Peter de Pater hekelt bij afscheid ‘te fanatieke kritiek’ van burgers: ‘Guerrillastrijders die zich willen bewijzen’

12 april 2026 om 14:23 Politiek Nieuws uit Ede Tips van de redactie

EDE Peter de Pater zwaait na acht jaar af als wethouder in Ede. Daarvoor zat hij twaalf jaar in de raad namens GemeenteBelangen. De Pater is een opvallende verschijning, een taalkunstenaar en een uitgesproken bestuurder. In Ede Stad Plus maakt ‘de bekendste wethouder van Ede’ via stellingen de balans op.

door Rick Praamstra

‘Ik heb de verkiezingsperiode voor het eerst in jaren ontspannen beleefd.’
,,Volmondig ja. Op de avond zelf had ik weer een wedstrijdgevoel. Ze hadden een hartstikke leuke opzet door de tussenstanden te laten zien. Ik heb in het verleden verkiezingsprogramma’s geschreven, ik heb lijsten gemaakt, ik heb eigenlijk alles gedaan. Ik had het nu helemaal losgelaten: ik heb geen campagne gevoerd en niks op de socials gezet. Ik heb het echt helemaal aan de partij gelaten. Dat gaf een zalige rust, maar op de avond zelf heb ik wel weer genoten van het spelelement. De avond vond ik wel spannend. Ik wilde niet een partij in verlies achterlaten, want dat straalt ook af op je werk hè. Als je verliest voelt dat als een gele kaart voor je bestuursperiode. (GemeenteBelangen won een zetel en heeft er nu zes in de gemeenteraad, RP).”

Aan het einde van de avond had je een innige omhelzing met je beoogde opvolger Gabriëlle Hazeleger. Je was een opvallende wethouder, zijn het niet grote schoenen om te vullen?
,,Ja, en daarin moet je ook steun zoeken in de historie. In 2011 ging Koos van Boven weg en media schreven dat de partij in elkaar zou donderen. Als zo’n mastodont vertrekt, zo’n grote eik die zonlicht wegneemt voor anderen, dan zou er niets van terechtkomen van de partij. Dat motiveerde me destijds meteen. Ik zie nou dezelfde situatie voor Gabriëlle; zij redt het ook wel.”

Hoe heb je de laatste loodjes beleefd?
,,Wat ik irritant vind, is dat je voor je gevoel een figurant bent als je twintig jaar in het hart hebt gezeten van de besluitvorming. Ik ben heel erg aanwezig geweest bij coalitievormingen. Dat was een natuurlijke rol en die heb je nu niet. En dat is even wennen, maar dat is een lesje nederigheid. Ik geniet van het zelf regisseren van mijn afscheid, van het door de voordeur naar buiten lopen, van het aankondigen, van hoe het bij de partij precies in elkaar schuift en dat er een mooie opvolger klaar staat.”

‘Ik heb steken laten vallen bij het betrekken van burgers bij plannen’
,,Nee, nul. Als plannen in de raad komen, dan hebben we het maximale gedaan. En soms is dat niet goed genoeg. De gemeenteraad krijgt maar tien procent onder ogen van de participatieprocessen en krijgt een vertekend beeld en een breed publiek ook. Ik ben ervan overtuigd en je kunt het aan iedereen vragen: van de Wethoudersbuurt, van alle projecten waar ik bezig ben geweest, was het gewoon prettig, eerlijk en constructief samenwerken. De misvatting in de gemeenteraad dat als burgers niet tevreden zijn, er dan een slecht participatieproces is, is de meest etterende misvatting die toekomstige bestuurders in de weg staat.”

De NIMBY(niet in mijn achtertuin)-golf waait door ons land

Burgers zijn niet zomaar ontevreden natuurlijk.
,,Als burgers naast zich een ongewenste ontwikkeling zien verrijzen, zijn ze per definitie ontevreden. Als er op de inhoud niets aan te merken valt, dan is het proces in één keer de zondebok. Trap er niet in! Zulke burgers willen niet inschikken. Je merkt het steeds vaker: ze zijn goed geoutilleerd en hebben een buurtapp. De buurtapp is het einde van een goede gebiedsparticipatie, want daarin zitten de guerrillastrijders. Ze willen zich bewijzen en voelen dat ze zelfs wethouders kunnen bestrijden. Maar neem van mij aan dat in het gemeentehuis mooi beleid opgeschreven wordt en iedereen integer zijn best doet. Het gaat niet altijd zoals het zou moeten, maar heel vaak krijgen we onterecht de schuld en woede van mensen die helemaal niets willen zien gebeuren. De NIMBY(niet in mijn achtertuin)-golf waait door ons land.”

Het doet wat met je, merk ik.
,,Ja. Ik vind dit zo oneerlijk. Niet per se naar mij, maar naar mijn team. Mijn team zit op de tribune. Raadsleden staan onder druk, die worden uitgenodigd door omstanders. Zij moeten iets terugdoen voor die omstanders. Ik zie de volgende wethouder al dezelfde laag krijgen. En dan moet men een keer wakker worden: ‘oh het ligt dus niet aan de persoon’.”

Als er kritiek kwam op beleid, werd er vaak ook je voorkomen en kledingstijl er bijgehaald. Deed jou dat wat?
,,Dat zijn mensen die een heimelijke bewondering hebben. Zij willen in mijn positie staan, die willen dezelfde mooie kleren aan. Dat is jaloezie. Het is een kleine groep. Ik woon en werk al veertig jaar in Ede. De stille meerderheid vindt het prachtig dat ik me inzet, dat ik me niet verschuil en dat ik uitgesproken ben. Een enkeling die andere problemen in zijn leven heeft, die te weinig waardering krijgt of geen werk heeft, neem ik niet serieus. Dat is een online probleem.”

Jij bent mondig en staat je mannetje wel, maar dat is niet bij elke bestuurder zo.
,,Daar maak ik me echt zorgen over. Het schrikt mensen af. Ik heb de Johan Derksen-methode: ik lees geen bagger. Mijn advies aan nieuwe bestuurders is: neem je werk niet mee naar bed. Neem afstand en zorg dat je gezin er niet onder lijdt.”

‘Beleid rond verkeer en infrastructuur zorgde voor zweetdruppels’.
,,Er is geen wethouder na de Tweede Wereldoorlog die twee keer de portefeuille ‘Verkeer en Vervoer’ op zich nam (Ede Stad Plus kon geen feitelijke onderbouwing vinden voor deze claim, zo hield wethouder Henny Alberts zich van 1968 tot 1990 in perioden ook bezig met verkeer). Het is namelijk een zware baan. Ik heb dat wel gedaan. Dan zie je natuurlijk dat er dingen aan je gaan kleven als je heel lang op de post zit. We hebben een mooie rondweg kunnen maken. De opdracht was 24.000 auto’s per etmaal ontsluiten: dat is schitterend gelukt in termen van tijd en geld. Station Ede-Wageningen is goed gegaan. Bij de Generaal Hackettlaan is de gemiddelde snelheid binnen de grenzen die we wilden.
In acht jaar tijd is de positie van de fiets enorm toegenomen in het straatbeeld qua voorrang en qua weginrichting. Dat moest ik uitvoeren. Als autoliefhebber was dat helemaal atypisch. Toen ik aantrad in 2018 moesten wethouders nog zowat schuilen bij het introduceren van een fietsstraat. Mensen riepen de stomste dingen: ‘ja de auto’s die gaan door de wijk heen cruisen om de fietsstraat te vermijden en die rijden onze kinderen dood’. Dus je hebt altijd te maken met de meest emotionele debatten. Nou dan moet data en de eerlijke toon leidend zijn. De buurt werd gek van de rotonde aan de Zandlaan. Waar ik me wel aan gestoord heb is dat er politieke partijen zijn geweest die uit politiek gewin een naam verzinnen voor de rotonde en het gevoel van onveiligheid bij de burger zo aanwakkeren.”

Je bedoelt de ‘horrorrotonde’?
,,Je maakt leed zo groter. Dat heb ik nooit gedaan en zal ik ook nooit doen. Mijn advies aan politieke partijen is: doe dat niet. Maak een lot niet erger als mensen zich opwinden en ga het niet voeden. We hebben daar gekeken hoe we de rotonde konden verbeteren. Hij is ook beter ingericht nu. Het is een onmogelijke ontwerpopgave geweest. De verantwoordelijkheid lag bij mij, maar ik heb de raad wel een rol gegund in het meedenken. En daar kijk ik goed op terug.”

Ik heb hier in dit huis zulke supergemotiveerde mensen ontmoet die in het bedrijfsleven het drievoudige zouden kunnen verdienen. Die toewijding en die inzet zal ik nooit vergeten

‘Op het gemeentehuis wordt teveel gepraat en te weinig gedaan’.
,,Ik heb vreselijk moeten wennen. Ik was zelf eigengereid en autodidact, dus ik wilde alles zelf doen. Op een gegeven moment ga je wennen en doe je het omgekeerde en geef je alles uit handen. Ik heb hier in dit huis zulke supergemotiveerde mensen ontmoet die in het bedrijfsleven het drievoudige zouden kunnen verdienen. Die toewijding en die inzet zal ik nooit vergeten. Het eeuwigdurende vooroordeel over ambtenaren moet je met een korreltje zout nemen. Ik heb heel veel hardwerkende mensen gezien en daar ben ik echt heel zuinig op.
Ik heb super goed samengewerkt met die gemeenteraad. Wij hebben niet of nauwelijks aanvaringen gehad. Ik heb wel eens een kritische vraag gehad van een kleine partij over de risicobeheersing van Station Ede-Wageningen, maar dat is een rimpeling. De raad is constructief en hoffelijk.”

‘Twintig jaar Edese politiek gaat je niet in de koude kleren zitten’.
,,Als je begint, weet je niet wat je overkomt. Het kan dat ik over tien jaar nog aangesproken word ergens over. Het is een abonnement voor het leven zou je bijna zeggen, maar het is heel prettig. Voordat ik de politiek in ging had ik een mening over zaken. En toen er iemand gericht en gevat zei: ‘ga jij maar dan in de politiek als je het zo goed weet’, heb ik dat gedaan. Ik kijk er zo dankbaar op terug.
Ik heb wat bij kunnen dragen aan het publieke debat en aan de ontwikkeling van de stad. Ik probeer altijd ambassadeur te zijn van gemeentelijk beleid. En het ambassadeurschap is mij gegund, dus ik kijk er vreselijk goed op terug. In de koude kleren zitten? Nee, één groot positief gevoel overheerst.”

‘Ik ga me na mijn afscheid af en toe nog wel bemoeien met de Edese politiek’.
,,Dan ben je echt niet goed bij je paasei als je dat doet. Er is geen enkel platform meer voor jou. Ingezonden brief: lelijk. Als muppets boven de tribune hangen bij raadsvergaderingen: onmogelijk, triest. Als je twintig jaar jezelf voorzichtig hebt bewogen naar centrale posities is er maar één manier van afschalen: volledig stoppen. Als mijn fractie advies wil: hoe sta ik erbij, hoe komen mijn zinnen over op het beeld, dan geef ik ze feedback als ze dat willen. Gevraagd. Maar ongevraagd niet, dat is lelijk. De goede relatie die we hebben opgebouwd moet je niet onder druk zetten.”

‘Ik word weer timmerman’.
,,Ik ga met het hoofd en mijn handen werken. Als ik een zin begin voor vierduizend man, dan komt die meestal wel af. En als ik een badkamer moet timmeren, red ik het ook nog met handgemaakt maatwerk erin. Ik kan het allebei. En dat lijkt me zo leuk.
Ik ben nu een transfervrije voetballer die telefoontjes heeft lopen. Binnen mijn kennissenkring zijn er wel wat klusaanvragen. En daar ben ik serieus mee bezig. Maar ik wil ook ondernemen en ik wil ook goed kijken: kan ik dat alleen of heb ik daar een ploeg voor nodig? Ik neem een paar maanden om mij goed te oriënteren: wie gaat er nou bellen? Kan ik aan de tien uur consultatie komen of ben ik gedwongen om te klussen? Als er na vier maanden niemand gebeld heeft, moet ik op Werkspot, haha.”

Denk je dat je moet afkicken van de Edese politiek?
,,Ik denk het niet. Ik heb er al een half jaar aan kunnen wennen. Ik ga de goede sfeer wel missen, de enorme organisatie die je kon helpen met alles. Ik ga mijn bestuursadviseur missen en mijn secretaresse, mijn team en de innige samenwerkingsverbanden in dit huis. Wat hier goed werkte met die open bestuursvleugel was dat heel veel mensen bij mij koffie kwamen doen en langs kwamen lopen. Die dagelijkse geneugten ga ik missen.”