. Ook werden daarmee gegevens over de religie en politieke voorkeuren van mensen verwerkt, terwijl dit vrijwel altijd verboden is.

Het onderzoek dat binnen de gemeente werd verwerkt bevat persoonsgegevens van 34 mensen. Hun namen, gegevens over welke levensbeschouwelijke overtuiging, religie en stroming binnen deze religie wordt aangehangen, alsmede dat van familieleden en relaties en hoe de onderlinge verhoudingen destijds waren. Ook stonden er herkenbare foto’s in onder vermelding van hun naam. Van één persoon werd een uitgebreid profiel opgenomen.

De boete die de autoriteit oplegt gaat om het gebruiken en beschikking hebben van het onderzoek door het college van destijds. Niet het onderzoek zelf, omdat die verwerkingen meer dan vijf jaar geleden hebben plaatsgevonden waardoor de termijn is verstreken. 

ONDERZOEK IN 2017

Het onderzoek begon in maart 2017 en werd in juli dat jaar verstrekt aan de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV), gemeenten Utrecht en Veenendaal en het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Ook kregen het OM, politie en de burgemeester inzage, net als vertegenwoordigers van de Marokkaanse en Turkse moskee in Ede. Zij kregen een anonieme versie te zien. 

Uiteindelijk is het onderzoek na oktober 2021 op een aparte schijf bewaard gebleven om rechten van betrokkenen te faciliteren en voor de bewijsvoering in eventuele rechtszaken. Het college heeft verklaard dat het bewaren ervan beperkt is geweest tot wat strikt noodzakelijk is voor dit doel en was sindsdien dus niet meer in overtreding volgens de autoriteit.

Het besluit van de autoriteit drijft ook op de tijdgeest van destijds. Vanaf 2014 drongen de Rijksoverheid, de Vereniging Nederlandse Gemeenten en de NCTV aan op een stevige lokale aanpak van radicalisering en uitreizen, waarin gemeenten een centrale rol kregen. 

Destijds hamerde de NCTV op het belang van kennis, netwerken en onderling vertrouwen. Gemeenten constateerden echter dat zij weinig zicht hadden op wat er speelde binnen hun islamitische gemeenschappen. Onder grote druk van de publieke opinie en de politiek om grip te krijgen op mogelijke signalen, kozen diverse gemeenten ervoor om een extern onderzoeksbureau in te schakelen, schrijft de autoriteit.

De gemeente accepteert de boete, stelt een woordvoerder van burgemeester René Verhulst, die over de portefeuille Veiligheid gaat in Ede. ,,Voor ons speelde dit onderwerp jaren geleden. In 2021 hebben wij reeds excuses voor dit onderzoek aangeboden. Het onderzoek is uitgevoerd in 2017. Dat dit onderzoek is uitgevoerd is onzorgvuldig geweest. Daarom accepteren wij de boete van de AP. De uitkomst van dit onderzoek heeft voor ons geen nieuwe bevindingen opgeleverd.”