Ook in Ede meer jongeren met geldproblemen, scholen geven gastlessen: ‘Word geen geldezel’

28 maart 2026 om 20:30 Onderwijs Nieuws uit Ede

EDE Hoe word je rijk? Door verleidingen van sociale media te weerstaan, kennis te maken met wettelijke verplichtingen vanaf je achttiende en het op tijd betalen van boetes. De leerlingen van middelbare school Aeres in Ede aan de Zandlaan worden al enkele weken bijgespijkerd met financiële kennis. Met ondersteuning van de gemeente onderwijzen gastdocenten van sociale onderneming ‘Money Start’ jongeren op onderwerpen die het vaakst tot schulden leiden. En dat is nodig.

door Sjoerd Bouwmeester

Vrijdagochtend staat gastdocent Mehdi Meziane samen met wethouder werk en inkomen Karin Bijl voor een VMBO2-klas. De lesmethode is in maart begonnen en inmiddels zijn er zes Edese scholen aangesloten. Jongeren worden wettelijk financieel handelingsbekwaam zodra ze 18 jaar zijn, maar veel kwetsbare jongeren op bijvoorbeeld het speciaal onderwijs, vmbo of mbo, beschikken over onvoldoende kennis om de overgang naar 18 jaar financieel soepel te laten verlopen en zijn kwetsbaar, valt te lezen in stapels rapporten.

Het thema vandaag is fraudeherkenning. Na een kort voorstelrondje wordt er gevraagd wie voorbeelden van fraude kent. Na een aanvankelijk aarzelend begin komt de klas meer op stoom. ,,ID-fraude? Scammen? Whatsappfraude?“, klinkt het vanuit de klas. Bij het voorbeeld: ‘Hoi pap, dit is m’n nieuwe nummer, die oude mag weg! Ben je thuis? Ik zit in de problemen’, wordt zeker bij de aanwezige volwassenen instemmend geknikt.

GELDSTRESS

Onderzoek uit 2025 van State of Youth NL, onderdeel van kinderrechtenorganisatie KidsRights, wees uit dat 80 procent van de jongeren tussen 12 en 29 jaar stress heeft vanwege geldproblemen en 64 procent zegt weleens moeite te hebben om rekeningen te betalen. Ander onderzoek van de NOS uit 2024 wees uit dat het aantal aangemelde jongeren bij gerechtsdeurwaarders al jaren stijgt.

In Ede zien we ieder jaar steeds meer jongeren die zich melden voor hulp bij schulden

In Ede is er ook een stijging zichtbaar. Vorig jaar kwamen er 122 mensen onder de 28 jaar bij schulddienstverlening terecht. In 2020 waren dat er nog 83. Ook zijn er rond de 360 mensen in de leeftijd van 18 tot 30 jaar die een betalingsachterstand van zes maanden of langer op hun zorgverzekering hebben. Op dat moment ben je officieel een wanbetaler. ,,In Ede zien we ieder jaar steeds meer jongeren die zich melden voor hulp bij schulden”, volgens de wethouder. ,,Daarvoor hebben we een speciale aanpak, waarin we proberen om laagdrempelig en preventief te werken. Jongeren kunnen de gemeente bijvoorbeeld bereiken via Whatsapp.”

En dat zijn alleen de cijfers van jongeren die zich hebben gemeld. Het aandeel kan veel hoger liggen. ,,We krijgen steeds meer signalen dat jongeren moeite hebben met het rondkomen en dat ontwikkelingen zoals kopen op afbetaling en gokken dit negatief beïnvloeden.”

KWETSBARE DOELGROEP

Dat beaamt gastdocent Meziane na zijn les. ,,De wereld is voor jongeren veel kleiner geworden. Ze krijgen via sociale media als TikTok en Snapchat ontzettend veel verleidingen op zich af om snel en makkelijk geld te verdienen. Een hoog uurloon dat voorbijkomt in ruil voor je persoonlijke gegevens, criminelen die jongeren ronselen voor klusjes en hoge bedragen beloven, methodes als Klarna met kopen op afbetaling, waardoor ze snel in de schulden komen en zeer kwetsbaar zijn.” Cruciaal dus om een beginnende achterstand in de kiem te smoren en actief aan preventie te werken, stellen ze allebei.

In de les wordt de vraag gesteld: Zou je zomaar een Playstation 5 kopen via Marktplaats? Zou je een telefoonabonnement op jouw naam laten afsluiten voor vriend? Voor je het weet ben je een ‘katvanger’ (tegen betaling een bedrijf voor criminele activiteiten op jouw naam zetten) of een ‘geldezel’ (criminelen die jongeren benaderen of ze heel even hun pinpas mogen gebruiken en vervolgens geld witwassen). De leerlingen wordt op het hart gedrukt dat wanneer je in de problemen komt, je zelf verantwoordelijk bent en als iets te mooi lijkt om waar te zijn, dat vaak ook zo is.

Het woord kwetsbaarheid keert vaak terug tijdens de les. Kwetsbaar, omdat de gevolgen groot kunnen zijn, maar ook omdat het iedereen kan overkomen. Wat ook kan helpen? ,,Vraag om hulp en praat over je problemen, want na het duister is er altijd het licht”, wordt er afgesloten en gaan de leerlingen na het maken van een foto het weekend in.