De Wilde Peen in Ede is naast tuin ook een gemeenschap: ‘Heel verdrietig als dat zou verdwijnen’

Maria verhuisde jaren geleden met haar gezin naar Ede. Na eerdere tuinderijen op tijdelijke grond verlangde ze naar stabiliteit. ,,Ik moest steeds mijn gezin verhuizen omdat het land telkens maar kort beschikbaar was. In Ede hoopte ik eindelijk te kunnen wortelen.”

Samen met Klarien startte ze De Wilde Peen. Hun droom: een tuin waar mensen zelf kunnen oogsten en de rijkdom van het land ervaren. ,,In winkels kon ik alleen de mooiste groenten kwijt. Terwijl ik als tuinder zag hoeveel meer er was: bijzondere kruiden, vergeten groenten, de insecten die ertussen leven. Dat wilden we delen, want daarin ligt een belangrijke meerwaarde van onze manier van boeren.”

WAT DE WILDE PEEN SPECIAAL MAAKT

Wie het land oploopt, merkt meteen dat De Wilde Peen anders werkt. Oogsters kunnen altijd komen en oogsten wat ze nodig hebben, zonder te hoeven wegen of afrekenen per kilo. ,,Dat vertrouwen geeft vrijheid”, zegt Maria. ,,Mensen dragen financieel bij naar vermogen, met behoud van ons inkomen als tuinders. Zo kan iedereen meedoen, ongeacht inkomen.”

(de tekst gaat onder de foto verder)

Foto: Eetbaar Ede

Het gaat hier niet om het kopen van groenten, maar om iets groters. ,,We zeggen bewust: je koopt bij ons geen groente, je neemt verantwoordelijkheid om bij te dragen aan dit lokale voedselsysteem. En je plukt er de vruchten van, letterlijk en figuurlijk.”

De manier van telen is minstens zo bijzonder. Alle planten worden zelf opgekweekt. Er wordt gewerkt met lokale compost, zonder bestrijdingsmiddelen en met zo min mogelijk machines. Agro-ecologisch, noemt Maria dat: ,,We bewegen mee met natuurlijke processen en proberen die te versterken. Dat vraagt soms meer werk, maar levert een levende, gezonde tuin op.”

GROENTEN HET HELE JAAR ROND

De Wilde Peen wil dat mensen het hele jaar door van de tuin kunnen eten. Daarom ligt er extra nadruk op wintervoedsel. Koolraap krijgt elk jaar nieuwe recepten mee, zodat het niet gaat vervelen. En er zijn verrassende gewassen zoals appelwortel, op z’n lekkerst in maart, juist als de voorraad bijna op is. Ook haverwortel en andere vergeten groenten vinden hun weg naar de keuken.

Zelfs onkruid krijgt hier een plek op tafel. Melde werd gemist toen het minder groeide, en tegenwoordig wordt knopkruid, in Colombia bekend als guascas, gebruikt in gerechten. Zo leren oogsters steeds opnieuw hoe rijk de natuur eigenlijk is.

BETEKENIS VOOR DE GEMEENSCHAP

De Wilde Peen is meer dan een plek om groenten te halen. Het is ook een gemeenschap. Sommige oogsters komen voor de superverse producten, anderen voor de rust of juist voor het samenzijn. Er worden potluck-maaltijden georganiseerd, samen zuurkool gemaakt en kinderen leren hoe een wortel groeit.

Een oogster verwoordt het zo: ,,Het eten van groenten die je zelf oogst doet iets met je. Iedere gemeente zou een plek als De Wilde Peen moeten hebben. Helemaal een foodregio zoals Ede.”

Maria geniet zelf het meest van de verbondenheid: ,,Ik word blij van de tomaten- en paprikaplanten die oogsters thuis opkweken en terugbrengen naar de tuin. Of van de oogsters die komen helpen omdat het zo fijn is om in deze levende omgeving te werken. Zulke momenten laten zien dat we samen echt iets opbouwen.”

HET RITME VAN DE SEIZOENEN

Het werk op de tuin volgt het ritme van het jaar. Het voorjaar betekent lange dagen van zaaien en planten. In de zomer is het volle bak: schoffelen, water geven, wieden. Vanaf augustus verschuift de focus naar oogsten en het inmaken van wintervoorraden, zoals zuurkool in grote vaten.

In de winter komt de tuin tot rust. Oogsters komen nog steeds voor hun groente, maar het werk bestaat vooral uit onderhoud van gereedschap en infrastructuur. ,,Het land ademt mee met de seizoenen, en wij ademen mee,” zegt Maria.

(de tekst gaat onder de foto verder)

Foto: Eetbaar Ede

DREIGING VAN VERTREK

Toch hangt er een donkere wolk boven de tuin. Het pachtcontract loopt af en kan niet verlengd worden. De boer heeft de grond zelf weer nodig. ,,Een tuinderij verhuis je niet zomaar. We leggen waterleidingen aan, planten struiken en bomen. Als we steeds verhuizen, voelt dat zonde van al het werk: van het gezond maken van de bodem en het systeem. Dat gaat bij vertrek vaak weer verloren. Wij willen juist bouwen aan iets blijvends.”

Als er geen nieuwe plek komt, betekent dat het einde van De Wilde Peen. ,,Dan verliezen we niet alleen een tuin, maar ook de gemeenschap die hier ontstaan is”, zegt een oogster. ,,Het zou puur verlies zijn.”

WAT ER NODIG IS

Om door te gaan, zoekt De Wilde Peen minimaal 1 hectare koopgrond in of rond Ede. Tijdelijke pacht is geen optie meer. ,,Doordat we geen miljoenen in een stal hebben geïnvesteerd, kunnen we ons teeltsysteem makkelijk verbeteren of veranderen. Maar een biologische tuinderij opbouwen vraagt veel handwerk en jarenlange zorg voor de bodem. Dat verplaats je niet zomaar. We moeten zeker weten dat we mogen blijven”, legt Maria uit.

OPROEP

Maria hoopt dat zoveel mogelijk mensen willen meedenken. ,,Ken of ben je iemand met grond? Vertel ons verhaal verder. Het zou verdrietig zijn als de tuin zou verdwijnen: voor ons, voor de oogsters en voor Ede.” Ken of ben je een boer met grond? Of weet je een perceel dat te koop staat? Neem dan contact op met de Wilde Peen.

Dit artikel wordt u aangeboden door Eetbaar Ede. Voedsel verbindt Ede; we ontmoeten elkaar, activiteiten ontstaan en verhalen worden verteld. Eetbaar Ede is de community voor gezond, lokaal en duurzaam voedsel in de gemeente Ede. Kijk voor meer informatie op EetbaarEde.nl, Facebook, Linkedin, Twitter of Instagram.