Wijktafel Welstede: ,,Thuis is er geen stoel die terug praat!''

EDE - In vier buurthuizen van Welstede eten mensen wekelijks samen aan een wijktafel, buurttafel of in een eetcafé. Al 22 jaar koken vrijwilligers voor mensen uit de buurt, die graag eens samen met anderen eten. Anno 2012 is het animo voor deze activiteiten groot, de vraag overstijgt het aanbod.

Leny Oosterbaan, sectormanager van Welstede, is trots op deze buurttafels. ,,Dichtbij in de buurt nemen mensen zelf het initiatief en vrijwilligers houden dit met een bewonderenswaardig doorzettingsvermogen jaren vol. De behoefte aan ontmoeting blijkt groot te zijn, als je tenminste de juiste entourage weet neer te zetten. Dat doen die vrijwilligers. Samen met de buurthuisbesturen zorgen wij dat alle voorwaarden aanwezig zijn. Waar mensen dreigen te vereenzamen is zo'n verbindend element erg belangrijk. ''

De Open Tafel in buurthuis De Meerpaal bestaat al 22 jaar. Met zo'n veertig bezoekers zitten de tafels bomvol. Beheerder Jan Oosterbeek: ,,Deze activiteit is opgezet voor mensen die niet voor zichzelf kookten of vereenzaamden. Maar omdat het zo gezellig is en het eten heel goed is, kregen we ook een toeloop van mensen die prima voor zichzelf kunnen zorgen. We blijven ons richten op de mensen die het echt nodig hebben. Nu nemen vaste bezoekers nieuwe mensen mee. Als er tenminste plek is, want er is weinig verloop. Zo hebben we bijvoorbeeld een vrijwilliger in de keuken die er al vanaf het begin (1990) bij is.''

Henk Versteeg is zo'n vrijwilliger. Hij assisteert samen met 7 andere vrijwilligers in de keuken bij de wekelijkse maaltijd in buurthuis De Meerpaal. Onder leiding van een ervaren kok assisteert Henk bij het snijden van groente, het maken van toetjes en het tafel dekken. In 1994 is Henk gescheiden. ,,Ik was in die tijd vrachtwagenchauffeur en als ik 's avonds thuis kwam, was het huis en vooral ook de keuken erg leeg. Op teletekst zag ik dat er een buurttafel was in de Meerpaal. Ik had behoefte aan een goede warme maaltijd dus ging ik daarheen. Intussen, achttien jaar verder, heb ik er een vaste kring van collega-vrijwilligers aan overgehouden en ben ik van het één in het ander gerold. Ik ben chauffeur bij de voedselbank en bij het Leger Des Heils.

Een andere bezoekster van de buurttafel hoeft niet meteen met haar naam in de krant. ,,Ik kwam negen jaar geleden alleen te staan. Ik deed de deur niet meer open, ik at niet meer en sliep niet meer. Ik wist wel dat ik hier naar toe kon, maar ik dacht 'Wie gaat er nu in De Meerpaal eten?' Ik herinner me nog de eerste keer dat ik hier kwam eten. Ik zat te huilen achter mijn bord. Maar zien eten doet eten. Toen ik hier een paar jaar was, dacht ik 'Wat doe ik nog in De Meerpaal, ik kan mezelf prima redden'. Ik kom hier nu voor de gezelligheid. En als er nieuwe mensen zijn, ga ik even bij hen zitten en knoop ik een praatje aan.'' Soms nodigt ze mensen van de buurttafel bij haar thuis uit om te komen eten.

Een bezoeker aan de bar neemt net een biertje. ,,Ik kwam hier vroeger met mijn vrouw. Maar tegenwoordig ben ik alleen. Wij zijn indertijd op verschillende plekken wezen kijken. Maar hier pakte de sfeer ons. Hier komen mensen van allerlei slag.''

In sociaal cultureel centrum 't Laag is er iedere vrijdagmiddag eetcafé De Pruttelpot. Al sinds 1989 koken vrijwilligers hier voor mensen met een verstandelijke beperking. Zo'n twintig bezoekers maken er hier samen een bijzonder gezellige maaltijd van. Wie hier binnenkomt land in een warm bad van enthousiaste en vrolijke gesprekken. En dat alles natuurlijk rondom een heerlijke maaltijd. Marie van Grootheest kookt maar staat er nooit alleen voor: ,,We hebben 4 kookteams van 2 personen. Maar als ik er een keer alleen voorsta, dan komen alle bezoekers helpen in de keuken.''

Sommige bezoekers wonen zelfstandig, andere wonen in leefgroepen in Bennekom. En juist dan is het fijn om er eens uit te zijn vindt Esther. ,,Door de week eet ik op de groep, maar hier is het veel gezelliger.'' Terwijl er een applaus klinkt voor de kok, schuift de ovenschaal nog eens over de tafel langs de verschillende borden. De vrijdagavond is voor deze groep mensen echt een avond om naar uit te kijken. Het eetcafé is een hechte vriendengroep geworden, die samen de verjaardagen viert en eens in de drie weken op pad gaat voor een activiteit. ,,We gaan soms bowlen, soms sjoelen en soms naar de Chinees.'' Allemaal dingen die de bezoekers in hun eentje nooit zouden doen.

Marie Grootheest heeft zichtbaar plezier in het koken voor deze groep mensen. ,,In het begin was het lastig om de juiste hoeveelheden te schatten. Maar nu heb ik het allemaal wel in de vingers, ook de verschillende diëten waar we rekening mee houden.'' En dat het plezier wederzijds is, blijkt wel uit de hartenkreet van een van de bezoeksters: ,,Marie is een soort moeder voor ons.''

In buurthuis De Kolk eten wijkbewoners niet iedere week, maar eens per maand met elkaar. Maar dan wordt er ook flink uitgepakt. Kok Jan Develing begint 's ochtends om tien uur al met de voorbereidingen. ,,We spelen hier restaurantje en maken maaltijden die je voor jezelf nooit zou klaar maken.'' Samen met koksmaat Henk Westland doet hij de inkopen in de buurt. Henk is een vrolijke man, die echter in zijn eentje thuis tegen de muren opvloog. ,,Thuis is er geen stoel die tegen me praat.''

Kwaliteit staat voor Jan Develing voorop: ,,We koken met verse kruiden, we gebruiken verse groenten en fruit en het liefst werken we met streekproducten.'' En een beetje ingewikkelde gerechten gaat Jan niet uit de weg. ,,Hertenstoofpot met de kerst, vlees op z'n Mexicaans in chocoladesaus of een complete rijsttafel, het staat hier allemaal wel eens op het menu.''

Naast een heerlijke maaltijd is de aankleding belangrijk. ,,We toveren de zaal iedere keer om in een ander thema.'' Zegt Maaike Heeres. Samen met vier andere vrijwilligsters zorgt zij voor de aankleding en uiteindelijk voor de afwas. Ze hangen sfeerverlichting op, zorgen voor kaarsen op tafel en maken decoratie die past bij het thema, bijvoorbeeld de herfst, kerst, pasen of de lente. Jan Develing: ,,Het is niet voor niks dat de vijftig bezoekers de Buurttafel zien als een uitje, waar ze zich feestelijk voor aankleden.''

De vrijwilligersploeg zorgt dat het ook voor henzelf een avondje uit is. Als het kan gaat de kookploeg mee aan tafel. Maar soms is het zo vol, dat 'het personeel' in de keuken eet. Maar ook daar is het gezellig. Teamgeest en humor staan voorop. Maaike Heeres: ,,Het is de kracht van de groep, echt een team, zonder elkaar zouden we het niet doen.''

In buurthuis De Maanen komt wekelijks een groep (ex) psychiatrische patiënten eten. Dennis Meurders van het Regionale Instelling voor Begeleid Wonen zwaait hier de scepter en de pollepel. ,,Vier cliënten helpen met koken. Ze vinden het echter net te veel gevraagd om zelf de verantwoordelijkheid voor een maaltijd op zich te nemen.''

De maaltijd op zich is al heel belangrijk. ''Sommige cliënten eten niet volgens de schijf van vijf en dan is minimaal één keer per week een verantwoorde maaltijd al een flinke stap vooruit.'' Daarnaast stimuleert zo'n maaltijd ook om zelf thuis te koken. ,,In een enkel geval komt men vragen om een recept.''

,,Wij organiseren hier de maaltijd op woensdag. Deelnemers hebben weinig geld en weinig sociale contacten en dan is deze maaltijd een mooi mikpunt om naar toe te leven midden in de week. Want eten samen met andere mensen is meer dan alleen voedsel tot je nemen om in leven te blijven'' volgens Meurders, die van huis uit kok is. ,,Een goede maaltijd verbetert de stemming. Daarom worden belangrijke zakendeals vaak gedaan bij een diner. Zo werkt dat bij onze cliënten ook. Zodra het eten eenmaal op tafel staat komen de gesprekken op gang. Als de maag vol is gaat het praten gemakkelijker.''

,,Het eetcafé heeft een preventieve werking'', volgens Dennis Meurders. ,,Het geeft de mensen een doel voor de dag. Ze doen contacten op die ze ook buiten het eetcafé ontmoeten.'' En op de avonden zelf merkt Dennis ook dat de bijeenkomst de cliënten raakt. ,,Al die mensen komen één voor één naar de keuken om te bedanken: het eten was goed en tot volgende week. Ze bedanken ons voor de tijd die ze mogen doorbrengen.''