Het veilige midden

20 april 2026 om 09:56

EDE Bij de installatie van de nieuwe gemeenteraad in Ede riep burgermeester René Verhulst op om meer aandacht te hebben voor het ‘stille midden’. Niet de hardroepers, niet de uitersten, maar de grote groep daartussenin. De mensen die zich niet overal over uitspreken, die hun leven leiden zonder voortdurend hun mening te verkondigen. 

Het klinkt verstandig. En ook open. Het roept weinig weerstand op. Maar de vraag rijst wel waarom deze mensen zich niet uitspreken. 

Wordt alles wat zij vinden zo welkom geheten, met dezelfde openheid en nieuwsgierigheid die er nu is, nu het stille nog het onbekende is?

En wie zijn die ‘hardroepers’ eigenlijk? Zijn dat mensen die doorschieten in hun mening? Of zijn dat ook de mensen die vragen stellen die niet zo goed uitkomen? Die twijfelen aan de richting die wordt gekozen? Die iets benoemen wat nog niet netjes in beleidstaal past? 

Het stille midden wordt neergezet als iets wat beschermd moet worden. Als het redelijke, het evenwichtige. Maar er zit ook een andere kant aan. Een kant waarin stilte niet alleen ontstaat, maar wordt gevormd. Want laten we eerlijk zijn, de prijs van je uitspreken is hoger geworden. Wanneer je wat buiten de lijntjes durft te kleuren wordt je al snel weer ingekaderd. Gelabeld. Weggezet in een categorie waar je eigenlijk niet bij wilt horen. 

STRIJDLUSTIGER Sommige mensen worden daar strijdlustiger van, en gaan juist wat harder roepen. Maar de meeste mensen passen zich aan. Ze kiezen hun woorden zorgvuldiger. Slikken iets in. Lachen iets weg. Denken: laat maar. Ze voelen precies aan wat nog kan, en vooral ook wat niet meer kan. 

Het is een hele subtiele vorm van sturing, controle misschien zelfs. Geen verbod, geen censuur, geen harde grens. Alleen een verschuiving van wat ,,normaal” wordt gevonden. 

Hier in Ede lijkt het een oproep tot nuance. Tot luisteren. Tot verbinding. Maar het raakt ook iets anders aan. Namelijk een samenleving waarin afwijking niet verboden is, maar wel steeds minder ruimte krijgt om te bestaan. En zo ontstaat een midden dat niet alleen stil is, maar ook veilig. Voorspelbaar. Controleerbaar. 

Misschien is dat precies de bedoeling. Of misschien laten we het gewoon gebeuren. 

Maar als we het echt hebben over vertegenwoordiging, over het ophalen van wat er leeft, dan is de vraag niet alleen hoe we het stille midden bereiken. Maar ook hoeveel er al is verdwenen voordat iemand het ooit durfde uit te spreken.