Aart Homoet in de serie Krasse Knarren: ‘Progressieve krachten moeten zich bundelen’
11 juni 2026 om 08:55 MensenEDE Ze waren bekende gezichten in Ede en omgeving, maar staan inmiddels veel minder in de schijnwerpers dan jaren geleden. In de serie Krasse Knarren interviewen we bekende Edenaren die uit het nieuws zijn verdwenen, maar zeker hun sporen hebben nagelaten. Vandaag: Aart Homoet.
door Jan de Boer
Aart Homoet (2 november 1944) is een oorlogskindje, geboren in Zeist. ,,Gelukkig heb ik niets bewust meegemaakt van de oorlog. Ik heb in Zeist op de hbs gezeten en zat al jong in militaire dienst, op m’n achttiende. Ik diende in Wezep en werd daar sportinstructeur. Ik speelde in Zeist volleybal op hoog niveau bij Cito. Ik heb vijftig jaar gevolleybald. Ook een poosje bij EAVV in Arnhem in de eerste divisie, tegen de eredivisie aan. Nee, ik ben niet zo groot, ik was met een lengte van 1,73 meter de kleinste speler van de eredivisie. Ik had allemaal jongens van 1,90, 2,00 meter om me heen. Na de dienst studeerde ik aan de sportacademie. M’n eerste baan was op de lts in Ede."
CHRISTELIJK STREEKLYCEUM
In 1971 ging Homoet op het Christelijk Streeklyceum werken, dat in die tijd in houten gebouwen aan de Irenelaan in Ede was gevestigd. ,,Ik ben daar begonnen, ja. Daar heb ik de eerste vijf jaar gewerkt. Het was behelpen, zeker voor gymnastiekleraren. We zaten op zeven verschillende plekken in Ede. Totdat we een nieuwe school kregen in 1976. Ik heb er vijfendertig jaar gewerkt. Het Streek was een geweldige school."
Na z’n pensionering was Aart Homoet actief voor de plaatselijke afdeling van de PvdA. ,,Daarvoor niet, ik had m’n werk. Ik ben wel actief geweest in de Koninklijke Vereniging voor Leraren in de Lichamelijke Opvoeding, een vakorganisatie van gymnastiekleraren. Daar heb ik achttien jaar in het bestuur gezeten en heb ik ook als vakbondsbestuurder gewerkt. Toen ik eenenzestig jaar was, ging ik met pensioen. Zo ging dat toen. Het was uniek en heel plezierig. De laatste tien jaar op het Streek was ik decaan. Naar mijn idee had ik dat best nog wel tien jaar kunnen volhouden. Maar ja, er zijn nog andere dingen te doen in het leven."
(De tekst gaat verder onder de foto.)
Aart Homoet: ,,Naar mijn idee had ik dat best nog wel tien jaar kunnen volhouden. Maar ja, er zijn nog andere dingen te doen in het leven." - Ted Walker
MASTODONTEN
Aart Homoet had als begin-zestiger geen ambitie om zelf voor de PvdA in de Edese gemeenteraad te gaan zitten. ,,Dat moet je eigenlijk aan de jongeren overlaten. Er zijn veel mastodonten in de politiek. Ik heb voor de PvdA bestuursfuncties vervuld. Ik ben voorzitter geweest van de kandidaatstellingscommissie voor raadsleden. Dat soort bestuurlijke functies. Veel samengewerkt met Wout Schotsman, Simon van de Pol en Marije Eleveld. Die periode."
,,Ik ben een voorstander van Pro. Ik heb vijf jaar in Ede m’n best gedaan om GroenLinks en de PvdA bij elkaar te brengen. Dat ging met horten en stoten. Het ging niet vanzelfsprekend. Maar door de landelijke ontwikkelingen is het proces zodanig versneld dat we eruit zijn gekomen. Die samenwerking hadden we veel eerder moeten aangaan. Progressieve krachten moeten zich bundelen, niet elkaars leven lastig maken. Dat hebben ze vroeger genoeg gedaan."
Progressieve krachten moeten zich bundelen, niet elkaars leven lastig maken. Dat hebben ze vroeger genoeg gedaan
UIT DE KLUITEN GEWASSEN CHRISTELIJK DORP
Van Aart Homoet verscheen tien jaar geleden het boek ‘Rooie rakkers tussen zwarte kousen’. Hij bracht het boek in eigen beheer uit; veel hulp kreeg hij van Peter van Beek van het gemeentearchief. In het boek behandelt hij een eeuw socialisme in Ede. Hij vraagt zich onder andere af hoe het kan dat in een uit de kluiten gewassen christelijk dorp op de Veluwe sinds de Tweede Wereldoorlog de SGP tot 2010 nooit en de PvdA altijd vertegenwoordigd was in het college van burgemeester en wethouders. En welke rol speelde het CDA hierin?
,,Het is schandalig dat de PvdA deze raadsperiode voor het eerst niet in het college zit. Dat is mijn mening. Altijd speelde de PvdA een belangrijke bestuurlijke rol in Ede. In de jaren vijftig en zestig was het een grote partij. Arie Roseboom was een vermaard wethouder. In de jaren vijftig waren ze zelfs, dat realiseert niemand zich, tijdens de Tweede Kamerverkiezingen de grootste partij van de gemeente Ede. Het CDA heeft de SGP altijd bewust buiten het college gehouden, omdat het CDA dan te veel water bij de wijn moest doen op het gebied van zondagsheiliging, het sluiten van sportvelden en subsidies."
,,Getalsmatig is Pro de derde partij in Ede. Het beleid van het CDA is altijd geweest om een progressieve richting in het college te houden. Helaas is dat nu niet zo. Wethouder Karin Bijl heeft het goed gedaan en is, zo durf ik te beweren, gewoon in de steek gelaten", zegt Homoet.
Wethouder Karin Bijl heeft het goed gedaan en is, zo durf ik te beweren, gewoon in de steek gelaten
SCHRIJVEN VAN EEN BOEK
De laatste zes jaar heeft Aart Homoet zich druk gemaakt voor het schrijven van een boek over ‘boer’ Hendrik Koekoek, inwoner van Bennekom, van de Boerenpartij. ,,Ik las een artikel van een Groningse historicus waarin Koekoek werd neergezet als een extreemrechtse racist. Ik vroeg mij af of dat beeld klopte. En ik kwam erachter dat er nooit een persoonlijk verhaal over Koekoek was geschreven. Met oud-wethouder Dick Stellingwerf, die ooit onder andere een scriptie schreef over de Boerenpartij, heb ik veel contact gehad. Er is nooit een goed boek over Koekoek geschreven."
,,Ik wilde eerst een artikel schrijven om de uitlating van de Groningse historicus te nuanceren. Van lieverlee is het een boek van zo’n driehonderd pagina’s geworden. Dat ik een boek over Koekoek schreef en dat hij ook in Bennekom woonde, was toeval. Ik heb meer dan honderd interviews gehad met mensen die Koekoek gekend hebben. Het was verbazingwekkend dat er nooit iets over hem geschreven was. Er zat een zweem van rechts-extremisme om hem heen. Van contacten met ex-nazi’s is nooit iets gebleken."
Hendrik Koekoek kwam uit Hollandscheveld in Drenthe. ,,Daar had de NSB gemiddeld meer aanhang dan in de rest van Nederland. Koekoek heeft nooit met de NSB te maken gehad. Hij was vooral tegen het Landbouwschap. In z’n eerste periode tot 1962 organiseerde hij protest. Toen hij de Boerenpartij oprichtte, kwam hij zowel in de gemeenteraad als in Provinciale Staten en de Tweede Kamer. Tijdens de verkiezingen haalde de Boerenpartij in Amsterdam tien procent van de stemmen. Dat kwam ook door een stuk onvrede en je kon met hem lachen. Tot die tijd was de politiek heel traditioneel, stijf en netjes. Dat heeft hij wel doorbroken. Koekoek was ook heel populair toen hij met Vader Abraham het lied ‘Den Uyl is in den olie’ uitbracht. De plaat stond vier weken lang op nummer één in de Top 40."
VEEL HILARITEIT
,,In 1962 kwam hij in Ede in de raad, toen had hij nog maar één zetel. In 1966 had hij zes zetels in de gemeenteraad. Toen was het de tweede partij van Ede. Als hij in de raadsvergaderingen aanwezig was, was er veel hilariteit. Geweldig, een grote publieke belangstelling. Koekoek had een groot gevoel voor humor. Een briljante populist avant la lettre. Hij kon de massa geweldig bespelen. En belangrijke mensen te kakken zetten. Dat was een belangrijk deel van zijn populariteit."
Koekoek had een groot gevoel voor humor. Een briljante populist avant la lettre. Hij kon de massa geweldig bespelen. En belangrijke mensen te kakken zetten. Dat was een belangrijk deel van zijn populariteit
,,Hij was amper betrokken bij Ede. Koekoek zat een beetje in de richting van de SGP. Met die partij stemde hij vaak mee, conservatief. Af en toe zei hij iets over de belangen van boeren. Maar dat was maar weinig. Eigenlijk heeft hij in Ede geen politieke rol gespeeld. Binnen de kortste keren viel de partij uit elkaar door interne ruzies. Ook in Ede, ja. Daar moest Van den Dikkenberg voor de Boerenpartij wethouder worden. Hij werd niet gepikt. De gemeenteraad ontsloeg hem als wethouder. Hij was dat maar twee dagen. Het kostte de gemeente veel geld."
,,In Ede werd Koekoek opgevolgd door Jan de Koning uit Lunteren. Ook zat hij in de Tweede Kamer. De Koning was een echte rauwdouwer. Voor het boek heb ik ook met zijn vrouw contact gehad. Of Koekoek een gelovig mens was, is heel lastig te zeggen. In mijn boek besteed ik daar vrij veel aandacht aan. Hij was een aanhanger van de Gereformeerde Bond, hij kerkte in Bennekom. Zijn vrouw was zeker gelovig. Bij de begrafenis van Koekoek in 1987 was het een Gereformeerde-Bond-bijeenkomst. Hij was een meelevend kerklid."
Tijdens de mobilisatie in 1939/1940 zat Hendrik Koekoek als soldaat op de Grebbeberg. ,,Daar was hij ingekwartierd en daar heeft hij kennisgemaakt met een dochter van een welvarende boer, die in de Nude in Wageningen woonde. Met die boerendochter is hij in de oorlog getrouwd. Eerst kreeg hij van z’n schoonvader een boerderijtje in Lienden. In 1948 kwam hij aan de Bovenweg in Bennekom te wonen."
NOOIT BOER GEWEEST
,,Hij is nooit boer geweest. Z’n vader was wel boer in Hollandscheveld. Totdat Koekoek in dienst moest, hielp hij bij z’n vader op de boerderij. In de oorlog heeft hij tien maanden in de gevangenis gezeten. Zelf zei hij dat hij in het verzet had gezeten." Volgens Homoet klopt dat niet. ,,Vanwege zwarte handel werd hij gearresteerd en zat hij achter de tralies. Daar kwam ik achter na een onderzoek bij het NIOD."
Al zes jaar geleden begon Aart Homoet met een boek over Hendrik Koekoek. Het was lastig voor hem om informatie over Koekoek te krijgen. ,,Hij heeft nooit iets opgeschreven, niets bewaard. Van de vergaderingen van de Boerenpartij zijn nooit notulen gemaakt. Sterker nog: de fractie van zes man in de Tweede Kamer heeft nooit vergaderd. Die zijn nooit bij elkaar geweest. M’n belangrijkste bron voor de Boerenpartij op dat gebied was Nico Verlaan. Hij was Kamerlid vanaf het begin in 1967 tot 1971 voor de Boerenpartij. Vorig jaar is hij helaas overleden, hij heeft mij veel verteld."
Speciaal was de komst van het Eerste Kamerlid Hendrik Adams van de Boerenpartij in 1966. ,,Dat was een senator die volgens Homoet een naziverleden had. Bij z’n beëdiging bracht de VVD’er J. Baas dat ter sprake en zei dat Adams fout was geweest in de oorlog. Adams zou hem hebben bedreigd met deportatie. De twee gingen in de Eerste Kamer met elkaar op de vuist, met als gevolg een blauw oog. Heel bijzonder. Dat is een gigantische rel geworden."
ONHEUS BEJEGEND
Familieleden van Koekoek wilden volgens Homoet niet meewerken aan de totstandkoming van het boek, ook omdat de leider van de Boerenpartij in hun ogen een tijdlang onheus werd bejegend door de pers vanwege berichtgeving over de verzorging van zijn dieren. De afkeer tegen de pers merkte de schrijver dezes ook toen hij door de gemeente Ede werd uitgenodigd om voor Ede Stad een verslag te maken van de honderdste verjaardag van mevrouw Koekoek. Een Amerikaanse nicht die speciaal voor het heuglijke feit was overgekomen uit de States, weigerde de verslaggever binnen te laten. ,,Het was een mediahype, een beetje overdreven, ja. Het heeft Koekoek een heel slechte naam bezorgd. Koekoek had de pest aan journalisten. De enige met wie hij redelijk kon opschieten, was oud-fotograaf Gertjan Koster uit Bennekom."
Het boek over Hendrik Koekoek was twee jaar geleden al klaar. ,,Door problemen met de uitgever is het wat vertraagd. Ik heb een nieuwe uitgever gevonden. Volgens het contract komt het boek dit najaar uit. Ik ben opgelucht. Er moest nog een vergelijking met de BoerBurgerBeweging (BBB) worden geschreven. Dat was onvermijdelijk. Homoet ziet de BBB als een voortzetting van de oorspronkelijke Boerenpartij."
,,Ik zie overeenkomsten tussen die twee: conservatisme, het platteland, zich afzetten tegen van alles en radicaal-rechts gedachtegoed. Ik dacht in m’n eerste versie van het boek dat de BBB het beter zou doen dan de Boerenpartij. Ik heb dat moeten herschrijven. De bekendheid van boer Koekoek bij mensen boven de zestig is groot. Iedereen kent hem, dat is vrij uniek."
Als Aart Homoet voldoende inspiratie krijgt, wil hij nog een boek schrijven over de protestants-conservatieve elite van Ede. ,,Die heeft altijd in kerkenraden, schoolbesturen, het ziekenhuis, sociale instellingen en het verenigingsleven een dominante rol gespeeld. Dan moet je denken aan families als De Nooij en Wiegeraadt, om maar wat te noemen. Die hebben heel wat te zeggen gehad in Ede, het was een heel netwerk", weet de 81-jarige Aart Homoet.