Ede huisvest te weinig statushouders en dat blijft nog wel even zo: ‘Achterstand niet zomaar weggewerkt’

11 juni 2026 om 16:06 Maatschappelijk Nieuws uit Ede

EDE Net als veel andere gemeenten, huisvest ook de gemeente Ede te weinig statushouders (asielzoekers met verblijfsvergunning). Door woningtekort en achterstanden in voorgaande jaren heeft Ede per 1 juli dit jaar nog een achterstand van ongeveer zeventig statushouders. Het Rijk stelt elk half jaar via een zogenaamde taakstelling vast hoeveel statushouders gemeenten moeten opvangen.

door Rick Praamstra

De gemeente stelt dat de achterstand ‘tweeledig’ is. Dat antwoordt Paul van Daalen, woordvoerder van verantwoordelijk wethouder Jan Pieter van der Schans. ,,In het algemeen geldt dat er te weinig woonruimte beschikbaar is om alle statushouders binnen tien weken te kunnen huisvesten (op het moment dat een statushouder door de Immigratie - en Naturalisatiedienst (IND) aan Ede wordt toegewezen, red.). Daarnaast speelt mee dat Ede in 2024 een achterstand heeft opgelopen. Vanwege stagnatie in de afhandeling van dossiers bij IND zijn er toen minder asielstatushouders aan Ede gekoppeld dan de hoogte van de taakstelling. Die werden later alsnog gekoppeld, maar daarmee is wel een achterstand ontstaan. Die is niet zomaar weggewerkt.”

Op korte termijn verwacht de gemeente niet deze achterstanden in te halen, simpelweg omdat er niet genoeg woningen zijn. Ook krijgen andere doelgroepen in Ede urgentie voor een woning, zoals mensen die uitstromen uit tijdelijke opvanglocaties (als een ‘Blijf van mijn Lijfhuis’), mantelzorgers, mensen met medische urgentie en huishoudens die vanwege sloop hun woning moeten verlaten.

De taakstelling moet ervoor zorgen dat statushouders sneller een woning krijgen en de druk op asielzoekerscentra (azc’s) afneemt. Volgens het Rijk vormt een woning de basis voor inburgering en het opbouwen van een bestaan in Nederland. 

SAMENWERKING MET WOONSTEDE

Met woningcorporatie Woostede heeft Ede afspraken gemaakt voor het ‘passend huisvesten’ van statushouders. Zo delen alleenstaande statushouders samen een woning waarbij ze de voorzieningen delen. Eerder dit jaar liet de gemeente weten doorstroomlocaties (tijdelijke huisvesting) te onderzoeken, maar Van Daalen zegt dat er geen ontwikkelingen te melden zijn op dat vlak.

In de op 1 juni gepresenteerde bestuursakkoord ‘Groeien in Balans’ schrijven de formerende partijen ook concreet het volgende: ‘De wettelijke taak om statushouders te huisvesten, mag niet leiden tot verdringing op de woningmarkt van starters, jongeren en andere woningzoekenden uit onze gemeente’. 

DRUK OP WONINGRUIMTE

Het college geeft toe dat de taakstelling voor extra druk zorgt op de schaarse woningruimte, maar zich blijft inzetten voor iedere woningzoekende. ,,Met ons beleid proberen we iedere woningzoekende zo rechtvaardig mogelijk te behandelen en tegelijkertijd blijven we in samenwerking met Woonstede fors inzetten op sociale woningbouw.”

De gemeente verwacht dat wel de taakstelling om 103 statushouders te huisvesten tot 1 juli te halen, meldt Van Daalen. ,,Op 8 juni heeft Ede er hiervan 95 gerealiseerd. De komende maand worden er nog woningen opgeleverd. Hiermee is de verwachting dat de taakstelling van 103 gehaald gaat worden.” Per 1 januari was de taakstelling inclusief achterstand 176 statushouders te huisvesten. Haalt de gemeente Ede inderdaad de taakstelling van het eerste half jaar van 2026, dan heeft ze nog een achterstand van 73. 

Provincie Gelderland houdt toezicht op huisvesting
De provincie Gelderland houdt toezicht op gemeenten en kan ingrijpen als ze vindt dat gemeenten te weinig doen. Dat is bij Ede niet het geval. ,,We hebben niet de indruk dat de provincie speciaal druk op ons zet, ook omdat we onze reguliere taakstelling in de regel halen”, antwoordt Van Daalen. Gelderland zal ook niet zo snel de botte bijl hanteren, laat provinciewoordvoerder Luc Bremen weten. ,,De provincie houdt toezicht volgens de ‘interbestuurlijke interventieladder’ bij het niet halen van de taakstelling: eerst signaleren, aanspreken en ondersteunen en pas als laatste ingrijpen.”

De provincie ondersteunt gemeenten om woningprojecten versneld te realiseren, waaronder ook woningen voor statushouders. Bremen: ,,Daarnaast verbinden we gemeenten, delen we kennis en voeren we het gesprek over oplossingen. We zien dat de inspanning van gemeenten resultaat hebben. In tweede helft van 2025 is de taakstelling voor Gelderland gehaald en is een flink deel van de achterstand door gemeenten weggewerkt.”

Ingrijpen is dus de laatste stap in het toezicht. Gelderland gaat daar pas tot over als alle eerdere stappen onvoldoende resultaat hebben opgeleverd. Het provinciebestuur kan dat overgaan tot ‘indeplaatsstelling’, antwoordt Bremen. ,,De provincie voert namens en op kosten van de gemeente de taak uit. Daarvan is op dit moment geen sprake. In de praktijk zien we dat de knelpunten vooral samenhangen met schaarste aan woningen en locaties.”