Serie Stille krachten (deel 3): ‘Ik heb een hele fijne tijd gehad in Ede-Zuid’
3 juni 2026 om 11:02 Maatschappelijk Nieuws uit EdeEDE Bouchra neemt ons vandaag mee naar Zahra. Vijftien jaar geleden begonnen Bouchra en Zahra in de Elskampflat in Ede-Zuid met ontmoetingsmomenten voor Marokkaanse vrouwen. ,,Veel vrouwen waren eenzaam en kwamen nauwelijks buiten. De koffiemomenten zorgden ervoor dat ze uit hun isolement kwamen. We waren de eersten die echt iets deden voor de vrouwen in de wijk.”
door Suzanna de Vries, Mathanja van Houwelingen, Bouchra Lahrech
Een jaar geleden verhuisde Zahra uit Ede-Zuid, waar ze ruim vijftig jaar woonde, naar Amsterdam-Noord. Haar appartement kijkt uit op de skyline van Amsterdam. ,,Ik kom uit Casablanca. Een grote stad. En eindelijk woon ik weer in een grote stad”, lacht ze.
Als we allemaal op de bank zitten, schenkt Zahra Marokkaanse thee in en geeft ze ons een stuk cake. Zodra een glas leeg is, vraagt ze meteen: ,,Wil je nog wat thee?” Naast haar zit Bouchra. Ze zitten dicht bij elkaar. ,,Bouchra is een beetje mijn dochter”, zegt Zahra. Samen blikken ze terug op het begin van de vrouwengemeenschap in Ede-Zuid.
Toen Zahra zestien was, kwam ze naar Nederland. Ze was net getrouwd. Haar man was al in Nederland. Zahra vertelt dat ze een van de eerste bewoners van de flat aan de Nieuwe Maanderbuurtweg was. Dat is een van de flats die over een aantal jaar wordt gesloopt. ,,Toen ik er kwam wonen, was de flat nog helemaal nieuw.” Zahra weet zelfs nog de precieze datum waarop ze naar Ede kwam: 17 april. ,,En op 13 april vorig jaar ben ik naar Amsterdam verhuisd. Ik heb dus bijna 51 jaar in Ede gewoond.” Bouchra lacht: ,,Jij onthoudt echt alles.”
Serie Stille krachten: wat blijft er over als de flats verdwijnen?
Ede-Zuid staat aan de vooravond van grote veranderingen. De komende jaren maken meerdere hoogbouwflats plaats voor nieuwbouw. Sociale huurwoningen verdwijnen, koop- en middenhuurwoningen komen ervoor terug. De wijk moet leefbaarder worden, met nieuwe ontmoetingsplekken, sociale programma’s en meer samenhang.
Maar achter de plannen, tekeningen en beleidswoorden wonen mensen.
De komende maanden maakt Bureau Spotlight een serie verhalen over vrouwen in Ede-Zuid. Vrouwen die de wijk kennen van binnenuit. Die er wonen, zorgen, werken, opvoeden, elkaar ontmoeten en al jaren samen een gemeenschap vormen.
Hoe kijken zij naar hun wijk? Wat betekent deze plek voor hen? Wat verandert er als de flats verdwijnen? En krijgen zij een stem in de plannen die hun woonomgeving ingrijpend zullen veranderen?
Een serie over sloop en nieuwbouw, maar vooral over thuis, gemeenschap en de vraag wie mag meepraten over de toekomst van Ede-Zuid.
Zahra vertelt over haar eerste momenten en herinneringen in Ede-Zuid. In de jaren ‘70 was het contact met familie nog niet zo makkelijk als nu. ,,Nu kun je elke dag bellen en videobellen, maar vroeger was dat anders.” Ze schreef regelmatig brieven aan haar familie in Marokko en maakte afspraken om te bellen vanuit een telefooncel. ,,Ik was altijd heel blij als ik een brief uit Marokko in de brievenbus vond. Het was een heel andere tijd. Maar ook een heel mooie tijd.”
PERSPECTIEF
Ede-Zuid wordt soms gezien als een wijk met veel overlast. Er verschijnen rapporten over de leefbaarheid in Ede-Zuid. Er is nu ook extra cameratoezicht in het Huygenpark en er wordt veel ingezet op preventie. Zahra heeft een heel andere kijk op de wijk waar ze meer dan vijftig jaar heeft gewoond. ,,Ik heb er lang gewoond, maar ik heb dat zelf nooit zo ervaren. Ik heb een hele fijne tijd gehad in Ede-Zuid”, zegt ze. ,,Het is bijzonder dat er twee totaal verschillende perspectieven zijn op de wijk, die eigenlijk haaks op elkaar staan”, zegt Bouchra.
Ik heb er lang gewoond, maar ik heb de overlast nooit zo ervaren. Ik heb een hele fijne tijd gehad in Ede-Zuid
Toen Zahra net naar Nederland kwam, was het vanuit de gemeente niet verplicht om direct te beginnen met het leren van de Nederlandse taal. Maar Zahra begon zelf gelijk met het leren. ,,Als je ondernemend bent en de taal echt wilt leren, dan leer je heel snel.” Er was destijds geen woordenboek Arabisch-Nederlands, vertelt ze. Zahra maakte zelf een woordenboek, keek naar Nederlandstalige kinderprogramma’s en begon met het lezen van Nederlandse romans. ,,Binnen vier maanden kon ik de Nederlandse taal spreken. Ik was jong en ik heb me snel aangepast.”
EMANCIPATIE
Zahra richtte in de jaren ‘80 een Marokkaanse vrouwencommissie op met twee andere vrouwen. ,,Er werd toen nog niks georganiseerd voor vrouwen. De mannen hadden wel een eigen vereniging, maar de vrouwen niet.” Vanuit buurthuis de Meerpaal in Ede-Zuid werden verschillende activiteiten georganiseerd, zoals fietsles voor vrouwen. Daar nam Zahra zelf ook deel aan. ,,Wij wilden vrouwen motiveren om naar activiteiten te komen en ze uit hun sociale isolement halen, door ze bijvoorbeeld naar de fietslessen mee te nemen. Dat was een succes.”
Bouchra vult aan dat de eerste generatie vrouwen vaak nauwelijks buiten kwam. ,,Sommigen waren afhankelijk van hun man om naar de markt te gaan. Alles was nieuw. Er was ook angst dat vrouwen te krachtig zouden worden, te onafhankelijk. Dat ze hun identiteit zouden kwijtraken.” Volgens haar veranderde dat langzaam, mede door de dochters, de tweede generatie. Zij werden actiever in de maatschappij.
Wij wilden vrouwen motiveren om naar activiteiten te komen en ze uit hun sociale isolement halen
Zahra vertelt dat de gemeente Ede de vrouwengroep wilde koppelen aan de al bestaande Marokkaanse mannengroep. ,,Maar dat wilden wij niet. We wilden onafhankelijk zijn.”
Bouchra: ,,Er werd heel erg aan ons getrokken vanuit de gemeente. Voor de gemeente was het handig om één aanspreekpunt te hebben. Maar we wilden niet eerst goedkeuring nodig hebben van de mannen om iets te kunnen organiseren.”
Bouchra knikt. ,,Als je wilt emanciperen, moet je het zelf doen. Eigenlijk zouden de mannen op die manier onze stem richting de gemeente worden. Maar zij kunnen nooit verwoorden wat wij nodig hebben.”
ELSKAMPFLAT
Later begonnen Zahra en Bouchra met activiteiten in de Elskampflat. De ruimte onder in de flat werd toen nog nauwelijks gebruikt. ‘Wij waren de eersten die daar iets organiseerden,’ zegt Zahra. Inmiddels zijn meerdere organisaties actief in de flat en worden er tal van activiteiten georganiseerd, zoals koffiemomenten en inloopspreekuren.
Zahra en Bouchra begonnen met het geven van Nederlandse taalles. Daarnaast werd er ook voorlichting gegeven over opvoeding, pubers en schoolkeuzes, maar ook over depressie en omgaan met ziekte. Dat deden ze op creatieve manieren, bijvoorbeeld door sketches. ,,Ik heb verschillende rollen gespeeld”, lacht Zahra. ,,Maar mensen herkenden het beeld wel makkelijker op die manier”, zegt Bouchra. ,,Dat slaat meer aan dan voorlichting vanuit de gemeente. Op deze manier kwamen de verhalen los bij de vrouwen, omdat ze zichzelf herkenden.”
,,De gemeente en andere instanties waren vooral in de eerste periode na de oprichting van de vrouwengroep erg argwanend”, vertelt Bouchra. Dat had te maken met de angst voor radicalisering, legt ze uit. Volgens Zahra en Bouchra bleef erkenning lang uit. Zij waren de eersten die in de flat activiteiten organiseerden, maar kregen uiteindelijk niet het beheer over de ruimte in de Elskampflat. Dat ging naar een andere organisatie.
De gemeente zag op een gegeven moment onze kwaliteit en ging ons toen zien als een krachtige vrouwenorganisatie
Dat stak. Er ging wel geld naar bestaande organisaties, vertellen ze, maar nauwelijks naar hun initiatief. Tegelijkertijd zagen ze dat hun manier van werken later door andere instanties werd overgenomen. ,,Dat was in het begin niet leuk”, zegt Bouchra. ,,Want wij wisten: je kunt niet alleen de vorm overnemen. Er zit een visie achter. Een grondhouding”, zegt ze. ,,De gemeente zag op een gegeven moment onze kwaliteit en ging ons toen zien als een krachtige vrouwenorganisatie.”
Nog altijd komt de vrouwengroep meerdere keren per week samen in de Elskampflat. ,,In het begin moesten we investeren en volhouden”, zegt Bouchra. ,,De vrouwen komen nu drie keer per week samen. We bestaan nog steeds. Wij geloven echt in wat we doen.” De groep kende moeilijke tijden, onder meer door het ontbreken van subsidie. ,,Maar we geven niet op”, zegt Zahra. Dan lacht ze: ,,Nou ja, ik hoor er niet meer bij, want ik woon nu in Amsterdam.” Bouchra reageert meteen: ,,Je hoort er nog steeds bij.”
De komende maanden maakt Bureau Spotlight een serie verhalen over vrouwen in Ede-Zuid: over wat de veranderingen in de wijk voor hen betekenen, en over de gemeenschap die zij al jaren samen vormen. Wil je jouw verhaal delen? Je kunt mailen naar mathanja@bureauspotlight.nl.
