Station Ede-Wageningen blijft hindernisbaan: ‘Wij ‘staan op’ voor toegankelijkheid’
1 maart 2026 om 06:55 Maatschappelijk Nieuw station Ede Nieuws uit Ede Tips van de redactieEDE Het is een grauwe maandagmiddag op station Ede-Wageningen. De wind maakt van de langgerekte stationshal een kille trechter en reizigers versnellen hun pas om een korte regenbui te ontwijken. Maar de koudste douche komt deze middag niet uit de lucht. ,,Ik was te laat, want de lift is defect”, vertelt Christa, die met haar rolstoel naar de schouw van burgerinitiatief WheelieZ is gekomen. Het illustreert pijnlijk dat ‘nieuw’ niet automatisch ‘toegankelijk’ betekent.
door Elyse van den Brink
Of de lift bij perron 1 nou alwéér of nog steeds buiten werking is, daar weten de deelnemers van de schouw het fijne niet van. Zeker is wel dat Christa een enorme omweg - door de Westtunnel en via de Emmalaan - moest maken om zich bij de groep aan te kunnen sluiten.
‘DIE MENEN HET’
Het is lang niet het enige knelpunt dat bij deze inventarisatie van burgerinitiatief WheelieZ wordt aangestipt. ,,We zijn in 2025 begonnen, omdat Laura en ik op openbare plekken steeds tegen dezelfde dingen aanrolden”, zegt mede-oprichter Niels. Dat is letterlijk bedoeld: zij zit vanwege MS in een elektrische rolstoel, hij maakt vanwege zenuwziekte polyneuropathie gebruik van een driewielfiets.
Samen met politiek begeleider Jan Bansema ging het stel met de gemeente om tafel. ,,Met het platform Ongehinderd hebben we afgelopen jaar zo’n tweehonderd locaties beoordeeld op toegankelijkheid”, vertelt Niels. ,,Toen dacht de gemeente volgens mij wel: die menen het.” Er verschijnt een trotse glimlach op zijn gezicht.
NIET GENOEG OF TE LAAT
Het doel van WheelieZ is helder: Ede toegankelijker - en dus inclusiever - maken voor iedereen. De realiteit is weerbarstiger. Er is maatschappelijk weliswaar meer aandacht voor toegankelijkheid dan ooit. Ook wordt wetgeving inclusiever en maken technische snufjes het makkelijker om virtueel door bouwplannen te bewegen. Toch laat de uitvoering vaak te wensen over. ,,Ervaringsdeskundigen schuiven vaak niet genoeg of te laat aan”, meent Niels.
,,We zijn nadrukkelijk geen beleidsmakers, maar idealiter zouden we wel eerder door de gemeente aangehaakt worden. Komt er bijvoorbeeld een nieuwe wijk, dan willen wij onder de loep nemen of die wel ‘inclusieproof’ is”, legt de Edenaar uit.
(De tekst gaat verder onder de foto.)
Het doel van WheelieZ is helder: Ede toegankelijker - en dus inclusiever - maken voor iedereen. - Elyse van den Brink
GEEN VINGERWIJZEN
En dit alles, benadrukken de twee, zonder met een beschuldigende vinger te wijzen. ,,We gaan voor een positieve insteek, dan krijg je meer gedaan”, aldus Niels. Waarop Laura inhaakt: ,,Humor draagt de mens.”
Die humor begint al bij de naam. Bij ‘WheelieZ’ denk je misschien eerder aan ronkende motoren en stuntende waaghalzen dan aan een burgerinitiatief dat – zoals de slogan op Laura’s trui luidt – ‘opstaat’ voor toegankelijkheid. Met een knipoog uiteraard, want voor een deel van de achterban is opstaan fysiek onmogelijk.
Maar toegankelijkheid is breder dan alleen fysieke beperkingen. Dekt WheelieZ dan wel de lading? Niels wuift die twijfel lachend weg. ,,Als je je kind Erwin noemt en een paar maanden later blijkt hij meer een ‘Bas’ te zijn, dan verander je de naam ook niet”, stelt hij. ,,En het voelt ook echt als ons kindje”, vult Laura aan.
We gaan voor een positieve insteek, dan krijg je meer gedaan
GEMÊLEERD
En dat ‘kindje’ trekt steeds verder de wijde wereld in. Dit is een eerste, officieuze schouw van het station, leggen de twee uit. ,,Ook om onze community kennis met elkaar te laten maken. De officiële schouw volgt als ook de parkeergarage af is.”
Dat kennismaken gaat de diverse groep goed af. Met een kop koffie erbij worden namen en eerste indrukken uitgewisseld. Het gezelschap is gemêleerd. Zo zijn er deelnemers met een fysieke, visuele of auditieve beperking, mensen met niet-aangeboren hersenletsel en neurodivergente participanten. Ook vertegenwoordigers van het Longfonds en Alzheimer Nederland kijken mee. Minstens één ding hebben ze gemeen: het is regelmatig behelpen op het station, dat op de dag af twee jaar oud is.
(De tekst gaat verder onder de foto’s.)
Of de lift bij perron 1 nou alwéér of nog steeds buiten werking is, daar weten de deelnemers van de schouw het fijne niet van. - Elyse van den Brink
De deelnemers konden bij de schouw een vragenlijst invullen. - Elyse van den Brink
MINDER TOEGANKELIJK
,,Het nieuwe Ede-Wageningen is voor mij minder toegankelijk dan het oude station”, stelt Christa. De 31-jarige kan nog wel korte stukjes lopen, maar is buitenshuis meestal aangewezen op haar rolstoel vanwege onder meer ernstige vermoeidheid en duizeligheid.
,,Wanneer ik met de trein wil, moet ik dat écht goed plannen. Als de lift niet werkt, moet ik in het ergste geval op mijn billen de trap op en af. De rolstoel sleep ik dan achter me aan”, schetst Christa de vernederende realiteit. ,,Gelukkig duurt dat meestal niet lang, hoor, want dan helpt er wel iemand.”
Het is lang niet het enige obstakel voor de Edese. Als ze op een goede dag haar rolstoel thuis wil laten, lukt dat niet. De loopafstanden zijn te groot en er zijn te weinig bankjes om even op adem te komen.
Het nieuwe station is voor mij minder toegankelijk dan het oude
FIETSENSTALLING
Ook het ontbreken van een lift naar de bewaakte fietsenstalling vindt ze een gemiste kans. ,,Ik heb misschien geen fiets om te parkeren, maar ik wil ook m’n banden kunnen laten oppompen of een fietslampje halen voor op mijn rolstoel”, zegt ze. ,,En dan heb je natuurlijk ook nog de mensen die een handbike of driewielfiets willen stallen. Zij kunnen misschien wel een stukje lopen, maar die trappen kosten hen onnodig veel energie.”
REACTIE PRORAIL ,,Het beeld klopt dat de lift bij perron 1 te vaak buiten werking is”, erkent een woordvoerder van ProRail na vragen van Ede Stad Plus. ,,Dat vinden wij zeer vervelend, zeker voor reizigers met een beperking. Voor hen is een lift geen extra service, maar een noodzakelijke voorziening om zelfstandig te kunnen reizen.” De storingen worden voornamelijk veroorzaakt door technisch falen. ,,Er is geen structureel beeld dat vandalisme de hoofdoorzaak is. Ook de andere twee liften op station Ede-Wageningen hebben te vaak storingen. Dat is voor ons niet acceptabel.” In de week van 13 tot en met 17 april worden daarom verschillende verbetermaatregelen doorgevoerd. ,,De liften gaan die week één voor één tijdelijk buiten dienst om deze aanpassingen uit te voeren. Het doel is dat de liften daarna aantoonbaar minder storingen hebben.”
FLINKE ONDERNEMING
De beruchte ‘lift bij perron 1’, het ontbreken van een lift bij de fietsenstalling, het gebrek aan zitplekken en de lange looproutes worden door vrijwel iedereen opgemerkt. ,,Als je uit de bus stapt en naar je perron moet lopen dan kan dat een flinke onderneming zijn”, zegt Marga van Oort. Ze is aanwezig namens Alzheimer Nederland en naar eigen zeggen de oudste van het gezelschap. ,,Als ervaringsdeskundige let ik dus ook op voor de ouderen”, zegt ze met een knipoog.
(De tekst gaat verder onder de foto.)
De opgaande roltrap bij perron 5 lag er op de dag van de schouw uit: voor de één een ergernis, voor de reiziger die anders moest omlopen een uitkomst. - Elyse van den Brink
Samen met Lucie, die vanwege een hersentrauma onder meer snel overprikkeld raakt en geen diepte ziet, gaan de twee de stationshal weer in om hun vragenlijsten aan te vullen. ,,We snappen dat ProRail en de NS geen ijzer met handen kunnen breken. Die partijen willen we ook zeker niet afkraken. Maar waarom kunnen wij pas achteraf onze feedback geven?”, vraagt Lucie zich hardop af.
SMAL BUSPERRON
Buiten bij het busstation blijkt hoe waardevol die feedback vooraf was geweest. Christa rolt naar een gereedstaande bus om te demonstreren hoe smal het perron is. Nog voordat ze op de helft is, snelt de chauffeur naar haar toe. ,,Ik zal de plank voor je uitklappen”, roept hij goedbedoeld. Lucie en Marga kijken aandachtig toe hoe Christa ondanks de krapte vrij vloeiend de bus in rijdt. Als ze - tot verwarring van de buschauffeur - prompt weer naar buiten rolt, gaat dat maar net goed. ,,Dit was echt het gunstigste scenario”, benadrukt ze. ,,Regelmatig staan de bussen slechter en schever geparkeerd.”
De oplettende Marga wijst naar het bord met de reisinformatie. ,,Waarom staat die paal eigenlijk aan de binnenkant van het hek? Dan wordt het perron toch nóg smaller?” Christa knikt. ,,Ik hoorde net ook dat blinden en slechtzienden weleens tegen de paal lopen. Kijk, die geleidestreep loopt daar ook gewoon.”
(De tekst gaat verder onder de foto’s.)
Christa demonstreert hoe ze de bus in rolt. ,,Dit was echt het gunstigste scenario”, benadrukt ze. ,,Regelmatig staan de bussen slechter en schever geparkeerd.” - Elyse van den Brink
Christa lacht erbij, maar het is altijd passen en meten op het smalle perron. - Elyse van den Brink
ROLTRAPPEN Ook over de prestaties van de roltrappen op Ede-Wageningen is ProRail niet tevreden, meldt de woordvoerder. ,,Een deel van de storingen heeft te maken met invloeden van buitenaf. Wij vragen onze opdrachtnemer om ook voor de roltrappen een uitgebreide analyse te maken en met een verbeterplan te komen. Net als bij de liften willen we toe naar een stabieler en betrouwbaarder functioneren.”
‘ERG PERSOONLIJK’
Terwijl het groepje zich verplaatst, wijst Christa de rest op een drempelhulp. ,,Ik neem eigenlijk altijd die ene daar, want dat is de enige die geen vervelend richeltje heeft.” Het is een detail dat de lopers in het gezelschap volledig is ontgaan.
Het onderstreept de meerwaarde van zo’n brede inventarisatie. ,,Toegankelijkheid is erg persoonlijk. Zo zijn felle lampen voor sommigen noodzakelijk, terwijl heftig licht voor anderen juist een reden is om niet te komen”, zegt Christa. ,,Je kunt het nooit voor iedereen 100 procent goed doen, maar je kunt er wel voor zorgen dat het voor zoveel mogelijk mensen werkbaar is.”
(De tekst gaat verder onder de foto.)
,,Waarom staat die paal eigenlijk aan de binnenkant van het hek?” - Elyse van den Brink
MYSTERIE OPGELOST
Ook de stationstoiletten worden aan een kritische blik onderworpen. Het valt Lucie op dat de grote zwarte knop om de deur te openen wegvalt tegen de eveneens zwarte achtergrond. Een zoekplaatje, zeker voor mensen met een visuele beperking of dementie.
Toegankelijkheid is erg persoonlijk
Ook de kraan – een langwerpig, ,,super ingewikkeld” exemplaar waar zowel zeep als een handdroger in verwerkt is – is voer voor discussie. ,,Laura, we waren net zo aan het zoeken, maar die blazer zat er dus gewoon ín!”, verzucht Lucie als het mysterie is opgelost. De instructies staan wel op de spiegel, maar vallen volgens het panel slecht op, helemaal als je lichte kleding draagt.
(De tekst gaat verder onder de foto.)
De ,,superingewikkelde” kraan op het toilet behoeft wat instructie. - Elyse van den Brink
VERVOLGSTAPPEN IN INFORMATIEVOORZIENING Volgens de ProRail-woordvoerder worden liftstoringen die een week of langer duren getoond in de NS-app: ,,Deze informatie wordt één keer per week geüpdatet en is dus niet realtime. We stellen realtimedata inmiddels wel beschikbaar aan DOVA (Decentrale Openbaar Vervoer Autoriteiten, red.). Vervoerders werken aan het integreren van deze data in hun eigen reisinformatievoorzieningen. Daarmee zetten we samen een volgende stap om reizigers beter en actueler te informeren. Over de exacte planning en uitwerking bij vervoerders kunnen wij geen uitspraken doen.”
TAALBARRIÈRE
Als de schouw ten einde loopt, kruist een andere groep hun pad. Een klasje inburgeraars loopt door de hal, onder leiding van een vrijwilliger van Medebuur. Zij kent het initiatief van WheelieZ en wil graag meedenken; taal kan immers ook een drempel zijn.
De inburgeraars zijn de Nederlandse taal nog niet machtig. Gelukkig is de oplossing simpel. Marja, die slechthorend is, pakt haar telefoon erbij, tikt wat op het scherm en laat een vertaalapp het werk doen. De man voor wie de boodschap bedoeld is, houdt het toestel bij zijn oor. Er verschijnt een brede glimlach op zijn gezicht als hij op zijn beurt iets inspreekt. In de tocht van de stationshal ontstaat zomaar een moment van warmte: waar barrières zijn, biedt de menselijke maat uitkomst.
WheelieZ houdt op maandag 30 maart vanaf 11.00 uur een tweede officieuze schouw op station Ede-Wageningen. Iedereen is welkom om aan te haken. Ook is er op WhatsApp een community waar mensen zich bij kunnen aansluiten. Meer informatie is te vinden op: www.wheeliez.nl.
