Onderzoeken vertragen herstel Muur van Mussert
1 mei 2026 om 14:40Toekomst van rijksmonument blijft onduidelijk
LUNTEREN De Muur van Mussert op de Goudsberg in Lunteren brokkelt na negentig jaar af. Dat is de reden dat er enige ongerustheid is of het rijksmonument de tijd zal overleven. De muur zal echter niet morgen of overmorgen in elkaar storten. Er wordt al enige tientallen jaren over gesproken hoe de muur, als teken van een zwarte bladzijde in de vaderlandse geschiedenis, kan worden behouden en gerestaureerd. Hoe staat het daarmee?
Gerard van Wijk
,,Er wordt op dit moment gewerkt aan een inrichtingsplan voor zowel het terrein van het recreatiepark als het terrein van het rijksmonument”, laat de woordvoerder van de Edese wethouder Bram van der Beek weten. In 2024 heeft de gemeenteraad een startnotie vastgesteld voor de gebiedsontwikkeling de Goudsberg. Dit betreft zowel de revitalisering van recreatiecentrum de Goudsberg als restauratie en onderhoud van het rijksmonument ofwel de Muur van Mussert en de inpassing van beide in de omgeving. ,,Om tot het inrichtingsplan te komen moeten diverse onderzoeken worden uitgevoerd. Deze onderzoeken worden momenteel nog uitgevoerd. Met name het onderzoek naar stikstof en de relatie met het Natura 2000-gebied waarin zowel het park als het monument liggen heeft de aandacht. Er is daarom op dit moment nog geen zicht op wanneer de herstelwerkzaamheden kunnen starten,” aldus de gemeentelijk woordvoerder. Het terrein van de Goudsberg, inclusief de muur, is particulier eigendom. Het lopende traject omvat het maken van afspraken over het eigendom van het monument en de mogelijkheden van financiering van de werkzaamheden. Onder meer het raadslid Kees van Wolfswinkel (SGP) heeft schriftelijke vragen aan het Edese college gesteld over de gang van zaken en de vertraging van de herstelwerkzaamheden. In de jaren 1936 tot en met 1940 hield Anton Mussert, de voorman van de Nationaal Socialistische Beweging (NSB), zes zogeheten hagespraken in wat ook wel de ´Lunterse NSB-kuil´ werd genoemd. Het ging om massabijeenkomsten op circa 16 hectare grond met steeds ongeveer 20.000 toehoorders. Het was voor NSB-aanhangers min of meer het jaarlijkse uitje, met toespraken, samenzang en optredens van vendelzwaaiers. De benaming hagespraak refereert aan gelijknamige bijeenkomsten van de zelfstandige Saksische boeren die tot het einde van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden in 1795 plaatsvonden. Overigens haalde de NSB in de gemeente Ede nooit een raadszetel. In die tijd waren de vier grote partijen in de Edese raad de Christelijk Historische Unie, de Anti Revolutionaire Partij, de Sociaal Democratische Arbeiderspartij en de Staatkundig Gereformeerde Partij.
Het terrein van wat de NSB het ‘nationaal tehuis' noemde is al vele jaren in gebruik als recreatieterrein, alleen de muur is overgebleven van de oorspronkelijke opzet. De discussie ging lang geleden over de vraag of de muur wel moest blijven staan. Er was vrees dat de muur een bedevaartsplek zou worden voor aanhangers van extreem rechts. Uiteindelijk wilde de gemeente Ede de muur als bijzonder erfgoed behouden en in 2018 werd deze plek aangewezen als rijksmonument.
