Aanzet voor eerste Stolpersteine in Lunteren: ‘Het is een blijvende herinnering’

22 januari 2026 om 17:58 Herdenkingen Nieuws uit Lunteren Tips van de redactie

LUNTEREN In Bennekom en Otterlo liggen ze al bij de huizen van weggevoerde Joden in de Tweede Wereldoorlog. Stolpersteine, de kleine steentjes voorzien van messing plaatjes met daarop naam, geboorte- en sterfdatum en soms ook de plaats van deportatie of overlijden als eerbetoon aan de slachtoffers. Martijn Stöfsel is voorzitter van de werkgroep in Lunteren en hij vertelt over de vergevorderde plannen, hartverscheurende vondsten en het belang ,,om blijvend aandacht te vragen voor de gevolgen van het buitensluiten van bevolkingsgroepen.”

door Diana Kervel

In zijn werkkamer vertelt psycholoog Martijn Stöfsel over zijn fascinatie voor de Tweede Wereldoorlog. Toen hij 21 jaar geleden in Lunteren kwam wonen heeft hij zich in de geschiedenis verdiept. Geanimeerd vertelt hij over het vestigen van de Sicherheitsdienst in de Wormshoef, het Joodse tehuis in de Schaffelaar en over de barakken bij de Biezen. De muur van Mussert, de Goudsberg en NSB horen daar ook bij genoemd te worden maar ook verhalen van verzet, onderduikers, evacués en de Pegasustochten. In 2025 heeft hij ook zijn medewerking verleend aan de podcast over Zwarte Zondag.

OORLOGSTRAUMA

Als jonge psycholoog heeft hij lange tijd gewerkt met slachtoffers uit de Tweede Wereldoorlog in het Sinai Centrum in Amersfoort. In de 90’er jaren voor Joden, later ook opengesteld voor mensen uit de Jappenkampen, veteranen, asielzoekers en vluchtelingen met oorlogstrauma’s. Hoewel zelf niet Joods voelt hij zich wel verbonden met het Joodse volk. ,,Ik heb voor mijn boek veertien mensen geïnterviewd die uit de eerste hand hun ervaringen tijdens de Tweede Wereldoorlog deelden. Dat bracht mij op het idee van de Stolpersteine. Bennekom en Otterlo hebben als voorbeeld gediend.”

De eisen voor Stolpersteine zijn niet in steen gebeiteld.

REGELS STOLPERSTEINE

Het eerste contact is gelegd met Jeroen van Heukelom, voorzitter van Museum Lunteren en een werkgroep ‘Stolpersteine Lunteren’ gevormd. Al gauw uitgebreid met Jenneke Hiensch en Agnes Hendriks. Inmiddels is het viertal ruim twee jaar bezig met het speurwerk en is men uitgekomen op 26 personen en 15 adressen. ,,De eisen zijn niet gebeiteld in steen. Wij zijn in navolging van Bennekom uitgegaan van Joodse mensen die aan het begin van de oorlog in Lunteren woonden en zijn weggevoerd, maar ook degenen die er zijn ondergedoken, opgepakt en vermoord.”

(Tekst gaat verder onder de foto)

Twee Stolpersteine op Schoolstraat 38 in Bennekom. - Historische Vereniging Oud-Bennekom

LUNTERSE OOGGETUIGE

De werkgroep is voornemens om de Stolpersteine te onthullen met de herdenking van de bevrijding van Lunteren, op 16 april 2027. ,,Al dat uitzoekwerk is een flinke klus dus we hebben het een jaar doorgeschoven.” Veel feitelijke informatie is beschikbaar, de bezetters bleken ook goede administrateurs te zijn. De omstandigheden en vinden van nabestaanden en onderduikadressen blijkt een grotere uitdaging te zijn. Mensen zijn verhuisd, straatnamen en huisnummers veranderd. ,,Soms zijn er geen nabestaanden. Zijn die ook allemaal vermoord.” Stöfsel haalt het tragische verhaal aan van een nu 88-jarige ooggetuige. ,,Als vijfjarig jongetje woonde hij hier in Lunteren met zijn familie. Samen met zijn broer heeft hij ondergedoken gezeten nadat zijn ouders zijn opgepakt. Zijn moeder heeft weten te ontsnappen, zijn vader is vermoord.”

Het uitzoekwerk neemt nog tijd in beslag evenals het aanvragen. Daarom streven we naar de onthulling op 16 april 2027

De aanvraag voor de Stolpersteine ligt momenteel bij de verantwoordelijke Stichting. ,,Het duurt een aantal maanden om deze te verwerken. Daarna moeten we toestemming hebben van de gemeente omdat het om gemeentegrond gaat. De onthulling bij de herdenking van de bevrijding van Lunteren lijkt ons een passende datum.”

BIJDRAGE

Mochten lezers van Ede Stad nog informatie hebben over het lot van Joden in Lunteren, dan kunnen ze dit sturen aan e-mailadres: ede.stad@bdu.nl. Voor de kosten is ruim 8000 euro geraamd, donateurs kunnen via Ede-Doet bonnen hieraan bijdragen. Daarvan zullen de struikelstenen, het boekwerk met achtergrondinformatie en de onthulling worden bekostigd.

Martijn Stöfsel is voorzitter van de werkgroep Stolpersteine in Lunteren. - Diana Kervel