Edenaar Jan Wams (84) krijgt lintje voor decennialange inzet voor kansarme inwoners: ‘Altijd is er iets wat je kunt doen om te helpen’

8 juni 2026 om 08:51 Mensen Nieuws uit Ede

EDE Een uitnodiging om kennis te maken met de nieuwe wethouder van sociale zaken bleek eind april toch iets anders te betekenen voor Jan Wams uit Ede. In het gemeentehuis wachtte de 84-jarige vrijwilliger een koninklijke onderscheiding. ,,Toen ik de oranje ballonnen zag hangen, dacht ik al: ‘o, o, hier gebeurt iets’”, vertelt hij met een glimlach.

door Diana Kervel

In zijn huis in de Componistenbuurt in Ede is Wams druk bezig om de lekkende kraan van de cv-ketel te maken. Naar eigen zeggen is hij altijd bezig en kan moeilijk stil zitten. Het blijkt ook wel uit de talrijke aanbevelingsbrieven voor het toekennen van de koninklijke onderscheiding. Deze komen van organisaties op het gebied van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, interreligieuze samenwerking, vredeseducatie en diversiteit in Ede. Wams werd benoemd in de Orde van Oranje-Nassau vanwege zijn jarenlange maatschappelijke inzet in Ede en daarbuiten. Zelf blijft hij er bescheiden onder. ,,Verdienen? Dat weet ik niet”, zegt hij. ,,Maar ik vond het wel een mooie vorm van waardering voor vrijwilligerswerk.” 

RODE DRAAD

Wie met Wams praat, merkt snel dat maatschappelijke betrokkenheid als een rode draad door zijn leven loopt. Als missionair opbouwwerker in de provincie Utrecht hield hij zich jarenlang bezig met sociale vraagstukken, armoede en uitsluiting. ,,Ik richtte mij vooral op kansen”, vertelt hij. ,,Wie zijn kansarm in onze maatschappij? Hoe krijgen we mensen in beweging?” Als voorbeeld geeft hij asielzoekers. ,,In Spanje krijgt men sneller en eenvoudiger toegang tot werk. Dat zou in Nederland ook kunnen. Maar helaas wordt zo niet geregeerd, dat is jammer”, aldus de fractievolger van de voormalige GroenLinks-fractie in Ede. ‘Alles is politiek maar politiek is niet alles’, citeert hij theoloog H.M. Kuitert. 

Wams zet zich al tientallen jaren in voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, vluchtelingen, migranten en inwoners die moeilijk meekomen in de samenleving. Zo is hij secretaris bij Stichting Kommerbij die zich hiervoor inspant. Vooroordelen doorbreken ziet hij daarbij als een van de grootste uitdagingen. ,,Mensen denken vaak in stereotypen”, zegt hij. ,,Maar niemand is helemaal vrij van vooroordelen. Het begint ermee dat je bereid bent om naar elkaar te luisteren.”

Het begint ermee dat je bereid bent om naar elkaar te luisteren.

Zijn betrokkenheid uitte zich op talloze manieren. Wams was actief binnen de Raad van Kerken, Amnesty International, de FNV, Stichting Vredeseducatie en verschillende lokale initiatieven in Ede. Ook werkte hij mee aan projecten waarin ontmoeting tussen verschillende culturen centraal stond, zoals gezamenlijke iftar maaltijden en gesprekken over democratie met nieuwkomers.

DE RECHTSTAAT

Een project waar hij met veel plezier op terugkijkt, is de Democratiefabriek. Daarmee bezocht hij samen met anderen tientallen scholen om jongeren te laten nadenken over vrijheid, gelijkheid en de Nederlandse rechtsstaat. ,,Onze grondwet zijn afspraken met elkaar”, legt hij uit. ,,Waarom maken we regels? Hoe ga je met elkaar om? Dat probeerden we bespreekbaar te maken.” In één jaar tijd bereikte het project meer dan duizend leerlingen. ,,Het was interactief”, vertelt Wams. ,,Leerlingen moesten samen nadenken over dilemma’s en oplossingen zoeken. Soms leverde dat stevige discussies op, maar juist dat was waardevol.”

Zijn maatschappelijke betrokkenheid heeft ook een persoonlijke kant. Wams groeide op in een schippersgezin en werd geboren in Groningen. Door het werk van zijn ouders verhuisde het gezin voortdurend. ,,Daardoor voel ik me meer Nederlander dan Edenaar”, zegt hij lachend. Toch woont hij inmiddels al zo’n dertig jaar in Ede en is hij stevig geworteld in de samenleving.Ik voel mij meer Nederlander dan Edenaar

Ook op hoge leeftijd blijft hij actief. Zo hielp hij jarenlang mee met collectes voor Amnesty International en begeleidde hij vrijwilligers. Stoppen daarmee viel hem zwaar. ,,Je laat iets los waar je hart in zit”, zegt hij.

Ondanks zijn kritische blik op de maatschappij probeert Wams optimistisch te blijven. Volgens hem begint verandering vaak klein. Hij vertelt hoe hij ooit iemand bij de supermarkt stiekem een tientje toe stopte omdat diegene net geld tekort kwam bij de kassa. ,,Dat zijn kleine dingen”, zegt hij. ,,Maar voor iemand anders kan het veel betekenen.”

Dat typeert de man die nu een lintje draagt: iemand die liever bruggen bouwt dan op de voorgrond treedt. Zelf vat hij het eenvoudig samen: ,,Ik heb gewoon geen zin om te zeggen: dat wordt helemaal niets. Er is altijd wel iets wat je kunt doen.”