'Edese olympiër' kwam om door bom
28 april 2026 om 08:59Pasma herdacht bij Nationale Sportherdenking
AMSTERDAM/EDE De Nationale Sportherdenking op maandag 4 mei bij het Olympisch Stadion in Amsterdam staat dit jaar in het teken van de paardensport. Een van de sporters die wordt herdacht, is de moderne vijfkamper Tjeerd Pasma. De geboren Fries komt op 28 december 1944 in Ede om het leven nadat een dag eerder een Duits V1-projectiel voortijdig neerkomt op woningen aan de Verlengde Maanderweg. Ook zijn dertienjarige dochter Gerda en naar verluidt dertien buurtgenoten komen om.
Rick Praamstra
Het is vroeg in de ochtend als er op 27 december 1944, een dag na Tweede Kerstdag, boven Ede een zogeheten Vergeltungswaffe 1 overvliegt. Deze V1 was een Duits onbemand straalvliegtuig en zat vol explosieven. De ‘vliegende bom’ is op weg naar Antwerpen. De Belgische stad is op 4 september 1944 bevrijd door de Britten. Dat is voor de Duitsers reden om V1’s richting Antwerpen te sturen om de aanvoer van materieel te saboteren. De zon is nog niet op als rond 08.00 uur een V1 voortijdig neerstort en op huizen aan de Verlengde Maanderweg valt. Van de huizen blijft weinig over. Tjeerd Pasma woont op nummer 83 en leeft nog als hij onder het puin vandaan wordt gehaald. In het noodziekenhuis ‘Buitenzorg’ - het huidige restaurant - overlijdt hij een dag later aan zijn verwondingen. Zijn dertienjarige dochter Gerda is al overleden voordat de hulpverleners haar kunnen bevrijden. Zijn vrouw Klasina en zijn zonen Andy (11) en Tjipke (4) overleven de explosie. Zijn werkster, Marie Teunissen-van Holland, overleeft omdat zij terug naar huis is gegaan nadat zij een schort was vergeten.
Tjeerd Pasma wordt geboren in het Friese Rinsumageest en komt waarschijnlijk naar Ede omdat hij als wachtmeester der eerste klasse van de artillerie dient in de Nederlandse landmacht. Ede is als garnizoensplaats een plek waar veel militairen wonen. Op 25 juni 1930 trouwt hij in Ede met Klasina van Dijk. Pasma is een verdienstelijke sporter: in 1926 en 1928 wordt hij Nederlands kampioen polsstokhoogspringen en in 1928 springt hij een nationaal record: 3,605 meter. Hij doet in 1928 op de Olympische Spelen in Amsterdam echter niet mee als polsstokhoogspringer, maar als moderne vijfkamper. De moderne vijfkamp is bedacht door Pierre de Coubertin, grondlegger van de moderne Spelen. De sport combineert de militaire vaardigheden van de cavalerie: lopen, schermen, schieten, zwemmen en paardrijden. De Zweed Sven Thofelt wint het goud. Pasma speelt geen rol van betekenis en eindigt als 24e. Zijn landgenoten Christiaan Tonnet en Willem Johannes van Rhijn eindigen als zevende en negende.
In 1939 wordt Pasma wel Nederlands kampioen op de moderne vijfkamp en is hij daarmee de laatste vooroorlogse winnaar. In 1940 wordt Pasma eervol ontslagen uit militaire dienst, schrijft de Leeuwarder Courant in een profiel uit 2008.
p [Lees het complete artikel online als abonnee van Ede Stad Plus.
