‘Diplomarijke passie van een [spartaanse duizendpoot]‘
Hét sportmoment van....' Nico Herbert
24 maart 2026 om 14:18Zijn jeugd speelde zich af in Barneveld, vanaf november 1956 om precies te zijn. ,,Mijn vader begon in 1960 met jiu-jitsu in Eigen Gebouw langs de Kippenlijn. Dat was van de vakbond, geloof ik. Op woensdagmiddagen hielp ik met het leggen van judomatten. Een jaartje of zeven later vroeg mijn moeder: ‘Wil jij op judo?’. Wist ik veel? Als ze schaken had gezegd, was het dat geworden. Prachtige tijd. Schaatsen en vissen bij de vijver. Zonder vergunning ving ik een keer een snoek. Ik wist me geen raad en dacht dat ieder moment de politie achter me zou staan.”
,,Opa was ooit werkzaam bij Landgoed Schaffelaar als kamerheer en chauffeur van baron van Nagel. Hij deelde leuke anekdotes. Toen opa bijvoorbeeld de uit Duitsland gevluchte bezoeker keizer Wilhelm moest ophalen van station Voorthuizen. Bewust reed hij door een diepe kuil, waardoor de keizer behoorlijk zijn ‘harses’ stootte.”
,,Mijn vader zag in de Tweede Wereldoorlog in Rotterdam iemand een judorol maken die indruk maakte. Van binnen naar buiten op de stoep en weer terug. Hij dacht: ‘Dat wil ik ook.’ En als een Herbert iets in z’n hoofd heeft, gaat het door. Door de NSB verraden, werd hij in november 1944 op transport gezet naar het Ruhrgebied. Hij zat vooral gevangen tussen Russische militairen, onder anderen een vrouwelijke docent Duits. Zo leerde mijn vader via het Duits de Russische taal kennen.”
‘BANANENBOOM’ ,,Hij vluchtte en kreeg na de oorlog les in zelfverdediging in Indië. De karateleraar trainde ook zijn vingertoppen. Daar kon je een bananenboom mee doorprikken.”
Na de Julianaschool brak voor Nico Herbert de LTS aan: metaalbewerking. Na het examen vroeg de directeur of ik al werk had. ‘Ga maar naar Van Raaij Tandtechnisch Laboratorium’, adviseerde hij. Vier jaar opleiding in Utrecht. Prachtige tijd. Er gebeurde bij Van Raaij wel wat. Zo trakteerde collega Gert na het tweede jaar op champagne, die ik bij de slijterij haalde. Onderweg had ik er al behoorlijk mee geschud. Toen Gert de fles opende, vloog de kurk dwars door de tl-bak, die van het plafond op zijn hoofd naar beneden donderde.”
Herbert werkte acht jaar bij Van Raaij en had zich gespecialiseerd in het maken van beugeltjes. Tussen het sporten door kreeg ook het stichten van een gezin aandacht. „Vanaf de lagere school ken ik mijn vrouw al: Richarda. Ik zag haar aan de voorkant van het schoolplein. Rode rok, gebreide kniekousen en dikke beentjes. Jij bent van mij, dacht ik direct. In 1983 zijn we getrouwd, waarna Jopie, Anneke en Jan Christiaan er een kwintet van maakten.”
‘IN HET DIEPE’ Ook zakelijk ging het snel met de carrière van de nu 69-jarige Edenaar. ,,Nota bene de directeur van de examencommissie vroeg me om samen te gaan werken. ‘Voel je er iets voor om in het diepe te duiken?’, zei hij. Lesgeven in tandprothetiek. Later zijn we gaan samenwerken. De afspraak was een jaar, het werden er vijf. Ik viel met m’n neus in de boter.”
In 1986 startte Herbert met zijn eigen praktijk. „We verhuisden naar de huidige woning met bedrijfsruimte aan de Buurtscheuterlaan. Voorheen zat hier een snackbar. De kazernes in de buurt kregen zelf uitgebreide kantines, dus de aanloop werd minder en minder.”
Een rondje door het laboratorium verraadt veel van het verleden. Een stoel, volgens Herbert nog steeds effectief, een bureautje en certificaten en diploma’s aan de wand stralen nostalgie uit. Nico Herbert wijst op vier lijsten aan de muur. „Kijk, vier voorbeelden van gebitsprotheses door de eeuwen heen. Leuk hè? Gekregen van mijn vrouw.”
In 2016 opende Nico Herbert samen met zijn zoon Jan Christiaan een sportschool in de Maanderpoort. Zijn leven lijkt één lang leerproces. Puur als liefhebberij heeft hij sommige opleidingen twee keer gedaan. Opvallend is een certificaat dat hij behaalde in Oentsjerk. ,,Klauwverzorging”, legt de liefhebber uit. ,,Hoeven kappen bijvoorbeeld. Ik ben ook veepedicure én veeverloskundige. Vooral toen ik druk was, een heerlijke afleiding.”
De vechtsportvarianten Nihon jiu-jitsu, sambo en Kazakh kuresi leverden de ‘sportieve veelvraat’ een vracht vol medailles en titels op. De meeste als veteraan. Zo werd hij drie keer wereldkampioen sambo, een sport die in Rusland is ontstaan uit judo en diverse worstelsoorten: in 2006 in Tasjkent, de hoofdstad van Oezbekistan, in 2010 in Praag en in 2018 in Casablanca.
Vooral Praag zit nog vers in het geheugen. ,,Toch wel bijzonder dat iemand uit het westen daar de titel pakte. Aslambek Aslakhanov, een in 2024 overleden oud-wereldkampioen en Russische generaal, voerde tijdens de prijsuitreiking het woord. Hij schijnt ook nog vertrouweling van Poetin geweest te zijn. Zijn toespraak was in het Russisch, maar het Wilhelmus kon ik wél volgen”, lacht Herbert.
Braziliaans jiu-jitsu leverde hem zelf vier wereldtitels op. En de realiteit van Rio de Janeiro. ,,Ik vroeg ‘s morgen een keer naar het vuurwerk die afgelopen nacht. Het bleken rivaliserende bendes in de krottenwijken te zijn die elkaar beschoten.”
‘BOOMSTAM’ ,,Man, wat was ik zenuwachtig in aanloop naar zo’n toernooi. Stijf van de adrenaline. Ik kon vooraf weken niet slapen. Trainen, trainen en nog eens trainen was de enige remedie. Naast mijn werk deed ik sowieso veel op sportgebied. Als toetje van de dag vaak met een boomstam het bos in. En de stam mocht de grond niet raken. Dat was de uitdaging.”
De sinds 2025 gediplomeerde sportpsycholoog glimlacht bedenkelijk wanneer het over zogenaamde topsport gaat. Met betaald voetbal voorop. ,,Dat begint al met de trainers”, is zijn mening. ,,Het verschil is dat ze zelf zelden op het podium hebben gestaan. Ze compenseren zo wat ze zelf niet bereikt hebben.”
‘HUISVROUWENKNIE’ Naast de vele prijzen leverde de spartaanse instelling onder meer ook acht gebroken vingers, bloemkooloren, een kromme arm, een hangende schouder, afgescheurde ribben en een heupband, verdwenen voorste kruisbanden, een aangetaste enkelband en een ‘huisvrouwenknie’ van een centimeter of vijf.
Omdat de ‘duizendpoot’ toch nog tijd over heeft, verdiept hij zich al jaren in cartografie en genealogie. Dat laatste vooral omdat het, zoals hij het zegt, ‘leuk is dingen voor mensen die iets voor je betekenen uit te zoeken’.
Nico Herbert is sportief gezien inmiddels geëvenaard door zijn 34-jarige zoon Jan Christiaan. Die won vier keer het EK en zesmaal het WK. Hij verhuist binnenkort met zijn sportschool van de Laan der Verenigde Naties naar de Akulaan, pal naast de klokkentoren van treinstation Ede-Wageningen.
In de Van der Knaaphal houdt Sportschool Herbert zaterdag 28 maart een groot internationaal toernooi Braziliaans jiu-jitsu. Er worden 650 deelnemers verwacht.