Iftar bij Turkse moskee in Ede voedt dagelijks zo’n 200 monden ondanks inflatie: ‘Ramadan draait om saamhorigheid’
17 maart 2026 om 17:55 Maatschappelijk Nieuws uit Ede Tips van de redactieEDE De meesten zullen het wel herkennen: bij de kassa staan met een goedgevulde winkelkar en bijna steil achterover slaan omdat de weekboodschappen alweer duurder lijken te zijn geworden. Het vraagt om creatief inkopen. Al helemaal voor de vrijwilligers van de Turkse Grote Moskee in Ede, waar tijdens de ramadan elke avond meer dan tweehonderd gasten aanschuiven voor de iftar.
door Elyse van den Brink
Kort na 18.00 uur is het de bekende stilte voor de storm in de Turkse Grote Moskee aan de Verlengde Blokkenweg in Ede. In de centrale ruimte, bijna sereen aangekleed met witte en groene doeken, zelfgemaakte wolken, gouden halve manen en sterren aan het plafond, staan negentien grote gedekte tafels. De salades zijn alvast uitgeserveerd, net als de waterkaraffen en bordjes met voor iedere gast een dadel. Hiermee verbreken ruim tweehonderd aanwezigen op deze donderdagavond stipt om 18.41 uur hun vasten.
EEN BEDRIJF
Terwijl een speciaal uit Turkije ingevlogen kok in de keuken door een enorme pan linzensoep roert, een energieke groep dames even op adem komt voordat het hoofdgerecht opgediend moet worden en wat tienermeiden de laatste hand leggen aan hun huiswerk, geeft bezige bij Fatma Yazici een rondleiding.
,,Het is écht een bedrijf”, zegt ze lachend. Het klinkt als een milde waarschuwing voor de levendige, gecontroleerde chaos die straks losbarst. ,,Als de imam straks het sein geeft, wil je na een lange dag vasten ook gewoon meteen gaan eten. Dan wil je niet nog vragen om soep, brood of zout. Alles moet dus op tijd klaarstaan.”
(de tekst gaat verder onder de foto)
Vast onderdeel van de iftar: liters soep - Elyse van den Brink
KIPPENVEL
In de Turkse moskee wordt tijdens de ramadan elke avond een iftar georganiseerd. Dat is de maaltijd die tijdens de vastenmaand voor moslims direct na zonsondergang genuttigd wordt. Een grote groep vrijwilligers steekt dagelijks de handen uit de mouwen om te zorgen dat zeker tweehonderd gasten kunnen aanschuiven.
Fatma is een van die drijvende krachten. Ze legt uit waarom de ramadan, een periode van bezinning, saamhorigheid en solidariteit, en de bijbehorende iftars zo belangrijk voor haar zijn. ,,Tijdens deze momenten van samenzijn staan we er ook bij stil dat dit niet vanzelfsprekend is. Dat mensen wegvallen en niet iedereen er volgend jaar ook bij zal zijn”, zegt ze, haar blik dwalend door de dan nog lege eetzaal.
,,Pfoe, ik krijg er gewoon kippenvel van…” Fatma wrijft over haar armen en veegt een beginnende traan weg. ,,Het is gewoon zo’n bijzondere periode. Ik word al verdrietig van het idee dat we het alweer bijna gaan afsluiten.”
(de tekst gaat verder onder de foto)
Ruim voor alle gasten er zijn, staan de gedekte tafels al klaar - Elyse van den Brink
HOLLANDSE KOST
Tijd voor weemoed heeft Fatma echter niet. De klok tikt door, de zon nadert de horizon en er wachten ruim tweehonderd kommen op een flinke schep soep. Op het menu staat vanavond verder moussaka en rijst. Plus, iets wat absoluut niet mag ontbreken: friet. ,,Ja, toch ook een beetje Hollandse kost”, grapt Fatma.
Hoe houd je zo’n gigantische maaltijd betaalbaar in een periode van forse prijsstijgingen? ,,Nou, ik schrok wel van hoe duur alles is geworden”, verzucht Fatma, die steevast de inkopen voor de iftar doet. De kosten drukken vergt goede voorbereiding: folders doorpluizen en zo voordelig en slim mogelijk groot inkopen.
,,Duurdere groenten die buiten het seizoen vallen, laten we vaker weg”, legt ze uit. Dat er vanavond toch moussaka - gekenmerkt door veel aubergine - op het menu staat, is een gelukje. ,,Dat was nu toevallig wél in de aanbieding. En vorige week hadden we om die reden een gerecht met snijbonen. Toen zijn we de supermarkt binnengestapt met de mededeling: we nemen graag alles mee, regelen jullie dat er voldoende is?”
Ook de vrijgevigheid van sponsoren biedt verlichting. ,,Dat zijn mensen die zelf niet aanschuiven, maar ons de iftar enorm gunnen. Zij schenken ons dan bijvoorbeeld vlees.”
VASTE GASTEN
Tien minuten voordat de ‘ezan’, de oproep tot het avondgebed, klinkt hebben Canpolat, Maksut en zijn dochter Alysa hun vaste plek aan tafel al gevonden. Canpolat schuift dagelijks aan, vertelt hij. ,,Ik woon alleen. Met mijn werk erbij is deze bijzondere maand best pittig, ook al helpen mijn kinderen me wel. Hier krijg ik elke avond een goede, gezonde maaltijd. Naast een goede nachtrust is dat onmisbaar om het vasten vol te houden.”
Maksut komt vooral langs voor de gezelligheid van de maaltijd. ,,Je deelt van alles met elkaar. Dat is gewoon erg fijn. Als de ramadan voorbij is, valt er ineens een hoop gezelligheid weg; dat is altijd even wennen.”
Deze vaste gasten zitten hier dus niet om financiële redenen. Ook Nazile Yazici en haar man Ali, die even verderop zitten, merken de prijsstijgingen in de supermarkt natuurlijk op, maar laten zich er niet door leiden. ,,Als we thuis koken voor de iftar, letten we niet extra op het budget. Als de kinderen kip willen, krijgen ze kip, enzovoort.”
Het eten is dan ook bijzaak, benadrukt Nazile, iets wat ook andere aanwezigen beamen. ,,De ramadan draait om saamhorigheid. Het is niet zo dat we ‘s avonds ineens enorme hoeveelheden naar binnen werken.”
Toch zijn er mensen voor wie de dagelijkse iftar in de moskee noodzakelijk is, weet Fatma. ,,Sommige gasten hebben het niet breed. Als we nu zeggen: morgen koken we niet, dan kan dat écht niet. Toen we laatst een speciale iftar voor vrouwen organiseerden rondom Internationale Vrouwendag, stonden de deuren daarom ook open voor enkele mannen. Zij aten in een aparte ruimte.”
(de tekst gaat verder onder de foto’s)
Rond 18.45 uur mag er weer gegeten worden - Elyse van den Brink
Canpolat (links), Maksut (grijs T-shirt) en zijn dochter Alysa schuiven dagelijks aan - Elyse van den Brink
GEOLIEDE MACHINE
De laatste gasten schuifelen naar hun stoel op het moment dat de müezzin zijn microfoon pakt en de ezan inzet, beginnende met ‘allahu akbar’ (letterlijk: God is de grootste). Zodra de laatste klanken van de oproep in de zaal wegsterven, wordt de stilte direct vervangen door een opgelucht geroezemoes. Of het nou met een dadel of een slok water is, iedereen wil na een lange dag vasten zo snel mogelijk weer iets proeven.
De vrijwilligers moeten wel nog even geduld hebben. Als een geoliede machine delen zij vanuit een grote kar nog de laatste borden uit. Pas als elke gast is voorzien, trekken Fatma en haar team zich terug in een kleinere kantine, waar zij aan lange tafels eindelijk even kunnen bijkomen. Een vrolijk gekakel vult de ruimte, dampende schalen met lekkers gaan rond en al snel klinkt er: ,,Zijn er nog frietjes?”
(de tekst gaat verder onder de foto)
Als een geoliede machine delen de vrijwilligers vanuit een grote kar nog de laatste borden uit - Elyse van den Brink
CHOCOLADEPASTA
Vanwege de ramadan krijgt iedereen eerst zo’n twintig minuten de tijd om te eten voordat ze overgaan tot het avondgebed. Een vrouw komt nog snel met een dienblad thee aanlopen. En er komen ineens twee potten chocoladepasta tevoorschijn. ,,Dat hoort er traditioneel niet bij, hoor. Maar na het breken van het vasten is het altijd fijn om iets met veel suiker te eten”, lacht Fatma. ,,Ons geheimpje”, grapt de vrouw naast haar. ,,Met de hoeveelheid die jij gebruikt, kan ik wel drie broodjes smeren”, reageert Fatma meteen, terwijl ze het stukje brood van haar buurvrouw toch maar rijkelijk belegt.
Dan verplaatst de groep zich vlug naar de gebedsruimte voor het vierde gebed van de dag. Een deel keert daarna terug naar de grote kantine voor een kopje thee. Sommige vrouwen blijven nog even achter om na te praten. Drie van hen geven desgevraagd aan dat ook zij flink wat merken van de prijsstijgingen. ,,Dan haal ik maar vijf in plaats van tien kilo vlees in één keer bij de halalslager”, zegt een van de vrouwen die alleen maar Turks spreekt, terwijl Fatma vertaalt. ,,Maar ja”, besluit ze, ,,ook ná deze maand is het leven gewoon duur.”
Bij dat sentiment sluiten een paar theedrinkende vrouwen beneden zich ook aan. Om hen heen zijn alle tafels inmiddels alweer in rap tempo leeggeruimd. ,,Deze maand let ik er niet zo op; we eten wat de kinderen lekker vinden. Verder is het soms inderdaad wel zo dat we bijvoorbeeld wat minder vlees gebruiken”, zegt een vrouw die liever niet met haar naam in de krant wil. ,,Het vervelende is dat de specifieke Turkse producten die wij graag gebruiken óók nog veel duurder zijn geworden. Het probleem speelt overal ter wereld.”
De vrouwen zijn het erover eens dat het geloof deze maand bovenaan staat. Maar mevrouw Akdeniz is wel duidelijk over de inflatie: ,,Graag een oplossing”, zegt ze kordaat in het Nederlands.
(de tekst gaat verder onder de foto)
Als het helemaal donker is, maken de aanwezigen zich op voor het laatste gebed van de dag - Elyse van den Brink
BERG AFWAS
In de keuken heeft een groepje meiden zich ondertussen in paarse schorten gehesen om zich over een enorme berg afwas te buigen. Tussen het soppen door klinkt er vooral een hoop gegiebel.
Terwijl de tijd wegtikt tot het laatste gebed van de dag, zakt bezige bij Fatma nog heel even onderuit op een stoel om een glas loeihete thee naar binnen te werken. Ze roept naar haar zoon dat hij twee flesjes water moet brengen. Een andere vrouw blaast als bedankje een luchtkus haar kant op. Met een veelzeggende glimlach zucht Fatma: ,,Ik moet het ook áltijd voor haar vragen… Ik heb haar veel te veel verwend.” ,,Ik ben dan ook een ‘queen’”, reageert de vrouw trots.
Niet veel later vertrekken de twee zij-aan-zij naar de gebedsruimte, klaar om deze dag af te sluiten. Met de geruststellende kennis dat ‘het bedrijf’, dat zo liefdevol wordt gerund door een klein leger vrijwilligers, morgen gewoon weer in actie komt. De inflatie beïnvloedt dan wel de ingrediënten op het menu, maar de werkelijke waarde van de iftar en de ramadan als geheel laat zich - hoe cliché misschien ook - niet in geld uitdrukken.