Wethouder Karin Bijl op de regenboogbank in de gemeente Ede.
Wethouder Karin Bijl op de regenboogbank in de gemeente Ede. Arjan van Bruggen

Wethouder Karin Bijl over Ede als regenbooggemeente: ‘Een positieve verandering heeft tijd nodig’

28 juni 2023 om 11:15 Maatschappelijk Lhbti in Ede

EDE Meer acceptatie, zichtbaarheid en veiligheid voor lhbti’ers in onze gemeente. Dat was begin 2021 het doel toen Ede zich als 55e uitriep tot regenbooggemeente. Nu we ruim twee jaar verder zijn, is het tijd om in deel één van de lhbti-reeks van Ede Stad.nl de balans op te maken, samen met verantwoordelijk wethouder Karin Bijl (PvdA). ,,Een positieve verandering heeft tijd nodig. In Ede lopen we soms misschien een beetje achter de tijd aan, maar we blijven de benodigde stappen zetten.”

door Elyse van den Brink

Sinds februari 2021 schaart Ede zich onder de regenbooggemeenten. Wat merken Edenaren daarvan vanuit de gemeente?

,,Sommige uitkomsten van dit beleid zijn heel zichtbaar. Neem bijvoorbeeld het regenboogbankje in het centrum, de regenboogvlag die een aantal keer per jaar wappert bij het gemeentehuis, of de ondersteuning van de gemeente voor de eerste Ede Pride.

Anderzijds hebben we acties ondernomen die voor de meeste Edenaren minder zichtbaar zijn. Zoals dialoogavonden om in kaart te brengen wie de actieve aanjagers zijn binnen de lhbti-gemeenschap, waar de behoeftes zitten, en hoe we daar als gemeente stappen in kunnen zetten. 

Daarbij zien we graag dat de regenbooggemeenschap vooral zelf dingen onderneemt, met een faciliterende en financierende rol vanuit de gemeente. Dat is wel het sterkst. Een mooi uitvloeisel daarvan is de eerste Ede Pride.”

(De tekst gaat verder onder de foto.)


Vorig jaar september vond de eerste Ede Pride plaats. Dit weekend staat de tweede editie op het programma. - Studio Savan

Het regenboogbeleid is in Ede ondergebracht bij het bredere onderwerp ‘inclusie’. In een rondvraag gaf de VVD-fractie aan dit teleurstellend te vinden. Ter bevordering van de aandacht voor lhbti’ers, menen zij dat het beter is om dit beleid te behandelen als een apart onderdeel. Vanwaar de keuze van het college om het regenboogbeleid onder de parapluterm ‘inclusie’ te laten vallen?

,,Dat is enerzijds omdat ik deze constructie juist als een kans zie om aan de brede doelstelling te werken dat in Ede iedereen gelijk is en iedereen mee mag doen. Ongeacht hoe je eruitziet, hoe je je voelt en waar je vandaan komt. Vanuit die gedachte past het regenboogbeleid mooi binnen het bredere inclusiebeleid. 

Daarnaast is er een praktische kant. We hebben toevallig onlangs vanuit het Rijk toezegging gekregen dat we ook dit jaar weer financiële middelen krijgen voor het regenboogbeleid. Maar die steun kan in de toekomst ook wegvallen. Dan hebben we de bredere inzet van het inclusiebeleid om op terug te vallen. Dat geeft mij als wethouder meer borging dat er altijd middelen zijn. En de flexibiliteit om te schuiven met budgetten naar waar meer steun nodig is.”

Aan wat voor bedragen moeten we dan denken?

,,De toezegging vanuit het Rijk is gedaan, maar pas bij de septembercirculaire krijg ik het exacte bedrag door. We rekenen voor nu op het bedrag van vorig jaar. Dat was 20.000 euro, waar we zelf nog 20.000 euro naast leggen. Deze 40.000 euro zetten we specifiek in voor ons regenboogbeleid. Het totale inclusiebudget omvat ook projecten die bijvoorbeeld gaan over toegankelijkheid, zoals Koplopers. We hebben daar zowel dit als vorig jaar 160.471 euro voor. Daar betalen we ook onze mensen van.”

En de regenboogmiddelen zijn ook volledig besteed?

,,Ja, dat is volgens mij wel redelijk op gegaan.”

Overzicht kosten gemeente Ede

Ede Stad.nl heeft bij de gemeente Ede een overzicht opgevraagd van de uitgesplitste uitgaven van de regenboogmiddelen in 2022. Dit kon de gemeente niet verschaffen. ,,Onze administratie is gericht op de bredere post ‘inclusie’. We hebben daarbinnen geen aparte rubriek voor bestedingen gerelateerd aan de regenbooggemeenschap”, laat een woordvoerder van de gemeente weten. ,,Ook zijn er middelen van reguliere afdelingen gebruikt ter ondersteuning van de regenbooggemeenschap, zoals de kosten voor het herstel van het bekladde regenboogbankje, die gedragen zijn door de afdeling beheer openbare ruimte. Dit maakt de ogenschijnlijk eenvoudige vraag voor een overzicht lastig te beantwoorden.”

De woordvoerder kon wel vertellen dat een bedrag van 20.000 euro is gebruikt voor onder meer Ede Pride, het Pride-ontbijt dat door de gemeente werd georganiseerd tijdens dit evenement, en ondersteuning van Fierce!-evenementen. Daarnaast zegt hij dat het merendeel van de cofinanciering is gebruikt voor ambtelijke uren inzet.

De woordvoerder heeft toegezegd naar mogelijkheden te kijken om in de toekomst de uitgaven van regenbooggelden inzichtelijker te maken.

Eind vorig jaar werd het regenboogbankje in het centrum van Ede door vandalen zwart geverfd. Met welk geld werd de opknapbeurt bekostigd?

,,Destijds hebben we als college gewoon gezegd: we vinden het belangrijk dat het bankje zo snel mogelijk in ere wordt hersteld. Dat is toen vanuit de afdeling beheer openbare ruimte opgepakt. Ik heb er geen rekening van gezien. Voorop stond dat we als gemeente wilden uitstralen dat dit onacceptabel was. Ik ben blij dat we snel hebben kunnen schakelen. De gemeente is weleens traag, maar zo kan het dus ook. 

Overigens was geld in dit geval geen issue om dit besluit te nemen. Het kan ook zo zijn dat de reparatiekosten uiteindelijk afgeboekt worden van de regenbooggelden. Maar het zullen sowieso geen megabedragen zijn geweest.”

Maar het zou natuurlijk jammer zijn als dit soort vernielingen ten koste gaan van het budget dat voor de lhbti-gemeenschap bedoeld is.

,,Zeker. En juist daarom wil ik dat het regenboogbeleid onderdeel is van inclusie. De middelen van het Rijk zijn fijn, maar het zijn nou ook geen gouden bergen. Dus stel: er is budgettair even geen ruimte voor een extra activiteit vanwege andere uitgaven, dan zijn er mogelijkheden om te schuiven met middelen. Want je wil wel de positieve ontwikkelingen stimuleren.”

(De tekst gaat verder onder de foto.)


Eind vorig jaar werd het regenboogbankje in het centrum van Ede door vandalen zwart geverfd. - Elyse van den Brink

Niet iedereen denkt even positief over Ede als regenbooggemeente. Zo is de SGP geen voorstander, maar jullie zitten wel samen in het college. Wat voor invloed heeft dit (gehad) op het regenboogbeleid? Want je moet toch rekening houden met elkaar.

,,Nou ja, dat inderdaad. Je moet rekening houden met elkaar. Toen wij als college startten, heb ik ook gezegd: ik geloof echt in de inclusieve gedachte. Onze regenbooggemeenschap mag er zijn, maar datzelfde geldt voor de SGP-achterban. Ik wil niet oordelen over iemands identiteit. 

In ons bestuursakkoord hebben we het standpunt ingenomen dat we regenbooggemeente zijn én blijven. En dat beleid voeren we dus ook uit. Maar we kiezen daarin wel voor dialoog, acceptatie en veiligheid. Dat klinkt natuurlijk als een boel mooie woorden, maar wat ik in het afgelopen jaar als wethouder geleerd heb, is dat in gesprek gaan - juist met de SGP of andere christelijke partijen - precies is wat Ede nodig heeft. 

Vaak staan angst en onbekendheid in de weg van acceptatie

Als je allebei in je heilige huisje blijft zitten, bereik je niet de dialoog en sociale acceptatie die van beide kanten denk ik wel gewenst is. Ik zie dat dan ook wel als mijn taak: verschillen niet vergroten, maar laten zien hoe je in een gesprek nader tot elkaar kan komen. 

Ik vind de onlangs gepresenteerde publicatie ‘Kijk niet weg, maar kijk een beetje beter’, waarin tien Edese lhbti’ers hun verhaal doen, daar een mooi voorbeeld van. Mensen denken tijdens het lezen hopelijk: dat zijn gewoon heel normale mensen. Ik denk dat zulke verhalen het beeld dat sommige mensen hebben van de lhbti-gemeenschap bijstelt. Want vaak staan angst en onbekendheid in de weg van acceptatie.”

Over onbekendheid gesproken: hoe zit het eigenlijk met de kennis over de lhbti-gemeenschap binnen de gemeentelijke organisatie?

,,Ik heb zelf in het afgelopen jaar behoorlijk veel bijgeleerd. Ook daar heeft de bundel een rol in gehad. Daar staat namelijk een verhaal van een intersekse persoon in, een conditie waar ik voorheen minder over wist. En ik onthoud dingen beter als ik het verhaal erachter ken. Verder is Ede als organisatie een afspiegeling van de gemeenschap. Er zijn mensen die dichter bij het onderwerp staan, maar ook mensen die er minder mee hebben. Intern worden dan ook dezelfde discussies gevoerd als buiten het gemeentehuis. Onlangs organiseerden we overigens een ‘diversity day’. Op die manier proberen we ook intern aandacht te besteden aan inclusie en diversiteit.” 

Is deelname aan zo’n dag vrijwillig?

,,Ja, dat was vrijblijvend.”

Bereik je daarmee dan wel de mensen die juist nog iets kunnen leren over het onderwerp, in plaats van altijd dezelfde gezichten?

,,Het zijn inderdaad vaak mensen met al wat kennis of interesse. Maar het feit dat je zoiets organiseert en als gemeente laat zien dat diversiteit iets is wat je mag vieren, die boodschap is al belangrijk. Daarnaast vind ik niet dat je dit van bovenaf op kan leggen. Ik wil geen scheidsrechter zijn maar een verbinder - ook al is het soms verleidelijk om dat wél te doen. Maar je moet mensen de tijd geven. Als je al jarenlang een bepaald beeld hebt over bijvoorbeeld de regenbooggemeenschap, dan moet je ook de ruimte krijgen om qua denkpatronen in beweging te komen.”

Ik wil geen scheidsrechter zijn maar een verbinder - ook al is het soms verleidelijk om dat wél te doen

(De tekst gaat verder onder de foto.)


,,Hoe mooi zou het zijn als we over een aantal jaar kunnen zeggen: ik ben in Ede gebleven, omdat er ook voor mij ruimte was”, aldus wethouder Bijl - Studio Savan

Wat is als wethouder inclusie je wens voor de toekomst?

,,Ik heb weleens mensen uit de regenbooggemeenschap gehoord die zeiden: ik ben 20, 30 jaar geleden uit Ede vertrokken omdat ik me er niet thuis voelde. Hoe mooi zou het zijn als we over een aantal jaar kunnen zeggen: ik ben in Ede gebleven, omdat er ook voor mij ruimte was, dat ik zelfs in verbinding met het geloof mijn plekje heb kunnen vinden. Dat zou mijn toekomstwens zijn. Dat je in Ede veilig bent en blijft en dat je een toekomst voor jezelf ziet.”

Reacties politieke partijen

Ede Stad.nl heeft rondvraag gedaan bij alle twaalf Edese raadsfracties over hoe zij denken over het Edese lhbti-beleid. Negen daarvan, SGP, GemeenteBelangen, D66, CDA, BurgerBelangen, VVD, PvdA, Mens en Milieu Ede en FVD, hebben een schriftelijke reactie gegeven. DPE wilde telefonisch alleen een standpunt innemen wat betreft het bredere thema ‘inclusie’. ,,Iedereen is gelijk en moet kunnen meedoen. Wij maken daarbij geen onderscheid tussen groepen”, aldus fractievoorzitter Rasit Görgülü.

De meeste fracties gaven aan voorstander te zijn van het feit dat Ede een regenbooggemeente is. De SGP stemde in 2021 tegen het voorstel en kijkt er ook ruim twee jaar later niet positief tegenaan. ,,Naar onze mening krijgt de lhbti-gemeenschap al bovengemiddeld veel aandacht”, aldus het raadslid Kees Wolfswinkel. Bovendien zou het beleid haaks staan op de Bijbelse visie van de partij.

Toch ziet de confessionele partij ook dat er Edenaren zijn die worstelen met hun identiteit. ,,Discriminatie van deze doelgroep past ons niet”, aldus Wolfswinkel. ,,Maar je dan als regenbooggemeente profileren helpt deze inwoners echt niet in hun persoonlijke zoektocht om te willen leven volgens de regels die de Bijbel ons geeft”, meent het raadslid.

De FVD-fractie deelt de mening dat lhbti’ers geen baat zouden hebben bij het regenboogbeleid. ,,We vinden dat er geen extra aandacht naar diversiteit moet gaan, omdat dit exclusiviteit juist versterkt. Je mag zijn wie je bent. Vindt een ander daar wat van, dan is dat van die ander. Niet van jou. Die levensles is waardevoller dan een gemeente die je omarmt en over interne battles heen tilt.”

Ook BurgerBelangen geeft aan geen voorstander te zijn van doelgroepenbeleid. ,,Door initiatieven die alleen gericht zijn op deze doelgroep, blijft de lhbti-groep als apart bestempeld worden, terwijl de essentie juist is dat iedereen zichzelf mag zijn, zonder etiket.” Wel geeft de fractie aan het prima te vinden dat Ede een regenbooggemeente is. ,,En dat daarmee extra benadrukt wordt dat iedereen hier zichzelf mag zijn, waarbij wij het vooral belangrijk vinden dat iedereen zich veilig voelt in Ede. Als het symbool regenbooggemeente daar wat aan toevoegt voor deze specifieke groep dan staan wij daarachter.”

POSITIEF BELEID Op de vraag wat er in positieve zin uitspringt na ruim twee jaar actief regenboogbeleid, noemt een aantal fracties verbeteringen qua zichtbaarheid en aandacht door bijvoorbeeld het uithangen van de regenboogvlag en het plaatsen van een regenboogbankje.

Volgens D66 is de toon van de gemeente ten opzichte van de lhbti-gemeenschap zichtbaar verbeterd. BurgerBelangen benoemt dat het beleid in Ede ,,gelukkig vrij nuchter is”, want de partij wil ,,geen doorgeslagen ‘Randstadgekte’ waarbij het genderneutrale doorslaat”.

Ook Ede Pride kwam vaak terug in de antwoorden. ,,Juist dit soort evenementen helpen mensen die nog in de kast zitten om te zien dat je er als lhbti’er gewoon bij hoort in Ede”, meent raadslid Sam Elfvering (D66). Erik Wesselius (Mens en Milieu Ede) noemde het evenement ,,het meest uitgesproken voorbeeld van het regenboogbeleid tot nu toe” en Bart Omlo (VVD) noemde het zelfs een hoogtepunt.

De SGP was minder gecharmeerd van het evenement, met name wat betreft de programmaonderdelen die verwezen naar elementen van het christelijk geloof: het Paarse Avondmaal en de Regenboogviering. Wel is de partij naderhand in gesprek geweest met de organisatie. ,,Een prima gesprek, maar wel met de constatering dat standpunten echt verschillen”, aldus Wolfswinkel. Onlangs stuurden partijafdelingen en kiesverenigingen uit Bennekom, Ede, Ederveen, Lunteren en Harskamp-Wekerom alsmede de SGP Jongeren Ede nog een brief aan de gemeenteraad en het college waarin zij aangeven moeite te hebben met de Edese Pride.

VERBETERPUNTEN De fracties deelden ook hun verbeterpunten. Volgens Boyce de Jong (PvdA) zou er meer moeten worden ingezet op educatie. Ook D66 ziet graag meer samenwerking met scholen. ,,Plus met sportclubs en geloofsgemeenschappen, want juist op deze drie plekken zijn vooral jongeren kwetsbaar voor uitsluiting.”

De VVD meent dat het lhbti-beleid niet onder de brede paraplu van ‘inclusie’ zou moeten vallen, maar als apart onderdeel behandeld moet worden. ,,Natuurlijk snappen we dat er aandacht moet zijn voor alle groepen, maar als regenbooggemeente zou je extra aandacht aan de lhbti-gemeenschap moeten besteden en daar is ook geld voor beschikbaar.”

Het CDA wil ook aandacht voor de doelgroep, maar oppert wel dat het er steeds meer op begint te lijken ,,dat mensen die geen regenboogvlag uithangen intolerant zouden zijn jegens mensen die dat wel doen.” Die tendens zou volgens de partij wel minder kunnen.

Mens en Milieu en D66 zouden graag een lhbti-beleidsplan zien met daarin concrete stappen die de gemeente zich voorneemt. ,,Stel daartoe de benodigde structurele middelen beschikbaar en informeer de raad tweejaarlijks per memo over de vooruitgang”, schrijft Wesselius (Mens en Milieu). Zo weet volgens Elfvering (D66) ook de gemeenschap zelf wat deze van de gemeente kan verwachten.

Het raadslid zegt tot slot dat de gemeente normerend op moet treden. ,,Als er zich gevallen voordoen waaruit blijkt dat er niet inclusief wordt omgegaan met de lhbti-gemeenschap (of uitingen daarvan) dan moet de gemeente wat D66 betreft zeggen: dit is niet hoe we in Ede met elkaar omgaan. Een dergelijke houding hebben we gemist toen in Bennekom werd verzocht een regenboogvlag te verwijderen omdat deze ‘ongepast’ en ‘onfatsoenlijk’ zou zijn.”


Deze publicatie is tot stand gekomen met steun van het Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten.
Je vindt alle gepubliceerde artikelen van de lhbti-reeks van Ede Stad.nl in dit dossier.

Mail de redactie
Meld een correctie

Elyse van den Brink
Deel dit artikel via:
advertentie
advertentie