In beeld: terugkijken op de Airborne-luchtlandingen 2024 op de Ginkelse Hei in Ede

EDE De Airborne-herdenking op de Ginkelse Heide bij Ede werd op zaterdag 21 september drukbezocht. Bijna honderdduizend mensen woonden de herdenking bij, tachtig jaar na de geallieerde luchtlandingen.

Burgemeester René Verhulst van Ede kijkt tevreden terug op het evenement in zijn gemeente. ,,Deze dag verbindt het spectaculaire van de paradropping met het belang van herdenken. Dat daar ieder jaar weer duizenden mensen op af komen, inclusief heel veel jongeren, is een belangrijk signaal. We willen vooral het belang en de waarde van herdenken bij de jeugd van nu levendig houden.”

OPERATIE MARKET GARDEN

De herdenking wordt elk jaar gehouden in het kader van de luchtlandingen van operatie Market Garden. Dit jaar gaat er extra aandacht naar uit omdat de operatie in september 1944 plaatsvond. Tachtig jaar geleden dus.

De operatie bestond uit twee onderdelen: een luchtlandingsoperatie (’Market’) en een gelijktijdig grondoffensief (’Garden’). Deze operaties leidden uiteindelijk tot de Slag om Arnhem. Op 18 september 1944 werden bij de Ginkelse Heide ongeveer tweeduizend geallieerde militairen gedropt. Het doel was om naar Arnhem verder te trekken, om de Britse troepen daar te versterken. 

Tijdens de landingen waren Duitse troepen in de buurt van de Ginkelse Heide aanwezig. Er ontstonden hevige gevechten tussen de parachutisten en de Duitsers. De overlevende parachutisten trokken hierna verder richting Arnhem. De brug bij Arnhem, waarmee de geallieerden een oversteekplaats over de Rijn in handen wilden krijgen, werd echter niet bereikt. Arnhem bleef tot april 1945 in Duitse handen en de operatie gold als een nederlaag voor de geallieerde troepen. Achttienduizend militairen werden tijdens de operatie gedood, tot krijgsgevangenen gemaakt, of raakten gewond.

GEWONDE BIJ OEFENINGEN

Bij de oefeningen van de herdenking, op vrijdagmiddag, liep nog niet alles op rolletjes. Een Duitse militair raakte gewond tijdens de luchtlandingen. Vermoedelijk was er iets misgegaan tijdens zijn parachutesprong. Hij werd met spoed zwaargewond overgebracht naar het ziekenhuis.

LUCHTLANDINGEN

De luchtlandingen begon zaterdagochtend. Om 9.30 voerden de eerste parachutisten van Parachute Group Holland een proefsprong uit. Hiervan was al een groot publiek getuige. Een uur later vond de zogeheten massdrop plaats. Ook ‘s middags liep het programma in de droppingszone door.

(de tekst gaat verder na de video)

Bron video: Theo Beumer

In tegenstelling tot in 1944 vlogen de vliegtuigen zaterdag achter elkaar aan, waar ze tijdens Operatie Market Garden in een V-vorm vlogen, aldus de presentator ter plaatse. ,,Meerdere V-vormen stuurden toen de 121 geallieerde vliegtuigen over de heide”, vertelde hij.  

(de tekst gaat verder na de video)

Bron video: Sander van Snippenberg

HERDENKING

Om 11.30 begon de herdenking van Operatie Market Garden. Koning Willem-Alexander was hierbij aanwezig. Bezoekers kregen de gelegenheid om alles te volgen bij het Herdenkingsplein. Vanwege de drukte was de herdenking ook te volgen op de beeldschermen op het terrein. 

SPEECH BURGEMEESTER

Burgemeester René Verhulst gaf tijdens de herdenking een speech. Hierin benadrukte hij: ,,Vrijheid is springlevend voor ons op dit moment, maar onze taak is nu om deze vrijheid te koesteren en te beschermen. Herdenken geef je door.” Verhulst wil het herdenken inzetten als leermiddel en wapen tegen onrecht en onvrijheid. ,,Samen laten we zien dat vrijheid nooit vanzelfsprekend is, en dat we altijd moeten blijven herdenken en gedenken.”

Tijdens de herdenking waren ook verhalen te horen van Colonel Commandant Harrison van het Parachute Regiment en generaal Grandia van 11 Luchtmobiele Brigade. Ook was er muziek. Harmonie Ede, Pipes & Drums van de Royal Air Force en Pegasus Pipes & Drums traden tussendoor en tijdens de kransleggingen op.

(de tekst gaat verder na de video)

Bron video: Theo Beumer

KONING AANWEZIG

Ook koning Willem-Alexander was aanwezig bij de herdenking. Kort voor 11.30 uur kwam hij aan, onder luid applaus van de duizenden bezoekers. Hij legde als eerste een krans bij het Airborne-monument. Hierna ging de koning in gesprek met veteranen die aanwezig waren bij de herdenking.

(de tekst gaat verder na de afbeelding)

De koning in gesprek met veteraren - Theo Beumer

Er waren elf veteranen uit de Tweede Wereldoorlog aanwezig, meldt de gemeente. Ook sprak de koning met de delegaties uit de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk en Polen.

(de tekst gaat verder na de video)

Bron video: Theo Beumer

De koning vertelde aan onder andere De Gelderlander: ,,We moeten er alles aan doen om te zorgen dat we in vrede en veiligheid kunnen blijven. Tachtig jaar vrede en veiligheid in Europa is al uniek in de geschiedenis. Daar is ongelooflijk veel bloedvergieten aan voorafgegaan, onder andere hier, maar ook op andere plaatsen. We moeten dat blijven herdenken, blijven vieren dat we in vrede en veiligheid mogen leven.”

Na de herdenking verliet de koning de Ginkelse Heide. Dit gebeurde onder groot bekijks.

(de tekst gaat verder na de video)

Bron video: Sander van Snippenberg

DEFENSIEMINISTER

Naast de koning, legden ook Defensieminister Ruben Brekelmans en Commandant der Strijdkrachten Onno Eichelsheim een krans. Verder waren er kransleggingen van onder anderen de Gelderse commissaris van de Koning, Henri Lenferink, en de Arnhemse burgemeester, Ahmed Marcouch.

Brekelmans gaf aan dat de herdenking van de luchtlandingen dit jaar ,,extra bijzonder en extra indrukwekkend” is. Dat is volgens hem niet alleen omdat de luchtlandingen dit jaar precies tachtig jaar geleden plaatsvonden. ,,Het enorme aantal mensen dat hier vandaag naar toe is gekomen, laat ook zien dat we ons er erg bewust van zijn dat we onze veiligheid actief moeten verdedigen en dat dat offers met zich meebrengt.”

Het enorme aantal mensen dat hier vandaag naar toe is gekomen, laat ook zien dat we ons er erg bewust van zijn dat we onze veiligheid actief moeten verdedigen en dat dat offers met zich meebrengt

VRIJHEID ONDER DRUK

Volgens Brekelmans, staat vrijheid wereldwijd onder druk. ,,We zien dat er agressieve regimes zijn die terug in de tijd willen en waar niet vrijheid, soevereiniteit en mensenrechten centraal staan, maar waar het recht van de sterkste geldt en het recht van agressie geldt.” Dat is volgens hem precies waar tachtig jaar geleden in Nederland om is gevochten. ,,Om dat achter ons te laten en een vrije toekomst in te gaan. En nu staat dat op heel veel plekken in de wereld volop op het spel, helaas inclusief in Europa.”

POOLSE AMBASSADEUR GERAAKT

De Poolse ambassadeur in Nederland, Margareta Kassangana, was ook aanwezig bij de herdenking. Ze gaf aan geraakt te zijn door de Airborne-herdenking. Dat liet ze na afloop van de herdenkingsplechtigheid weten aan het ANP. ,,Wij zijn erg trots op de Poolse parachutisten die tachtig jaar geleden onderdeel waren van het Britse leger”, zegt ze. ,,Velen van hen zijn hier gesneuveld voor de vrijheid van Nederland. Zij vochten voor Nederland, maar ook voor Polen.”

De Poolse parachutisten die deelnamen aan de dropping in september 1944, kregen pas aan het begin van deze eeuw eerherstel voor hun bijdrage aan operatie Market Garden. Er werden tijdens het bevrijdingsoffensief ongeveer vijftienhonderd militairen van de eerste Poolse Onafhankelijke Parachutisten Brigade boven Driel gedropt.

Velen van hen zijn hier gesneuveld voor de vrijheid van Nederland. Zij vochten voor Nederland, maar ook voor Polen

LOGISTIEK

In verband met het warme weer deelde de organisatie van de herdenkingsbijeenkomst flesjes water uit aan genodigden. Voor de veteranen, die allemaal eind 90 of meer dan 100 jaar oud zijn, was een schaduwplek geregeld. Na 14.00 uur konden belangstellenden bij het Airborne monument zelf een moment nemen om te herdenken. Ook was er gelegenheid om zelf een bloem of krans te leggen.

ANDERE ACTIVITEITEN

Er waren ook andere activiteiten te doen op de hei. Kinderen konden meedoen aan verschillende workshops. Ook waren er allerlei bijzondere militaire voertuigen te bekijken. Bezoekers konden kennis maken met militairen die zich inzetten voor vrijheid in Nederland en het buitenland. Verder stonden op de tankbaan zo’n honderd authentieke Tweede Wereldoorlogvoertuigen.

(de tekst gaat verder na de video)

Bron video: Sander van Snippenberg

EXPOSITIES

Daarnaast waren er diverse exposities te bezichtigen. In ‘Ik kom terug’ werden verhalen verzameld over de evacuatie van zo’n 150.000 inwoners uit Arnhem en omgeving. Zij moesten tijdens de Slag om Arnhem hun huis verlaten. Verder was in ‘Missies van toen en nu’ een indrukwekkend beeldend verhaal van parachutisten uit 1944 en militairen van nu te bezichtigen. De expositie liep tussen het fietspad en de tankbaan en was ongeveer een kilometer lang. Ten slotte was er ook een Airborne-fotoexpositie. Hier waren bijzondere foto’s van Airborne Ede door de jaren heen te bezichtigen. 

DRUKTE

Er was grote drukte op de Ginkelse Heide. De fietsparkeerplaatsen, met plek voor 27.000 fietsen, waren allemaal vol. Bij station Ede-Wageningen stond het vanochtend helemaal vast met auto’s. Ook liep de wachttijd voor de pendelbussen op het drukste moment op tot anderhalf uur. Alle parkeerplaatsen op de hei waren eveneens bezet. De N224 vanuit Arnhem was afgesloten vanwege de herdenking.

Bron video: Theo Beumer