'Wandelcoach [door de wol geverfd]'

Hét sportmoment van...............Aart van den Brandhof

10 februari 2026 om 13:04

Van den Brandhof, een familie met vier dochters en zeven zonen. Aart was nummer zes in de rij. ,,Mijn hele leven speelt zich al in de omgeving van De Kreel af. Geboren in de grote boerderij, later verhuisd in de buurt van de oude kooi bij de Zuid-Ginkel. Ik woon nu zo'n tweehonderd van de kooi op de Eder Heide, in het oude huisje van oma en opa. Prachtige buurt, met de families Van de Born, Jansen, Hoogendoorn, Prangsma." ,,Voor mijn vrouw Corry, we zijn al 42 jaar samen, nooit een probleem, maar mijn zussen vonden het veel te afgelegen. Tegenwoordig hebben we glasvezel, maar toen een van de weinige bewoners met een telefoon. Sommigen maakten daar gebruik van.” ,,Ome Cees Roseboom bijvoorbeeld. Die lustte met kornuiten als Boem en Bep van de Blaak wel een glaasje. Hij was geregeld nauwelijks thuis, of belde alweer een nieuwe taxi. Markante man.”

HOTELDEBOTEL ,,We waren altijd buiten en het liefst met dieren. Er ging eigenlijk niets boven mijn kippen. Dat verdween pas toen broer Bertus me veel later vroeg een keer mee te gaan naar discotheek De Prinsenhof in Lunteren. Ik werd verliefd. En niet zo’n beetje ook. Hoteldebotel. Ik heb alle kippen verkocht.”  De ‘Van den Brandhofjes’ maakten vroeger al kilometers. ,,Op de fiets door het bos naar de Paasbergschool. Later de LTS. Mooie tijd met klasgenoten als Jan Lourens en Wout van de Hoeve. Ik was vaak te vinden in dat gedeelte van het oude Ede. Kreelseweg, Bunschoterweg, Kleefseweg en Op den Berg bijvoorbeeld. Mijn favoriete voetbalclub Edesche Boys was daar goed vertegenwoordigd. En kapper De Kruif, snoep van Pimmetje Hoef. Fietsenmaker Septer zorgde voor de opgroeiende jeugd met het aanbrengen van houten blokken op de trappers.” Vanaf zijn zevende of achtste jaar trapte de jonge Van den Brandhof tegen een balletje bij Edesche Boys. ,,Op zeer bescheiden niveau”, kijkt hij berustend terug.

,,Henk Florissen was onze trainer. We speelden op De Bosrand, maar Florissen vond het gezelliger door het bos te lopen naar het Concordiaveldje. Een mul stukje grond langs de spoorlijn bij de melkfabriek. De bal stuiterde alle kanten op.” Voor Aart van den Brandhof was dat bekend terrein. ,,Mijn vader was toen nog boer. Met de trekker en een platte kar vol kinderen brachten we melkbussen door bos en hei naar melkfabriek Concordia. We lieten ons daar verwennen met heerlijk verse karnemelk.” De vader van de 66-jarige Aart van den Brandhof kreeg last van ischias en kon het zware werk niet meer aan. Hij is achttien jaar schaapherder op De Ginkel geweest. ,,In 1984 kwam er een tweede kudde bij op de Eder Heide. waar Anita van Ingen herderin werd en ik haar werk overnam.” ,,Solliciteren was er niet bij. Jan Versteeg van de Stichting Edese Schaapskudden vroeg mijn vader: ‘jij hebt toch wel een paar jongens over?’ Na dertien jaar huisschilder werd ik op 4 maart 1988 herder. Mijn broer Henk runt de kudde op de Ginkelse Heide. De stichting verricht overigens zeer goed werk. Een fijn bestuur. We zien ze bijna nooit. Dat geeft veel rust.”

Aart van den Brandhof legt uit, terwijl zijn bordercollies Moss en Molly geen centimeter van hem wijken, waardoor je als herder eigenlijk veehouder, natuurbeheerder, dierenarts, boekhouder en wandelcoach tegelijk bent. Het is lammertijd. 

,,Er zijn er al meer dan vijftig en daar komen er nog zo’n honderdvijftig bij. Medicijnen zijn op voorraad. Je begrijpt dat het onbetaalbaar is overal een dierenarts voor in te schakelen. Met andere kuddes op de Veluwe is er een zogenoemde rammenpool. Een uitwisseling van rammen. Door gekleurde verf op de wol aan te brengen, kunnen we zien wie de dekker is. We moeten inteelt natuurlijk voorkomen. Corry helpt overigens met de administratie. Dat luistert heel nauw. Wageningen Universiteit begeleidt het fokprogramma.

KOGELVANGERS ,,Begrazing is van groot belang. Ieder jaar komen we met grondeigenaren bij elkaar om de plannen te bespreken. Zij betalen de stichting wanneer ze hun gebied door onze schapen laten begrazen. Daarom zijn er ook nachtverblijven op Oud- en Nieuw Reemst, Mossel en een kraal bij de voormalige kogelvangers.”

,,Voor de kwaliteit van de Ginkelse- en Eder Heide zou het beter zijn alleen daar actief te zijn. Maar ja, het draait om centen. Rijksvastgoed Defensie zou meer moeten bijdragen. Want daar werken we sinds 1954 voor.”

,,Vroeger werd meer gemaaid, geplagd en de bovenlaag weggehaald. Iedereen heeft de mond vol over stikstof en zo. We zijn veel te lief voor de heideplant. Die moet op z’n donder hebben. Daar worden ze sterk van. Zonder voldoende begrazing worden ze topzwaar, vallen ze om en komt er daglicht bij de wortels. Kort houden dus. Snoeien is groeien. En met de brandweer afspraken maken om stukken gecontroleerd te laten afbranden. Dat vorig jaar verbrande stuk op de hoek van de Hessenweg en de Koeweg? Ga maar eens kijken hoe prachtig groen en gezond de nieuwe natuur er daar nu uitziet.”

De schaapherder is ook duidelijk over toename van het aantal wolven. ,,Een prachtig dier, hoor. Maar ik voorspel dat we er nog vaak mee te maken krijgen. Eén van de grondeigenaren liet me een recent filmpje zien van een stuk of vijf wolven in de sneeuw in zijn gebied. Met de opmerking: ‘Aart, zorg dat alle kralen onder stroom staan. Of nog beter. Je kunt ze maar beter uit de kraal halen.” ,,Natuurlijk heb ik ze ook al meerdere keren gezien en ervaren. Iedereen heeft er een grote waffel over, maar het loopt uit de hand. In 1800 had Nederland nog maar drie miljoen inwoners. Toen waren er ook wolven. Maar destijds was er in het land nog veel ruimte. Een katachtige slaapt veel, een wolf blijft maar lopen.” ,,Nederland is er te klein voor. Wij sluiten de dieren op zodat ze er niet uit kunnen. Dat maakt de schapen uiterst kwetsbaar. Ze kunnen niet weg. Een wolf, net zoals een vos, neemt dan geen genoegen met één prooi. Ze blijven doorbijten. Dat is natuurlijk gedrag.” ,,Een kuddebeschermingshond vinden sommigen een oplossing. Probleem is echter dat deze honden agressief kunnen worden naar andere honden. Je moet er niet aan denken dat hij een wandelaar met een hondje dat te dicht bij komt, aanvalt.”

SPIERSCHEURING En zijn sportcarrière? Aart van den Brandhof heeft tot veertig plus af en toe gezaalvoetbald met het familieteam. Een spierscheuring maakte daar een einde aan. ,,Bezoekjes aan Kuip en Arena en ik keek en kijk nog veel naar sport op televisie. Voetbal, schaatsen, shorttrack en vooral Mathieu van der Poel.” ,,Met schaatsen heb ik altijd iets gehad. Vroeger natuurlijk in de achtertuin op de Kreelse Plas. En hengelsport. Voor Ons Plezier hield hier wedstrijden. In onze boerderij werd de opbrengst gewogen. En de prijsuitreiking. Moeder verkocht dagkaarten van een gulden en flesjes bier.” 

Eind maart gaat Van den Brandhof met pensioen. Neef Rick neemt het over. Valt er geen gat? ,,Ik blijf er nog een paar dagen per week bij betrokken. Ik ben nog topfit. Rick is enthousiast en wil graag, maar moet natuurlijk nog veel leren. Dat vergt wel enkele jaren. Verder fietsen Corry en ik graag. De fietsen achterop de auto en heerlijk genieten van de kust, Achterhoek, Drenthe en Overijssel. Met een uitsmijter en een biertje. Vaste prik.”