Edenaar Andries Hendriks schrijft boek over NAH, rouw en acceptatie: ‘Niet kapot, wel veranderd’

11 april 2026 om 07:08 Mensen Nieuws uit Ede Tips van de redactie

EDE Edenaar Andries Hendriks (51) staat midden in het leven als de wereld plotseling op zwart gaat: hij krijgt een herseninfarct. Wat volgt is een slopende zoektocht naar houvast in een leven dat plotseling wordt getekend door beperkingen. Zijn verhaal heeft hij gebundeld in het boek ‘Niet kapot, wel veranderd’. Het is een openhartig portret over rouw, acceptatie en de onverwachte waarde van een gedwongen herstart: ,,Zelfs wanneer het leven anders loopt dan gepland, zijn er altijd manieren om door te gaan.”

door Elyse van den Brink

Het is dinsdag 5 september 2023. Een dag die begint als zoveel andere: Andries is op zijn werk, waar hij ritten plant voor taxi’s. Op kantoor is het zoals altijd een drukte van belang: samen met zijn acht collega’s is hij gefocust aan het werk om de duizenden ritten te verwerken en passend te maken.

COMPLEXE PUZZEL

Het is elke keer weer een complexe puzzel die de nodige spanning met zich meebrengt. Maar Andries houdt van zijn werk en oogst veel lof voor de manier waarop hij zijn taak uitvoert: secuur, sociaal en schijnbaar stressbestendig. 

Als Andries later die ochtend met zijn collega’s een luchtje gaat scheppen, voelt hij dat er iets niet klopt. Het gevoel sluipt erin. Hij is duizelig en misselijk. Omdat hij diabetes heeft, trekt hij al snel de logische conclusie: dit moet een hypo zijn. Meten of zijn suikerspiegel daadwerkelijk te laag is, kan hij dan helaas niet. Maar de Edenaar handelt pragmatisch door wat te eten en zijn medicatie in te nemen, in de volle overtuiging dat het nare gevoel snel zal wegebben.

Het tegendeel blijkt waar. Andries voelt zich naarmate de ochtend vordert slechter en slechter. Het beeldscherm voor hem wordt wazig. Hij kijkt opzij naar een van zijn collega’s. ,,Ik voel me niet lekker”, geeft hij aan. Maar de collega is totaal verzonken in zijn werk en hoort hem niet vanwege zijn headset. Met zijn laatste krachten waagt Andries een tweede poging. Hij opent zijn mond, maar de woorden weigeren te komen. Dan gaat er plots een schakelaar om in zijn hoofd. Andries stort naar de grond. 

Hoe lang de wereld op zwart staat, weet Andries naderhand niet meer. Wat volgt zijn gefragmenteerde herinneringen: bezorgde collega’s en flitsen van ambulancebroeders die over hem heen gebogen staan. 

KANTOORHUMOR

De hulpverleners handelen doortastend en prikken direct zijn suikerwaarde. Die is iets aan de hoge kant - logisch, want hij heeft net wat gegeten om de vermeende hypo op te vangen - maar al snel wordt duidelijk dat er iets veel ernstigers aan de hand is dan een suikerdip. Andries’ linker lichaamshelft weigert dienst en praten lukt nauwelijks meer. 

Toch is de sfeer, zelfs op het moment dat de ambulance klaarstaat om hem met spoed mee te nemen, niet louter zwaar. Zijn leidinggevende kijkt hem aan en gooit er een opmerking in die typerend is voor de cultuur op hun kantoor: ,,Ik zie je morgen om 8 uur wel weer."

Andries moet er even om lachen. Het geeft hem ondanks de onzekerheid en de chaos om hem heen een vluchtig moment van houvast, voordat de ambulance met zwaailicht richting het ziekenhuis vertrekt. Zelfs op de brancard heeft hij op dat moment nog niet door dat zijn leven zojuist voorgoed is veranderd.

NIET VANZELFSPREKEND

Zo’n 2,5 jaar na die bewuste dag heeft de inmiddels 51-jarige Andries zijn verhaal gebundeld in het boek ‘Niet kapot, wel veranderd’. Hij schrijft daarin niet alleen openhartig over die ingrijpende 5 september en de nasleep ervan; ook zijn leven voor de breuklijn komt aan bod. Dit alles vormt een persoonlijk en intiem portret van de Edenaar. 

Vanzelfsprekend is de publicatie niet. ,,Tijdens een traject dat ik volgde, zei iemand tegen me dat het me goed zou doen om mijn verhaal op papier te zetten”, vertelt Andries. ,,Ik dacht direct: moet ik dat wel doen? Ik heb immers in het dagelijks leven al grote moeite om de juiste woorden te vinden.”

Andries liet het idee even bezinken. ,,Wat me was opgevallen: als je aan je revalidatie begint, is alles zo klinisch. Natuurlijk, er liggen overal medische folders, maar nergens lees je het verhaal van iemand die het traject al heeft afgerond”, schetst hij. ,,Toen besloot ik: ik ga het gewoon doen. Voor mezelf - om over tien jaar te kunnen terugkijken op waar ik nu sta -, voor mijn familie, lotgenoten met niet-aangeboren hersenletsel (NAH), maar juist ook voor buitenstaanders. In de hoop mensen met mijn verhaal te kunnen helpen”, zegt hij vastberaden. ,,Al is het maar één persoon.”

Niet-aangeboren hersenletsel (NAH) is een verzamelterm voor beschadiging aan de hersenen die na iemands geboorte ontstaat. Bijvoorbeeld door een beroerte (CVA), dementie, Parkinson, multiple sclerose (MS) of een ongeval. Het letsel leidt tot blijvende fysieke, cognitieve en emotionele beperkingen. Denk hierbij aan persoonlijkheidsveranderingen, ernstige vermoeidheid, geheugen- en concentratieproblemen en coördinatiestoornissen. Ongeveer 650.000 mensen in Nederland ervaren blijvende beperkingen als gevolg van hersenletsel, aldus het landelijke behandelprogramma Hersenz.

KERSTCADEAU

En dus ging de Edenaar gestaag aan de slag. Van zijn vrouw kreeg hij voor kerst een tablet. ,,Het verhaal stroomde gewoon uit mijn vingers”, beschrijft hij het proces. In slechts zo’n 1,5 maand tikte Andries erop los. ,,In de bieb van Cultura Stadspoort, wat onderhand mijn tweede thuis is geworden, en in de wachtkamer van het ziekenhuis, als mijn vrouw daar op controle moest na een recente ingreep.”

Hij begon bij het absolute begin. Niet op die ene 5 september, maar bij het begin van zijn leven. Uitvoerig zet hij in het boek uiteen hoe hij opgroeide als jongste in een gezin van vijf, met nog een zus en broer boven hem. Andries beschrijft met compassie de verstandelijke beperking van zijn broer, de impactvolle scheiding van zijn ouders, de ontmoeting met zijn vrouw, en hoe hij samen met haar een eigen nest bouwde.

Ik hoop mensen met mijn verhaal te kunnen helpen. Al is het maar één persoon

WERKETHOS

Als een rode draad loopt hier doorheen het werkethos dat hem van jongs af aan is bijgebracht: je best doen, verantwoordelijkheid nemen en ondanks alles onverbiddelijk doorgaan. Zo schrijft hij: ,,Als ik eraan terugdenk, zie ik aan veel dingen dat ik eigenlijk rijp was voor de sloop. Ik was altijd perfectionistisch en meegaand naar iedereen. Ik beschouwde mijn werk alsof ik de trainer van een voetbalclub was.”

Dat leverde een ongekende hoeveelheid stress op. En op de achtergrond tekenden zich nog meer persoonlijke drama’s af. Zo overleed zijn broer in 2019 op 49-jarige leeftijd, kreeg Andries de diagnose diabetes type 2, en werd zijn zus in de coronaperiode getroffen door een herseninfarct - eveneens op 49-jarige leeftijd. In 2022 kreeg Andries de ultieme waarschuwing van zijn lichaam: een burn-out.

Achteraf gezien had Andries voldoende signalen gekregen die hem - zij het indirect - hadden gewaarschuwd voor het infarct ,,Met het schrijven van het boek, kwam ik dat allemaal weer tegen. Zo verwijt ik mezelf dat ik te weinig bij mijn broer ben geweest. Ik legde mezelf zoveel druk op. Ook toen ik eruit klapte met een burn-out. Ik zei telkens tegen mezelf: ik moet dóór, want ik heb een gezin en een hypotheek. Zelfs in mijn slaap was ik nog bezig met de planning. Dat is niet gezond. Ik had eerder moeten luisteren naar mijn lichaam. Voordat het te laat was.”

BIKKELHARDE CONCLUSIE

Het infarct was een aardschok, vertelt Andries, maar de periode erna was voor hem nog heftiger. Er volgde een intense, specialistische revalidatie van zes maanden bij Klimmendaal. En dan was er nog de confrontatie met de realiteit van wat hem was overkomen, de maatschappij en instanties zoals het UWV 

Daar is de conclusie voor Andries in zijn tweede ziektejaar bikkelhard: hij wordt definitief afgekeurd en belandt in de IVA (Inkomensvoorziening Volledig Arbeidsongeschikten). Voor een man die zijn werk altijd zo serieus nam, is dat een enorme klap. ,,Ik heb tot aan die beslissing nog lang gedacht dat ik misschien wel helemaal geen infarct heb gehad. Dat ik me eigenlijk gewoon aanstelde. Als ik overdag ergens zat, had ik het gevoel dat mensen dachten: moet hij niet werken? Want aan de buitenkant zien mensen niks aan me.”

Ik had eerder moeten luisteren naar mijn lichaam. Voordat het te laat was

STOFZUIGEN ALS HOUVAST

Het is een dagelijkse strijd die hij voert en die grotendeels onzichtbaar is. Andries is veel sneller vermoeid, vergeetachtig, kan moeilijker prikkels verwerken en heeft een korter lontje sinds het infarct. Hij rouwt om de persoon die hij was. ,,Ik kan me nu nog maar op één ding tegelijkertijd focussen. Als ik stofzuig – dat doe ik elke dag omdat het houvast biedt, en ja, daar is mijn vrouw erg blij mee – en mijn dochter vraagt me iets, dan moet ik haar vragen om even te wachten. Want als ik de stofzuiger naast me neerleg om een andere taak op te pakken, kom ik ‘m later op de dag weer tegen en denk ik: shit, daar was ik nog mee bezig.”

Het valt hem zwaar, vooral in zijn rol als vader van een dochter van 22 en een zoon van 20. ,,Ze zijn gelukkig al wat ouder”, zegt hij. ,,Al was het misschien fijner voor ze geweest als ze ten tijde van mijn infarct een stuk jonger waren geweest. Dan hadden ze niet zo bewust meegemaakt hoe erg ik veranderd ben. Mijn zoon moet mij nu soms dingen uitleggen die ik hém eigenlijk zou moeten vertellen. Ik heb vaak het gevoel dat ik geen goede vader meer ben.” 

MODERNE OPLOSSING

Toen het manuscript van zijn boek na zo’n anderhalve maand stevig doortikken af was, diende zich een nieuwe hindernis aan: het uitgeven. Vanwege zijn uitkering is Andries’ budget beperkt. Een professionele eindredacteur of uitgeverij inschakelen was simpelweg te duur. Bovendien had Andries daar een uitgesproken mening over: ,,Ik wilde de tekst niet te gelikt maken. Omdat ik sinds mijn infarct moeite heb met taal, zouden lotgenoten met NAH al snel denken: dat heeft hij nóóit zelf geschreven.”

Hij vond een moderne oplossing en schakelde de hulp in van ChatGPT. Hij voerde de kunstmatige intelligentie delen van zijn tekst, met de strikte aanwijzing niet te veel aan te passen. ,,Ik heb ‘m in die tijd ongeveer vier keer ontslagen”, lacht Andries. Ook voor het ontwerpen van de kaft gebruikte hij deze technologie, waarna hij met die input een WhatsApp-groep voor NAH-lotgenoten om feedback. Dat was direct het moment waarop hij voor het eerst wereldkundig maakte dat hij een boek had geschreven.

Ik heb ChatGPT ongeveer vier keer ontslagen

WAARDEVOLLE LES

Het proces verliep gestaag, maar bij de drukker ging het bijna mis. Volgens de berekening van ChatGPT zou het boek ongeveer 155 bladzijden tellen. Andries zette een bericht op Facebook, kreeg direct een warme stroom aan reacties en bestelde voorzichtig de eerste 25 exemplaren. Toen hij die eerste druk ging ophalen, sloeg de sfeer echter om. Wat een vreugdevol moment had moeten zijn, werd een pijnlijke teleurstelling. Het boek bleek flink dunner dan verwacht.

,,Wat is dit voor folder? Wat gaan mensen hier wel niet van denken?”, schoot er door hem heen. Andries legt uit dat hij dit soort tegenslagen sinds zijn infarct nauwelijks nog kan filteren. ,,Ik wilde ze het liefst allemaal in de kliko gooien.” Achteraf gezien bleek het een harde, maar waardevolle les. ,,Hulp accepteren vind ik gewoon heel moeilijk. Maar als ik wél iemand had toegelaten, had ik dit kunnen voorkomen. Dan had ik de drukker vooraf om advies gevraagd over het aanleveren van het bestand. Er ontbraken nu bijvoorbeeld ook bladzijdenummers.”

Diezelfde neiging om het krampachtig alleen te willen doen, brak hem ook op bij het vrijwilligerswerk dat hij na zijn infarct oppakte. Hij besloot er ‘blanco’ in te gaan en verzweeg grotendeels zijn NAH. ,,Dat was niet slim. Sinds mijn infarct huil ik veel, ook in het openbaar. De mensen daar vroegen zich af wat er gaande was en of het aan hen lag. Pas toen heb ik verteld wat er met me aan de hand is.”

Als ik wél iemand had toegelaten, had ik dit kunnen voorkomen

ONVERDEELD POSITIEF

Inmiddels hebben de lezers van het eerste uur de ‘dunne folder’ al verslonden. De reacties bleken onverdeeld positief, wat de teleurstelling voor Andries wegnam. Een nieuwe bestelling van vijftig stuks is inmiddels geplaatst en later deze maand gaat hij het boek officieel presenteren in Cultura.

Het is de bekroning op een loodzware periode. De nasleep van die bewuste septemberdag heeft een onuitwisbare stempel op zijn dagelijks leven gedrukt, maar Andries bewijst keer op keer zijn eigen boektitel: hij is veranderd, maar zeker niet kapot. De strijd met zijn eigen verwachtingen heeft hij grotendeels gestaakt; hij kiest er nu bewuster voor om het positieve te omarmen. 

,,Ik kan mijn infarct niet omdraaien. Ik moet verder met mijn leven, met de dingen die ik nog wél kan. En er zijn sinds mijn infarct zoveel dingen gebeurd die ik ook niet had willen missen.” Een glimlach breekt door als hij naar het tastbare bewijs van zijn doorzettingsvermogen kijkt. ,,Ik had anders nooit dit boek geschreven.”

Op vrijdag 17 april presenteert Andries zijn boek in Cultura Centrum. De avond start om 20.00 uur en is gratis, maar geïnteresseerden dienen zich wel aan te melden. Meer informatie is te vinden op de website van Cultura.