Columnist Jaap van Ree: Hoe een mesthoop de zondagse rust verstoorde

EDE Deze maand is het de maand van de geschiedenis en daarom wil ik vandaag wat aandacht besteden aan onze eigen Edese geschiedenis. We hebben tenslotte in het centrum met onze Oude Kerk en haar toren één brok geschiedenis staan.

Toen Columbus in 1492 Amerika ontdekte, was onze Oude Kerk na een volledige verwoesting alweer opgebouwd. Daarna heeft ze Luther en Calvijn meegemaakt, evenals een halve eeuw later Willem van Oranje die in 1584 werd vermoord. De Oude Kerk heeft in 1672 de Zonnekoning en in 1811 mogelijk ook Napoleon gezien. 

Gelukkig kon ze in de twintigste eeuw tijdens beide wereldoorlogen fier overeind blijven staan. Door al die jaren heen heeft ze veel dingen ver van huis meegemaakt. Maar ook aan haar eigen voeten heeft ze iets bijzonders meegemaakt. Het was in 1696 met haar vaste predikant ds. Cloeck.

Die dominee woonde in de pastorie bij de kerk. Normaal liep hij ’s zondags met zijn gezin over een klein weggetje van de pastorie naar de kerk. Aan dat weggetje woonde ook de buurman van de dominee, boer Matthijs Jansen van Engelenhoven. 

Deze had op zijn erf tot aan dat weggetje een grote mesthoop liggen. Die stonk natuurlijk een paar uur in de wind, maar daar was mee te leven. Omdat de dieren van de boer sneller poepten dan hij kon opruimen, werd de hoop steeds groter en op een dag zag de dominee dat zijn weggetje naar de kerk versperd was door die enorme mesthoop. Daar kon hij natuurlijk niet overheen op zijn zondagse schoenen. 

Hij protesteerde, maar de boer liet zijn hoop gewoon liggen en had dus schijt aan hem om maar even in stijl te blijven. Hij beweerde zelfs dat het weggetje zijn grond was. Alleen de dominee en zijn gezin maakten volgens hem gebruik van het pad en dat betekende dat het geen openbare weg was. 

Uiteindelijk wendde de dominee zich tot de onpartijdige buur(t)meesters. Hij moest bewijzen dat het een openbaar weggetje was en dat het door omwonenden werd gebruikt. Hij kwam met getuigen en één getuige kwam zelfs met een schriftelijke verklaring waardoor het hele dorp in rep en roer was. De boer werd op het matje geroepen en haalde natuurlijk bakzeil. Hij moest onmiddellijk zijn mesthoop weghalen, zodat de dominee met schone schoenen de kansel in de kerk kon betreden. Toen de mesthoop verdwenen was, was de rust in het dorp weergekeerd.

Gelukkig dat er toen ook al rechters waren, die de zaak voor eens en voor altijd oplosten.

door Jaap van Ree

Meer columns op Ede Stad.nl lezen? Je vindt ze in dit dossier.