Voor of tegen? Dit vinden de Edese politieke partijen over het oplossen van de woningnood

EDE De bouw van nieuwe woningen is een thema dat niet alleen in Ede speelt. Politiek Den Haag buigt zich de afgelopen jaren over de vraag waar in Nederland nog plek is om te bouwen en dus de krapte op de woningmarkt tegen te gaan. 

Het is een heikel punt. Buiten de stikstofproblematiek, waardoor bouwen al flink beperkt wordt, kan ook niet zomaar op elke vierkante kilometer een nieuwe woonwijk gebouwd worden. Landelijk is de woningnood hoog, maar ook in Ede krijgen we er steeds meer mee te maken. 

Onze centraal in Nederland liggende gemeente is aantrekkelijk voor Randstedelingen die de drukte van dat gebied willen ontvluchten, maar toch snel op hun werk in bijvoorbeeld Utrecht willen zijn. Buiten dat is Ede de poort naar de Veluwe met veel natuur.

In een nieuw politiek plan voor Ede in 2040 staat dat er tot die tijd 10.000 woningen bij moeten komen. Soms moet het volgens dat plan flink de hoogte in. Er kunnen gebouwen tot zeventig meter hoog verrijzen op sommige plekken in Ede. 

Ook lokaal wordt er dus hard gezocht naar alternatieven om meer woningen te creëren. Denk hierbij aan het mogelijk maken om langdurig op recreatieparken te kunnen wonen, tiny houses of het opdelen van bestaande woningen. Of moet juist de doorstroming van ouderen richting zorginstellingen worden aangespoord, om zo ruimte te maken voor jongeren generaties in hun woningen. 

In aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen legt Ede Stad Plus een aantal stellingen voor aan de Edese politieke partijen. Moet Ede de hoogte in, of moet er meer gebouwd worden in de ‘dorpskernen’ in het buitengebied. Al die kantoren die leegstaan, kunnen we daar niet wat mee? Kortom: er wordt op alle vlakken hard nagedacht en de woningscrisis zorgt voor een diepe kloof tussen links, rechts en het politieke midden. Daarom deze week een stelling over ‘bouwen, bouwen, bouwen’.

Stelling: De woningnood moet opgelost worden en daarom moet Ede de komende vier jaar vooral maximaal versnellen met woningbouw, ook als dat schuurt met landschap/natuur en bestaande buurtbelangen.
Lees hieronder de standpunten van de Edese politieke partijen.

Gerrit Flier (SGP) - Foto: SGP Ede
De SGP onderkent de woningnood; vele woningzoekenden wachten op een huurwoning. Of worden steeds overboden op de koopwoningmarkt. Het is soms om moedeloos van te worden. Daarom wil de SGP een stevige aanpak. Zoveel mogelijk bouwen voor onze eigen inwoners. Hoogbouw waar dat kan, want deze aantallen hebben we echt nodig om ‘meters te maken’. Meewerken aan creatieve oplossingen zoals pre-mantelzorgwoningen, ‘knarrenhofjes’, erfdelen en woningsplitsing. Onnodige regels voorkomen om vergunningverlening te versnellen. Inbreiding op locaties waar kansen zijn. Naast sociale huurwoningen, óók inzetten op meer betaalbare koopwoningen om een eigen huis voor zoveel mogelijk inwoners binnen hun bereik te brengen. Zo nodig uitbreiden van het budget en plafond voor startersleningen. Dit alles in balans met landschap, natuur en de agrarische structuur.

Arie Barendrecht (ChristenUnie) - Foto: Rob Renger
Het is voor veel mensen lastig om een huis te vinden in de gemeente Ede. Of het nu gaat om jongeren die hun eerste huis zoeken, gezinnen die groter willen wonen of ouderen die juist iets kleiners zoeken: iedereen loopt vast. Omdat de vraag naar woningen groot is maar onze ruimte beperkt, kiezen we ervoor om meer te bouwen binnen de bestaande dorpen en wijken. Op die manier beschermen we het landschap, terwijl we er tegelijkertijd voor zorgen dat de buurten gezellig en leefbaar blijven. We willen de ruimte die we al hebben slimmer gebruiken, bijvoorbeeld door het splitsen van grote woningen en kavels aan te moedigen. Ook maken we ‘familiewonen’ makkelijker, zodat ouders en volwassen kinderen samen kunnen wonen. Daarnaast halen we regels weg die het delen van een huis lastig maken, zodat bijvoorbeeld ouderen een kamer kunnen verhuren of vrienden kunnen samenwonen. Bij al deze plannen zorgen we er natuurlijk voor dat er altijd voldoende voorzieningen in de buurt zijn.

Gabriëlle Hazeleger (GemeenteBelangen Ede) - Foto: Arjan van Bruggen
GemeenteBelangen Ede is het deels eens, maar het ligt genuanceerd. De woningnood is groot en vraagt om tempo. Er moeten snel en veel woningen bijkomen, in alle segmenten. Dat betekent versnellen, zoeken naar nieuwe bouwlocaties en waar nodig ook hoogbouw. Tegelijk moeten duidelijke groene grenzen worden bewaakt en belangen zorgvuldig worden afgewogen.

Sam Elfvering (D66) - Foto: Gertjan van Ginkel
Te veel mensen kunnen geen betaalbare woning vinden: starters kunnen geen begin maken, jongeren zitten noodgedwongen bij pap en mam op zolder en andere kunnen niet doorstromen naar een volgende woning. Gemiddeld moet je in Ede 4 jaar wachten op een betaalbare huurwoning en die wachttijd neemt ieder jaar toe. Mensen zetten hun levens op pauze en dat mogen we niet laten gebeuren! D66 Ede vindt dat dit probleem niet kan wachten. We willen de komende jaren de woningbouw versnellen, zodat er voor iedereen een plek is om thuis te komen.Dat betekent dat we slimme keuzes moeten maken. Waar dat kan voegen we woningen toe door woningen te splitsen of er een verdieping aan toe te voegen. We bouwen nieuwe wijken waar we groen combineren, met veel woningen en betaalbaarheid. Zo werken we wachtlijsten weg, krijgt iedereen perspectief op een betaalbaar thuis en voorkomen we dat we in het groen moeten bouwen.We geven woningzoekenden een echte stem door een woningzoekende raad op te richten. Zo kunnen zij meepraten wanneer het gaat over een nieuwe wijk of buurt. Dat alles doen we met goede participatieprocessen met duidelijke kaders waarover meebeslist kan worden. Zo bouwen we van Ede, Bennekom en Lunteren tot Harskamp, Otterlo en de Klomp aan een passend en betaalbaar thuis voor iedereen.

Leendert Houweling (CDA) - Foto: Mariëlle Gijsbertsen
Zowel het bouwen van woningen als het behouden van onze natuur staan bij het CDA hoog in het vaandel. Het een hoeft het ander daarbij niet uit te sluiten. Juist om zoveel mogelijk openbare ruimte, groen en natuur te behouden, kiezen wij op bepaalde locaties voor hoogbouw, gestapelde bouw en een kleiner aandeel grondgebonden woningen.
Zolang er op één woning honderden reacties binnenkomen, is voor het CDA duidelijk dat de woningnood groot is. Daarom blijven wij ons inzetten voor de bouw van voldoende betaalbare woningen voor starters, gezinnen en senioren die nu nog geen geschikte woonruimte hebben.

Ruben van Druiten (BurgerBelangen Ede) - Foto: Arjan van Bruggen
BurgerBelangen vindt uiteraard dat de woningnood snel opgelost moet worden, maar niet ten koste van alles. Dat zal ook niet mogelijk zijn met alle opgelegde milieuregels die in ons land juist de woningbouw nog eens extra moeilijk maken. BurgerBelangen vindt het belangrijk dat de groei voornamelijk in Ede wordt opgevangen. In de dorpen moet er voldoende ruimte zijn voor natuurlijke groei, vooral voor eigen aanwas. Het is er al heel moeilijk voor starters om een woning te kopen of te huren. Uitbreiding in de dorpen moet dus voldoende zijn om eigen inwoners te huisvesten. Daarnaast is BurgerBelangen geen voorstander van grootschalige (sociale)hoogbouw. Dit moet beperkt worden tot het centrum van Ede en op enkele daarvoor geschikte locaties, zoals het stationsgebied bijvoorbeeld. We willen vooral voorkomen dat er immense hoogbouwwijken ontstaan, waar alle maatschappelijke problemen zich opstapelen, zoals in het verleden gebeurd is. Wijken moeten divers blijven en een goede afspiegeling vormen, waarin alle sociale klassen zijn vertegenwoordigd.

Bart Omlo (VVD) - Foto: Lillian Akkermans-Veldman
De woningnood is groot en daarom moeten we tempo maken met het bouwen van woningen. Dit doen we door regels te vereenvoudigen, creatieve oplossingen te stimuleren en het stapelen van bezwaren te voorkomen. Ook willen wij investeren in het verhogen van de capaciteit van het bouwloket, zodat mooie plannen sneller kunnen worden gebouwd. Het is belangrijk dat er voldoende woningen voor alle doelgroepen worden gebouwd. Zo sturen we op voldoende doorstroom en een passend aanbod. Bij nieuwe wijken, zoals Doesburgerbroek of de Mauritskazerne, is mensgerichtheid het uitgangspunt. Hierbij hoort een prettige leefomgeving met faciliteiten, maar ook ruimte voor de auto en voldoende parkeerplekken. Ook het transformeren van (kantoor)panden zorgt voor woningen. Bij alle bouwplannen houden we rekening met inpassing in het landschap en de natuur en wegen bestaande buurtbelangen mee. De komende periode moet er volop gebouwd worden voor starters, gezinnen én senioren. De woningen moeten wel passen bij de identiteit van onze wijken/dorpen en het (groene) karakter van Ede.

Robin Bongers-Karmaoui (GroenLinks/PvdA) - Foto: Shreya Basropansingh
De woningnood is een van de belangrijkste thema’s op dit moment: er moeten veel meer goedkopere woningen bijkomen. Dit hoeft niet te schuren met het mooie Edese landschap. We willen meer bio-based bouwen en passend bij de omgeving. Hoogbouw is bijvoorbeeld wel passend rondom station Ede-Wageningen. Verder pakken we leegstand aan, transformeren we gebouwen naar woningen, richten we ons op doorstroom, maken we het splitsen van woningen makkelijker en bouwen we woningen die passend zijn voor de nieuwe bewoners en voor de bestaande buurt.

Erik Wesselius (Mens en Milieu Ede) - Foto: Mens en Milieu
Uit onderzoek blijkt dat het aantal woningen in Ede de laatste tien jaar twee keer zo snel is gegroeid als gemiddeld in Gelderland en Nederland (Staat van Ede, 2023). De Edese politiek bepaalt zelf hoeveel woningen er bij komen. Ede is voor ons geen landelijke groeikern. Wij kiezen voor een minder snelle groei en willen vooral bouwen voor de lokale behoefte. Veel extra woningen kunnen gemaakt worden door woningsplitsing of het ombouwen van kantoren. We willen in Ede ruimte voor gemeenschappelijke woonvormen, van knarrenhof tot woongemeenschap. Woontorens tot 70 meter hoog en een sterke verdichting zijn een recept voor sociale problemen in de toekomst. Delen van de hoogbouw in Ede Zuid worden gesloopt, het is een slecht idee om juist hier woontorens tot 70 meter te bouwen. We hebben tegen deze plannen gestemd. Ook voor het Mauritskwartier ligt er een plan voor dichte bebouwing, met mogelijk woontorens tot 56 meter hoog. Wij vinden dit zo vlakbij het bos en de monumentale kazernes niet passen en we hebben in januari dan ook tegen dit plan gestemd.

Rasit Görgülü (Democratische Partij Ede) - Foto: Herman Stöver
Wat DPE betreft is oplossen van woningnood de eerste prioriteit die wij in twee jaar maximaal verlichten en in tien jaar helemaal oplossen. Dit vraagt om concessies en solidariteit van de gemeenschap. Nieuwe woningen en voorzieningen die toegevoegd worden kosten nu eenmaal ruimte. Wat ons betreft doen we het maximaal door te verdichten, maar waar dat niet meer mogelijk is mag landbouwgrond daarvoor ingezet worden. Anders komt woningbouw stil te staan en komt er in elk dorp geen straat bij.

Gerarda van Harten (Forum voor Democratie) - Foto: Forum voor Democratie
De woningnood in Ede is groot en treft vooral starters en jonge gezinnen. Een belangrijke oorzaak is dat statushouders structureel voorrang krijgen op sociale huurwoningen, waardoor inwoners die hier zijn opgegroeid steeds verder achteraan komen te staan. Dat is onrechtvaardig. Woningbouw moet in de eerste plaats ten goede komen aan de eigen inwoners van Ede. Versnellen is nodig, maar met duidelijke keuzes: betaalbaar bouwen, minder procedures en geen automatische voorrang voor statushouders. Het belang van de Edese woningzoekende moet weer centraal staan.

Mariëlle van Enckevort (Partij voor de Dieren) - Foto: Partij voor de Dieren
PvdD wil geen natuur- en leefgebied van dieren opofferen voor woningen voor mensen, het tekort kan anders aangepakt worden. Er moeten veel meer betaalbare (huur)woningen komen, met minimaal 40 procent sociale huur. Huizen zijn om in te wonen, niet om aan te verdienen. De gemeente moet meer woningen zelf realiseren, in plaats van projectontwikkelaars. We moeten snel starten met het ombouwen van leegstaande panden tot woningen. Woningen moeten makkelijker op te toppen, te splitsen of gedeeld worden. Nieuwbouw komt binnen de stads- of dorpsgrenzen en kan op sommige plekken bestaan uit flats of appartementencomplexen van een paar etages. Een groene, leefbare omgeving is essentieel. Meer woningbouw kan alleen als de vee-industrie drastisch krimpt en landbouwgrond gebruikt wordt voor kleinschalige projecten aan de rand van Ede of de dorpen. Inkrimping van de vee-industrie leidt tot meer grond voor natuur en woningen, de bouw kan doorgaan omdat stikstofruimte vrijkomt en het zorgt voor veel minder dierenleed. Een win-win-win- situatie.

Bert Schouwstra (BBB) - Foto: HuubK Photography
BBB Ede erkent dat de woningnood hoog is, maar ook de identiteit van de regio moet behouden blijven. Een passend woningaanbod voor Edese ouderen is essentieel voor de doorstroming. Denk aan seniorenhofjes in woonwijken. Zo blijven zij betrokken bij de samenleving en dat stimuleert noaberschap. Voor hun (klein)kinderen is het bijna onmogelijk een woning te vinden. Inwoners die binding hebben met de regio krijgen voorrang op de huizenmarkt. In dorpen kan een straatje erbij beter werken dan het dorp te verdubbelen. Inspraak met de buurt en nieuwe bewoners moet altijd en vooraf onderdeel uitmaken van plannen. Wie vanuit ‘de grote stad’ naar onze regio verhuist, moet zich bewust zijn van de gebruiken en tradities. Een door ‘de gemeenschap’ samengestelde ‘Kukeleku-route’ kan hierbij helpen. Boeren krijgen het gevoel dat zij de schuld krijgen van het woningtekort, doordat gezegd wordt dat op landbouwgrond prima nieuwbouwwoningen kunnen komen. Dit moet echt stoppen. Landbouwgrond heeft voedselzekerheid als functie. Wie alleen huizen zaait, zal honger oogsten.

Frans Wolfs (BVNL) - Foto: Frans Wolfs
Juist! Bouwen, bouwen, bouwen! Waar mogelijk inbreiding en transformatie van (oude) bedrijfspanden naar woningen. Eenvoudigere regelgeving met betrekking tot splitsen en optoppen. C0-housing projecten. Toestaan dat op bepaalde parken met recreatiewoningen voor langere periodes permanent mag worden gewoond. Mogelijkheden om op bepaalde terreinen tiny houses toe te staan en ook om op bepaalde locaties modulair gebouwde gebouwen voor bijvoorbeeld studentenhuisvesting toe te passen.

Marian van Denderen (SP) - Foto: Lennard Pater
Wonen is een basisrecht dus er moeten geïnvesteerd worden in het bouwen van nieuwe woningen. Geen prestigeprojecten, geen grote projectontwikkelaars maar in beheer van de gemeente. Van de te bouwen woningen willen wij het liefst minimaal 40 procent sociale huurwoningen zien.