Ingezonden brief: 'Blijven, komen en gaan'

Zaterdag 16 maart ging de film ,,Blijven, komen en gaan'' over Ede in première in de grote zaal van Cinemec. Meer dan 1000 Edenaren genoten van een unieke film over de culturele geschiedenis van Ede. De regisseur, Arno Setz; zelf Edenaar, laat op een originele wijze 100 jaar geschiedenis van Ede passeren. Zijn jonge hoofdrolspelers, Anna en Oszy, spelen op een prachtige wijze hun eigentijdse rol.

In de 45 minuten durende film wordt duidelijk dat de Edese cultuur moeilijk te vangen en te definiëren is. Natuurlijk zijn de agrarische cultuur, de ENKA en Defensie de 3 hoofdingrediënten die bepalend zijn geweest voor de huidige ,,meltingpot'' van Ede. Zowel bij de boeren, de ENKA als Defensie was het daadwerkelijk; blijven, komen en gaan!

Het boerenleven in Ede en de geschiedenis van de ENKA in de twintiger en dertiger jaren van de vorige eeuw krijgen op een speelse en muzikale wijze de aandacht die ze verdienen.

Helaas werd volledig voorbij gegaan aan de 100-jarige militaire geschiedenis van Ede. Welgeteld één seconde was de voorgevel van één van de Edese kazernes in beeld met een, speciaal voor deze film opgehangen, Nederlandse vlag prominent in beeld. Het complete militaire erfgoed van Ede werd totaal genegeerd!!

Een en ander stond in schril contrast met de toespraak van de Edese wethouder van cultuur, Evert van Milligen, tijdens het, één dag eerder gehouden, symposium over het militaire erfgoed van Ede in onze Edese cultuurtempel, Cultura.

Vanaf 1906 werden indrukwekkende, monumentale kazernes gebouwd bij het Edese station. Vanaf toen kwamen jaarlijks vele honderden jonge mannen verplicht naar Ede om hier hun dienstplicht te vervullen. Ook vele honderden beroepsmilitairen kwamen hier wonen met hun gezinnen. Een eerste katholieke kerk werd gebouwd in Ede en de cafés op de Parkweg en op het Museumplein verdienden goed aan de soldaten die 's avonds gingen ,,stappen''. Ook de duizenden soldaten en de duizenden meisjes aan de overkant van het spoor, die bij de Enka werkten, schreven romantische geschiedenis in Ede.

Nu, anno 2013, wonen er nog duizenden mensen in Ede die hier, omdat ze zelf bij het leger werkten, of omdat hun vader of grootvader naar Ede kwam omdat zij als beroepsmilitair hier naar de kazernes kwamen. Van 1960 tot 1980 was Ede de grootste garnizoensstad van de hele Veluwe.

Maar ook in de oorlogsperiode van 1940 tot 1945 waren Duitse, Canadese en Engelse militairen nadrukkelijk in Ede en omgeving aanwezig. Met name de huisvesting van Duitse soldaten op de Simon Stevin- en de Elias Beeckmankazerne maar meer nog de luchtlandingen op de Ginkelse heide in september 1944 en de Pegasus-ontsnappingen in november van datzelfde jaar zijn historische gebeurtenissen die nooit vergeten mogen worden.

Nu zijn de kazernes sinds enkele jaren door de militairen verlaten. Wat nog rest zijn de enkele sporen in de dichtgetimmerde gebouwen!

Jammer van deze mooie film. Een gemiste kans zou ik zeggen om de militaire, culturele geschiedenis van Ede op de kaart (op DVD) te zetten!!

Martin van der Velden

voorzitter

Veteranen Sociëteit Ede