Open grenzen en verzorgingsstaat

31 maart 2026 om 14:21

EDE Gaan open grenzen zoals wij die hebben, met daardoor een ruimhartig migratiebeleid, en een genereuze verzorgingsstaat die wij in de ogen van velen hebben samen of niet. Volgens de econoom Milton Friedman, hij overleed in 2006, gaat dat niet samen. Friedman is de man van de vrije markteconomie en wordt nog vaak geciteerd.

Een promovendus aan de faculteit Bestuurskunde van de Universiteit Leiden poetst die gedachten nog eens goed op. Heb je een land met open grenzen en die verzorgingsstaat, dan gaat dit als zodanig niet samen.

En dat is volgens mij ook de spanning geweest bij de laatste verkiezingen. in gemeenten waar azc-discussies woeden zijn partijen die geen of opvang willen door de kiezer beloond.

GEEN GEDEELDE NORMEN De promovendus redeneert door: wij (inwoners van Nederland) zijn bereid belastingen te betalen als wij daar wat voor terugkrijgen zoals in geval van ziekte, arbeidsongeschiktheid, andere uitkeringen, zorg als je jong en oud bent. En ook voorzieningen. Dit zijn de zogenaamde collectieve voorzieningen.
En als je dan gewoon Nederland binnenkomt en je krijgt die toegang zoals het nu is automatisch dan geeft dat spanning, zeker als er geen gedeelde normen zijn.

Dat hoor ik ook. Er zijn weinigen die iets tegen de hardwerkende Oekraïners hebben of de Syrische cv-monteur. Die zet zich in voor de economie, betaalt belasting en past zich aan aan onze normen of doet zijn of haar best daar voor.

SPANNING Het wordt anders als de migrant in een azc of andere opvang zit er de kantjes afloopt, van alles eist en zich misdraagt, dat is de spanning open grenzen en verzorgingsstaat in optima forma.
Daarbij teken ik dan aan dat deze groep veel kleiner is dan degene die zich wel aanpast, maar voor velen heel zichtbaar en dat daar het oordeel over migranten op wordt gebaseerd.

Vanuit Friedman geredeneerd zijn er dan twee mogelijkheden. De eerste is een soberder verzorgingsstaat, meer individuele verantwoordelijkheid en minder collectieve zekerheden zoals uitkeringen en zorg. De andere mogelijkheid is gecontroleerde en beperkte migratie, scherpe integratie eisen en daadkracht als je geen verblijfsvergunning krijgt of je misdraagt.

Maar is het zo zwart-wit, het een of het ander? Er zit een maatschappelijke en politieke discussie tussen en die voeren we al jaren. Hoe denk je over solidariteit, houden aan normen en waarden, gedrag in de samenleving en begrip voor elkaar. Het is de discussie waard.