Marianne maakt papiermodellen: ‘Ik wil het verhaal achter een gebouw leren kennen’

EDE De een vindt rust in een goed boek, de ander aan de knutseltafel. Sommigen trekken eropuit in de natuur, leven zich uit in de keuken of verliezen zich in muziek, fotografie of sport. In de rubriek ‘Edenaren met een passie’ spreken we Edenaren over de hobby of passie waar zij ontspanning in vinden. Marianne van den Bosch trapt af met haar liefde voor het maken van papierschaalmodellen.

door Denise Hoek

,,Boven is mijn hobbykamer”, zegt Marianne terwijl ze de deur opent naar haar creatieve domein. Avond na avond zit ze hier te snijden, knippen, plakken en vouwen. Soms met een luisterboek op de achtergrond, soms een politiek debat dat zachtjes meedoet. Alles gebeurt precies, tot in de kleinste details, zodat het eindresultaat klopt.

Papierschaalmodellen zijn kleine gebouwen van papier. Met knippen, vouwen en plakken geef je platte bouwplaten een driedimensionale vorm. Misschien denk je bij schaalmodellen eerder aan bouwwerken van lego of plastic, maar met papier kan je ook van alles maken. Marianne weet er alles van en merkt dat er niet veel Edenaren haar passie delen. ,,De groep papier-modelbouwers in Nederland is zeer beperkt én ook volledig een mannenwereld. Ik zit in een groeps-app met vijfentwintig anderen. Verder weten we niet of meer mensen deze hobby delen”, vertelt ze.

EEN LEVEND VERHAAL

Marianne maakt voornamelijk modellen van burchten, kathedralen en grachtenhuizen, maar ook historische schepen komen voorbij. ,,Tegelijkertijd verdiep ik me graag in de geschiedenis van deze gebouwen. Zo wordt het niet enkel een technisch maakproces, maar gaat het hele gebouw ‘leven’; het wordt een levend verhaal.” Bescheiden, maar met een passie die meteen voelbaar is zodra je de drempel overstapt, laat ze haar kunstwerken zien. Op dit moment werkt ze aan de bouwplaat van de Cathedral De Burgos. ,,Ik heb eigenlijk niks met Spanje, maar bij deze kathedraal voelde ik iets. Ik wilde het verhaal achter het gebouw kennen. Deze kathedraal telt negentien kapellen.”

(tekst gaat verder onder de foto)

Het huidige project van Marianne, de Burgos kathedraal - Eigen foto

Kapellen die Marianne een voor een secuur in elkaar vouwt. Precisiewerk dat misschien niet voor iedereen is weggelegd, maar voor haar werkt het ontspannend. ,,Ik ben een denker en zodra ik bezig ga, kom ik helemaal uit mijn hoofd. Het is fascinerend om met zulke simpele ‘platte’ materialen als papier een volledig meer-dimensionaal gebouw te creëren en ik verwonder me elke keer opnieuw over de kunde van de mens om zulke gebouwen eeuwen geleden, zonder computers, te hebben kunnen ontwerpen en bouwen.”

Ik ben een denker en zodra ik bezig ga, kom ik helemaal uit mijn hoofd

Ze pakt verschillende bouwwerken uit haar trofeeënkast: een Twentse boerderij van vroeger, nog een kathedraal en de gevel van de originele Droste-fabriek uit Haarlem, waaraan ze zelf verlichting heeft toegevoegd. Ook over de versteviging van zo’n kunstwerk denkt Marianne na: met overgebleven papier verstevigt ze haar bouwwerken, zodat ze niet kunnen indeuken of zakken. Op deze manier probeert ze ook zo veel mogelijk duurzaam bezig te zijn, door veel materialen her te gebruiken. ,,Wat ook leuk is, is dat het je creatieve brein aan het denken zet. Ik kan wel een bouwplaat van een molen maken, maar mijn hoofd denkt al stappen verder, dat er nog wel een watertje bij kan en gras, door snippers papier om de molen heen te plakken. Met lollystokjes kun je dan nog een bruggetje maken en zo ga ik steeds verder.”

(tekst gaat verder onder de foto) 

Het Twents Los hoes - Eigen foto

PRECIES WERKEN

Aan haar bureau laat Marianne zien hoe ze te werk gaat. Al het nodige materiaal is netjes uitgestald. ,,Wanneer je begint, heb je genoeg aan een schaartje, een stanleymes en een rilmes. Daar kun je ook een haaknaald voor gebruiken. Rillen is eigenlijk het maken van de vouwlijntjes. Zo zie je precies waar het papier straks omgevouwen moet worden.” Dan pakt ze het mes en legt het liniaal langs de vouwlijn. ,,Je moet echt precies werken”, zegt ze, terwijl ze een snede maakt. ,,Als je scheef knipt, krijg je een wit randje en verlies je een stukje van het dak. Daarom controleer ik altijd even met het liniaaltje of alles recht ligt. Dat gevoel voor lijnen heb ik al van kinds af aan; vroeger viel het me meteen op als een schilderijtje scheef hing.”

(tekst gaat verder onder de foto) 

Marianne laat zien hoe ze te werk gaat- Denise Hoek

Ze legt uit dat standaard mesjes vaak snel bot worden en niet fijn werken. ,,Je ziet al snel dat ze bewegen tijdens het snijden. Daarom gebruik ik mesjes met extra gewicht vooraan; dat geeft stevigheid en controle. Het snijdt daardoor veel preciezer. Elk mesje gaat ongeveer tweeduizend snijbewegingen mee. Wordt het bot, dan slijp ik het bij met een klein steentje. Zo kan ik het nog honderden keren gebruiken.”

MAANDEN MEE BEZIG

Nu is ze al een tijdje bezig met de Spaanse kathedraal, want het maken van zo’n papieren schaalmodel gaat niet over één nacht ijs. ,,Hier ben ik al maanden mee bezig, in september ben ik begonnen. Ik hou een logboek bij met hoeveel uren ik bezig ben.” Ondertussen laat ze een klein grachtenpand zien. Wie denkt dat dit model binnen een avond gemaakt is, heeft het mis; Marianne is er wel tien uur mee bezig geweest. ,,Dat komt doordat je de kozijnen heel precies moet uitsnijden. Het is een illusie om te denken dat je zoiets in één middag klaar hebt.”

(tekst gaat verder onder de foto)

Grachtenhuisjes - Eigen foto

Het is een illusie om te denken dat je zoiets in één middag klaar hebt

Aan verschillende projecten tegelijk werken, dat doet Marianne niet. ,,Nee, ik werk altijd aan één project. Soms heb ik de neiging om iets anders op te pakken, maar dat doe ik niet. Je leert op een gegeven moment de plaat en het papier kennen. Je weet het soort papier en je weet hoe het vouwt. Je leert zelfs de structuren van de bouwplaat kennen.” Dat klinkt allemaal heel technisch, maar op de vraag of wiskunde vroeger haar lievelingsvak op school was, moet Marianne hard lachen. ,,Nee! Alsjeblieft niet, ik vond dat echt heel erg en ik moest altijd strijden om een voldoende te halen. Ik had meer een talenknobbel. Daarentegen, de techniek, gewoon hoe iets werkt, dát vond ik wel heel boeiend. Op school moesten we een keer een tas maken van papier en kijken hoeveel gewicht die tas kon hebben. Dat vond ik interessant; uiteindelijk kwamen we op 23,5 kilo. Gelukkig had iemand in de groep dat wiskundig berekend. Daarvoor moest je niet bij mij zijn”, lacht Marianne.

Die interesse in techniek heeft Marianne al van jongs af aan. Als kind vond ze het bijvoorbeeld geweldig om te figuurzagen en was ze bezig met hoe je het gereedschap het beste kon gebruiken. ,,Als kind heb ik de figuren uit de Looney Tunes-serie getekend op hout, uitgezaagd en geverfd. Die vroege interesse in zelf dingen maken en begrijpen hoe iets werkt, sluit aan bij haar huidige passie voor papiermodellen.

POPULAIR IN DUITSLAND

Marianne zit in een groepsapp met vijfentwintig mannen. Een van hen heeft haar ook aan het papier modelbouwen gekregen. ,,Ik deed eigenlijk aan plastic modelbouwen, maar ik had daar geen goed gevoel bij vanwege het milieu. Toen kwam ik bij het sporten Gert tegen en hij doet veel met papiermodelbouw en gaf mij ook de tip om ermee te beginnen. Ik ben toen bij hem op de koffie geweest en daar mocht ik een bouwwerk meenemen uit zijn enorme voorraad. Zo kon ik kijken of ik het leuk vond en ja hoor, ik rolde er zo in. Dat is inmiddels twee, drie jaar geleden.”

Het zou leuk zijn om iets lokaal samen te kunnen doen

Ondanks de vele tips en inspiratie die ze krijgt van de andere papier modelbouwers, zou Marianne het leuk vinden om met meer mensen, vooral vrouwen, deze passie te kunnen delen. ,,Nu zijn we met een landelijke groep, maar het zou leuk zijn om ook iets lokaal samen te kunnen doen. De meeste mensen die het nu doen zijn 70 plus en ik ben 41. Als meer personen gaan papiermodelbouwen, blijven er ook nieuwe ontwerpen komen. Dan blijft het bestaan.” Ook op een Nederlandse beurs komt ze weinig landgenoten tegen. ,,Ik denk dat het gewoon onbekend in Nederland is”, legt Marianne uit. ,,Want we gingen elk jaar naar een Europese modelbouwbeurs in Nederland. Daar kwamen veel Belgen en Duitsers op af, maar weinig Nederlanders. In Duitsland en Polen is papiermodelbouw veel groter. Het is daar ook ontstaan: in de DDR konden mensen geen plastic (modelbouw) betalen of importeren vanwege het regime, dus zijn ze papier gaan gebruiken.”

(tekst gaat verder onder de foto) 

De Nikolaikirche uit Leipzig (waar in de jaren tachtig de vredesbeweging en protest begon tegen het DDR-regime) - Eigen foto

GEWOON BEGINNEN

En denk je nu, dát lijkt mij ook eens leuk om te proberen, dan heeft Marianne nog goede beginnerstips. ,,Begin gewoon simpel, niet met de Eiffeltoren of Notre Dame. Je hebt ook simpele bouwplaten met eenvoudige vouwlijnen.” Als voorbeeld pakt ze een boekje met een bouwplaat van een boot. ,,Dit soort plaatjes gebruik ik om te oefenen. Oefenen met snijden en vouwen. Al doende merk je dan wat werkt en wat niet werkt. Je moet eigenlijk gewoon aan de slag gaan. Voor mij werkt het ook zo, ik kan wel een leerboek met technieken lezen, maar door het te doen merk ik pas echt hoe het zit. In zo’n boek staan wel handige tips en tricks hoor!”

Wie graag contact met Marianne wil over deze bijzondere hobby, kan mailen naar de redactie: edestad@bdu.nl, onder vermelding van ‘hobby Marianne’.