'[Tiki-taka] richting triomf'
'Hét sportmoment van..............'
Henk Manuputty
Van de Tweede Wereldoorlog weet hij niet zoveel meer. ,,Mijn vader was krijgsgevangene van de Jappen. Wij woonden met moeder in een ander kamp."
,,Na de oorlog verhuisden we geregeld door overplaatsingen. Mijn vader had een hoge rang, eerste klasse sergeant, of zo. Dat bood voorrechten. Hij verbleef niet in een kazerne, maar in een buitenhuis. Met een eigen chauffeur. Zo gingen we in 1949 op Java bijvoorbeeld met een militair voertuig naar de Indonesische school."
'Aan een lang koloniaal regime in Zuidoost-Azië kwam een eind', wijst de geschiedenis uit. 'Vele Molukkers, met name militairen van het Koninklijk Nederlands-Indisch Leger (KNIL), bleven de Nederlandse overheersers trouw. Na het uitroepen van de onafhankelijke Republiek der Zuid-Molukken (Republik Maluku Selatan) in 1950, ontstond een conflict met de centrale Indonesische regering van Soekarno. Ze liepen daardoor gevaar. Het Nederland van minister-president Willem Drees bracht de bondgenoten weliswaar in veiligheid, maar ontnam de gezinshoofden direct na aankomst hun baan én daarmee hun trots en waardigheid. Tussen maart en juli 1951 kwamen ongeveer 12.500 Molukkers naar Nederland.'
Henk Manuputty, 84 jaar inmiddels, van november 1941, Makassar, Celebes, was van één van hen. ,,Pa en ma en zes kinderen. Een maand op zee met de Castel Bianco richting Rotterdam", kijkt hij terug.
WITTE VOGEL De familie Manuputty reisde vervolgens naar Amersfoort voor een medische keuring. ,,Wat Manuputty betekent? Manu is vogel en putty is wit", legt hij uit. ,,Door de achternaam weten de kenners van welk eiland de landgenoten komen. In Amersfoort werd een jongere zus ziek. We mochten niet reizen. Later kwamen we in een klooster in Glanerbrug terecht."
In 1954/1955 volgde De Bruinhorst in Ederveen. ,,Ik kreeg daar mijn eerste drumstel. Samen met medebewoners hadden we een band, The Rubies. We speelden vaak in een zaaltje naast een kerk in Veenendaal." In 1964 volgde Lunteren. ,,Een huis aan de Bisschopweg", vertelt Henk Manuputty. ,,Mijn dochter woont er nu. Dat is een vaste regel in onze wijk. Wanneer een woning vrijkomt, hebben Molukkers het eerste recht."
,,Er werd thuis niet veel over gesproken, maar de eerste generatie in Nederland was zeer teleurgesteld. Verbitterd. Als Ambon vrij kwam, konden we terug. Het zou maar tijdelijk zijn. Maar goed, we zijn nu 75 jaar verder. Pijn voelen we nog steeds, ook omdat excuses van de Nederlandse regering nooit kwamen. Maar ook trots om stateloos te zijn. Ik heb wel een paspoort om te reizen, maar ben geen officiële Nederlander. Dat betekent onder meer dat ik niet mag stemmen. Heel raar, voor de gemeenteraadsverkiezingen weer wel. Ik heb nog nooit gestemd, mijn zoon ook niet. Een paspoort is door de Nederlandse overheid vaak aangeboden met een smoesje. Dat ik anders moeilijk werk zou krijgen en zo."
Op school was het lastig. Nederlands leren op je negende. Na de ULO in Veenendaal wilde Henk Manuputty sportleraar worden. ,,Helaas werd ik niet aangenomen bij CALO, omdat ik geen zwemdiploma had. Een opleiding chemisch analist volgde. En een baan bij het tropenmuseum in Amsterdam. Grondmonsters analyseren op vruchtbaarheid. Later heb ik als chemisch medewerker de gloriejaren van de ENKA in Ede meegemaakt."
Voetbal interesseerde Manuputty altijd al. ,,We wilden graag een Moluks elftal bij VV Lunteren. Dat was akkoord, maar niet op zondag. Met Lunterse vrienden hebben we in 1966 Bintang Timur opgericht. Erg jeugdig. Met 25 jaar was ik één van de oudsten. Ik ben ook nog voorzitter geweest. Ik woonde in '66 met mijn vrouw Juul in Breukelen. Helaas is ze al in 1992 overleden."
HAGELWIT ,,Ik had al een voetbalverleden bij Advendo. In Lunteren speelde ik zo'n beetje overal in een elftal. Rechtsbuiten bijvoorbeeld. Vanwege mijn snelheid. Maar ook rechtsback en uiteindelijk als keeper. We hielden van technisch voetbal. Beetje showen in hagelwitte tenues. Misschien was Real Madrid ons voorbeeld?"
Het speltype stond in de regio bekend als kort combinatievoetbal. Het liefst werd de bal over de doellijn gelopen. Schieten van afstand leek uit den boze. Een soort tiki-taka.
,,Helaas heeft de club niet lang bestaan", vervolgt de Lunteraan. ,,Veel jonge spelers zonder inkomen. Ze konden de contributie niet opbrengen. De club ging failliet. Ik ging verder in het veteranenteam van VV Lunteren."
,,Later heb ik erg genoten van het jaarlijkse Ajax-toernooi. Misschien wel één van de hoogtepunten. En zaalvoetbal bij Senang en Manisé en als toeschouwer het Zaalvoetbalgala in de Reehorst. Een hele leuke tijd. Senang betekent niet voor niets 'blij zijn'.
,,We speelden vaak toernooien. In Zeeland bijvoorbeeld. Absoluut hoogtepunt was het team van de familie Gerrits, mijn schoonvader. Samen met zoon Sjaco, kleinzoon Zeferino en neven in één team. Ik was de keeper. Prachtig."
FAMILIE Saamhorigheid en trouw staan bij Henk Manuputty onveranderd hoog in het vaandel. Het respect voor een overledene bijvoorbeeld. ,,Precies veertig dagen daarna herdenken we. Evenals tijdens begrafenissen, zien we dan vele Molukkers uit het hele land. Ik ben blij met mijn familie; vooral de kinderen Sjaco en Bea, Chella en Selly en Jomi en Karl Joseff, de kleinkinderen Zeferino en Giovano en nog twee achterkleinkinderen. Autorijden doe ik niet meer, maar ik hoef maar te bellen en er staat iemand voor de deur."
,,Geregeld staat voor de familie het eten klaar. Moluks natuurlijk. Tjolo Tjolo is mijn specialiteit. Makreel met zure ketjap. Mijn schoondochter Bea kan ook zeer goed Moluks koken. Vooral in vakantietijd nodigt zij de familie uit. Voor Gado Gado of Koho Koho, een vissalade, heerlijk."
Dit jaar nog bezoekt Henk Manuputty zijn geboorteland weer. Geen vakantie, maar 'Pulang', oftewel 'thuiskomen', zoals hij die vier en halve week zal beleven.