Serie Stille krachten: Wat blijft als de flats in Ede-Zuid verdwijnen? (1)

EDE Ede-Zuid staat voor ingrijpende veranderingen. De komende jaren worden meerdere hoogbouwflats gesloopt. Op de plek waar nu vooral sociale huurwoningen staan, komen meer koop- en middenhuurwoningen. Ook de wijk rond de flats wordt opnieuw ingericht: er wordt geïnvesteerd in nieuwbouw, ontmoetingsplekken en een sociaal programma dat moet bijdragen aan meer sociale cohesie en een positiever gevoel in de buurt. Volgens de gemeente staat de leefbaarheid onder druk en is er sprake van overlast. De herstructurering moet daar verandering in brengen.

door Mathanja van Houwelingen, Bouchra Lahrech, Suzanna de Vries

Maar dat is niet het hele verhaal. Bouchra Lahrech, transcultureel systeemtherapeut en actieve inwoner van Ede, startte 15 jaar geleden een vrouwengemeenschap in Ede-Zuid. In de flats wonen veel alleenstaande vrouwen en moeders met een migratieachtergrond. Wat begon als een ontmoetingsplek groeide uit tot een stevig netwerk waarin vrouwen elkaar ondersteunen, met elkaar meegaan naar instanties of de tandarts, kennis delen en een plek vinden om even los te komen van zorgen thuis. Sommigen komen er al jaren, soms wel vijf dagen per week. Het zijn de stille krachten van Ede-Zuid, vrouwen die veel voor elkaar en voor de buurt betekenen, maar zelden zichtbaar zijn in het publieke debat over de wijk.

De komende maanden gaat Bureau Spotlight samen met fotograaf Negin Zendegani en Bouchra de wijk in om de verhalen van deze vrouwen vast te leggen. Hoe kijken zij zelf naar hun wijk? Wat betekent deze plek voor hen? En krijgen zij een stem in de plannen die hun woonomgeving de komende jaren drastisch zullen veranderen?

‘Ik kreeg het aanbod om te verhuizen, maar ik wilde blijven’

Fatima staat ons met een brede lach op te wachten in de deuropening van haar woning in galerijflat de Elskamp in Ede-Zuid. Ze draagt een felgroene broek en een kleurrijke blouse. Samen met Bouchra, die ons meeneemt door de wijk en Fatima al meer dan 45 jaar kent, stappen we naar binnen. Fatima vertelt dat ze hier sinds 1999 woont. Sinds haar man overleed.

,,Sorry, ik moet even opnemen.’’ Ze draait zich half van ons weg en praat in het Arabisch in haar telefoon. Als ze ophangt, zegt ze: ,,Een vriendin. Ik moet straks met haar mee naar de dokter.’’ Fatima gaat vaker mee naar afspraken. Ze spreekt goed Nederlands, en niet iedereen in haar omgeving redt zich even makkelijk met de taal. ,,Als ik kan helpen, dan doe ik dat gewoon.”

Ze was veertien toen ze naar Nederland kwam. Ze kijkt ons onderzoekend aan. ,,Hoe oud denken jullie dat ik ben?’’ We gokken rond de zestig. Ze lacht: ‘Tweeënzeventig!”

(de tekst gaat onder de foto verder)

Foto: Negin Zendegani

Fatima vertelt dat ze het hier fijn vindt. ,,Voor mijn leeftijd is een flat beter. Alles is gelijkvloers.’’ Ze heeft gehoord dat sommige flats in de buurt worden gesloopt. Fatima heeft zelf vriendinnen wonen in de flats. Ook vrouwen van de groep in de Elskampflat. ,,Voor hen is het spannend’’, zegt ze. ,,Maar als je ouder bent, wil je rust. Niet weer alles opnieuw.”

Ze staat op. ,,Kom, ik wil jullie het huis laten zien.’’ Ze laat ons de keuken zien, de speelkamer en de logeerkamer voor haar kleinkind. Ook laat ze foto’s zien van haar man en haar zoon. Er staan veel planten in het huis en op het zonnige balkon. ,,Dat is echt mijn hobby’’, vertelt ze. 

Vroeger heeft Fatima opgepast op de kinderen van Bouchra. Ze noemen haar tante Fatima. ,,Mijn ouders waren bevriend met Fatima en haar man’’, vertelt Bouchra. 

BRAND IN DE FLAT

Een aantal jaar geleden is er brand geweest in het appartement van Fatima. Ze was in Marokko toen een vriendin haar opbelde met het slechte nieuws. Al haar spullen waren verbrand. Ook haar handgemaakte kleding uit Marokko. Alles werd weggegooid. ,,Ik was alles kwijt. Alleen mijn foto’s niet, want die lagen bij mijn zoon.’’

Fatima moest zeven maanden wachten tot ze weer in haar flat kon. Tijdens deze maanden heeft ze in Marokko gewoond. ,,Ik kreeg het aanbod om te verhuizen naar de Bellestein, maar ik wilde hier blijven.”

Ze kent de vooroordelen over Ede-Zuid en het negatieve imago dat de wijk heeft. Zelf herkent ze dat beeld niet. Ze haalt haar schouders op. ,,Ik heb goed contact met mijn buren en ik vind het hier fijn wonen. Ik groet iedereen, iedereen groet terug.’’ 

VRIJWILLIGERSWERK

Sinds de start in 2010 zet Fatima zich als vrijwilliger in voor de vrouwengroep die samenkomt in een ruimte in de flat waar ze woont. Ze betekent veel voor de vrouwen om haar heen: ,,Ik doe wat ik kan en help wie mij vraagt.’’

,,Ik houd van rust’’, zegt ze even later. Maar rustig is het zelden tijdens de koffiemomenten beneden in de flat. ,,Het is één groot gekakel. Iedereen praat door elkaar. Dan ga ik soms gewoon weer even naar boven’’, lacht ze.  

Er worden verschillende talen gesproken in de groep. ,,Berber, Syrisch, Turks, Arabisch. Toch kan het samen.’’ De vrouwenclub is belangrijk voor haar. ,,Als iemand ziek is, dan bel ik even. Als er iets erg is, zijn we er voor diegene. We delen lief en leed met elkaar.’’ Ze vertelt dat ze op dinsdag, donderdag en vrijdag aanwezig is. Als de groep er niet zou zijn of als ze geen gebruik meer konden maken van de ruimte, dan zou dat pijnlijk zijn, vertelt ze. 

ALS FAMILIE

De vrouwengroep voelt voor haar als familie. Ze vertelt over een vrouw die helemaal is opgebloeid in de groep. ,,In het begin moest ze veel huilen. Ze is door haar buurvrouw meegebracht naar de groep. Ze kan haar verdriet verwerken in de groep.’’ Met een glimlach op haar gezicht vertelt ze over de vrouwen. ,,Ik maak altijd thee en koffie.’’ 

,,Jij houdt echt van zorgen. Je bent heel dienstbaar’’, vult Bouchra aan. ,,Als iemand iets niet weet, wil ik graag advies geven. Het is gezellig. We zijn heel gehecht aan elkaar’’, glimlacht Fatima. 

De komende maanden maakt Bureau Spotlight een serie verhalen over vrouwen in Ede-Zuid: over wat de veranderingen in de wijk voor hen betekenen, en over de gemeenschap die zij al jaren samen vormen. Wil je jouw verhaal delen? Je kan mailen naar Mathanja@bureauspotlight.nl