Diersculpturen in Kröller-Müller Museum Otterlo

OTTERLO - In vier kleinere tentoonstellingsruimtes in de Van de Velde-vleugel van het Kröller-Müller Museum is vanaf 22 september de presentatie Dieren in de Nederlandse beeldhouwkunst - Joseph Mendes da Costa, Lambertus Zijl, Johan Altorf en John Rädecker te zien.

Helene Kröller-Müller kocht regelmatig werken van deze kunstenaars aan en gaf de laatste twee ook opdrachten tot het maken van beelden voor haar landgoed. Deze staan nog altijd op hun oorspronkelijke plaats in het Nationale Park De Hoge Veluwe, zoals bijvoorbeeld Hinde van Rädecker.

Een deel van de in het museum gepresenteerde diersculpturen komt uit het Jachthuis Sint Hubertus, dat wegens restauratiewerkzaamheden vanaf 27 augustus 2012 gesloten is. De tentoonstelling is tot en met 20 januari 2013 te zien.

Aan het einde van de 19de eeuw duikt de dierfiguur op in het werk van de beeldhouwers Joseph Mendes da Costa (1863-1939) en Lambertus Zijl (1866-1947).

Tot die tijd zijn dieren in de Nederlandse beeldhouwkunst geen zelfstandig onderwerp. In het buitenland is dat al wel het geval. In Frankrijk ontstaat een groep van romantische dierbeeldhouwers, de animaliers. Zij halen hun inspiratie uit de 'wilde' dieren in de stadsdierentuinen, die in de loop van de 19de eeuw overal in Europa ontstaan. De eerste in Nederland is Artis, opgericht in 1838.

De stadsdierentuin is een typisch product van de 19de-eeuwse burgerlijke samenleving. Natuurbeschermers van het eerste uur zoals Jac P. Thijsse en Eli Heimans beschouwen Artis als een hoogtepunt op natuurhistorisch gebied. Artis wordt het werkterrein van Mendes da Costa en Zijl. Ze bestuderen er de dieren en maken schetsen.

Ze sluiten vriendschap met de dierenverzorgers en ruilen tekeningen en beeldjes voor klauwen of tanden. Mendes en Zijl zijn niet alleen de pioniers van de moderne beeldhouwkunst in Nederland, maar ontwikkelen zich zo ook tot de wegbereiders van de dierplastiek.