Edese Concertzaal start colleges: verandering muziek door de eeuwen heen

EDE Waarom begonnen mensen muziek op te schrijven? Hoe ontstond meerstemmigheid? Waarom ontstond rond 1600 de opera? En waarom gingen componisten eeuwen later juist op zoek naar radicaal nieuwe klanken? Op 2 september start de Edesche Concertzaal met EC College, een vierdelige introductiecursus waarin artistiek manager en musicoloog drs. Jan-Willem van Ree het publiek meeneemt langs sleutelmomenten in de westerse muziekgeschiedenis. Luisteren vormt de rode draad. Centraal staan momenten waarop nieuwe ideeën het componeren én de manier van luisteren ingrijpend veranderden.

ROYALE MEERSTEMMIGHEID

De eerste middag gaat over de ontwikkeling van het muziekschrift en de geboorte van de meerstemmigheid. Van gregoriaans en vroege polyfonie voert de reis via de renaissance naar Tallis, Sweelinck en J.S. Bach. Ook bij latere componisten als Beethoven en Ligeti hoor je hoe polyfone technieken telkens nieuwe toepassingen krijgen.

UITVINDING VAN DE OPERA

Tijdens het tweede college op 9 september staat de opkomst van de opera centraal. Rond 1600 experimenteerden componisten in Italië met nieuwe manieren om tekst verstaanbaar te maken en emoties direct over te brengen. Claudio Monteverdi liet horen welke dramatische mogelijkheden daarin schuilden. De nieuwe verhouding tussen tekst, melodie en begeleiding bleef eeuwenlang belangrijk en is terug te horen in uiteenlopende genres, van opera en kerkmuziek tot het romantische lied en populaire muziek.

PERSOONLIJKE EMOTIES

Het derde college draait om de persoonlijker wordende muzikale expressie. Bij C.P.E. Bach, Haydn en Mozart krijgen gevoel en individualiteit al meer ruimte. In de negentiende eeuw wordt die ontwikkeling veel uitgesprokener. Vanaf Beethoven leggen componisten steeds nadrukkelijker hun persoonlijke gevoelswereld in de muziek, waarna Berlioz, Wagner en Mahler de grenzen van de romantische expressie steeds verder oprekken.

’ALLES MOET ANDERS’

De slotmiddag voert naar de muzikale revoluties van de twintigste eeuw. Schönberg zoekt nieuwe wegen buiten de vertrouwde tonaliteit, terwijl andere componisten experimenteren met ritme, klankkleur, elektronica, toeval en stilte. Daarmee verandert niet alleen de klank van de muziek, maar ook het denken over wat muziek eigenlijk kan zijn. 

Jan-Willem van Ree studeerde Muziekwetenschap aan de Universiteit Utrecht. Sinds 2013 is hij artistiek verantwoordelijk voor de programmering van de Edesche Concertzaal. Ook is hij actief als spreker en schrijver voor onder meer de Volksuniversiteit Wageningen en Beeld & Geluid in Hilversum. In 2024 verscheen zijn boek ‘Van kerkmuziek tot Heideweek. Een muziekgeschiedenis van Ede’. 

EC College vindt plaats op woensdag 2, 9, 16 en 23 september, telkens van 14.00 tot 16.00 uur in de Edesche Concertzaal. Een afzonderlijk college kost 23 euro, inclusief pauzedrankje. 

Kaarten zijn verkrijgbaar via www.edescheconcertzaal.nl en aan de kassa van de Edesche Concertzaal.