Tien jaar Shantykorenfestival Ede; ‘Het gaat niet alleen om het zingen, maar zeker ook om mensen bij elkaar brengen’

EDE Wie op zaterdag 1 augustus door het centrum van Ede wandelt en ineens wordt meegevoerd door zeemansliederen, accordeons en een enthousiast meezingend publiek, weet dat het Shantykorenfestival weer is begonnen. Dit jaar is het een bijzondere editie, namelijk de 10e!

door Dick Martens 

Het centrum van Ede gaat weer als vanouds veranderen in ‘een maritieme ontmoetingsplaats’ en dat ondanks het feit dat de zee tientallen kilometers verderop ligt. Voor de leden van de Shanty Zangers Ede voelt het jubileum als een beloning voor jaren van voorbereiding, vrijwilligerswerk en muzikaal plezier. ,,Als je terugkijkt naar de eerste editie, hadden we nooit gedacht dat het festival zou uitgroeien tot zo’n vaste waarde in Ede,” vertelt Tijmen van Snippenberg, lid van de Scheepsraad en één van de drijvende krachten achter de organisatie. ,,We zien bezoekers die ieder jaar terugkomen. Sommigen plannen hun vakantie zelfs zo dat ze erbij kunnen zijn. Dat zegt eigenlijk alles over ons festival. Ik durf wel te zeggen, dat wij in ‘Shantyland’ inmiddels een mooie naam hebben opgebouwd.” Ook tijdens de jubileumeditie kunnen de bezoekers weer genieten van de Shanty’s van maar liefst 12 koren.

ZES PODIA

Shanty Zangers Ede ontstond in 2002 nadat een groep enthousiaste zangers besloot zelfstandig verder te gaan met het zingen van zeemansliederen. In de jaren daarna groeide niet alleen het koor, maar ook de wens om Ede een eigen shantykorenfestival te geven. Inmiddels trekken de optredens duizenden bezoekers en verzorgen meerdere koren verspreid over zes podia een middag vol muziek. 

Volgens Henk Boelhouwer, ‘scheepsmaatje’ van Tijmen en eveneens een bevlogen zanger van het koor, is dat succes mede te danken aan de mensen achter de schermen. ,,Bezoekers zien de optredens, maar niet de weken voorbereiding. Er zijn vrijwilligers die podia opbouwen, geluid regelen, artiesten ontvangen en alles coördineren. Zonder hen zou dit festival simpelweg niet bestaan.”

MEE KLAPPEN

Dat juist Ede een shantykorenfestival organiseert, blijft volgens beide mannen een mooi contrast. ,,We wonen niet bepaald aan zee,” lacht Tijmen. ,,Maar juist daarom spreekt die muziek zo tot de verbeelding. Shantyliederen gaan over avontuur, heimwee, vriendschap en saamhorigheid. Dat zijn verhalen die iedereen begrijpt.” Henk knikt. ,,Je ziet het ook aan het publiek. Mensen die denken dat shantymuziek niets voor hen is, blijven toch staan luisteren. Even later klappen ze mee of zingen het refrein al mee. Want ook onze muziek verbindt generaties.” 

Muziek brengt mensen samen zonder dat je daar veel woorden voor nodig hebt

Het festival is volgens de twee veel meer dan een serie optredens. ,,Je ontmoet oude bekenden, maakt een praatje met bezoekers uit andere plaatsen en ziet kinderen nieuwsgierig naar de muzikanten kijken,” zegt Tijmen. ,,Dat maakt het zo bijzonder. Muziek brengt mensen samen zonder dat je daar veel woorden voor nodig hebt.” Ook Henk geniet ieder jaar van die ontmoetingen. ,,Na afloop hoor je vaak: ‘Volgend jaar zijn we er weer.’ Dat is misschien wel het mooiste compliment dat je kunt krijgen.”

AANPOTEN

Beide heren keerden kortgeleden terug van vakantie en zijn naar eigen zeggen helemaal opgeladen voor het komende festival. ,,Nu gaat de focus op de laatste organisatorische zaken en wordt het voor ons als festivalcommissie zaak om de laatste puntjes op de i te gaan zetten. Dat wordt even aanpoten.” 

Tijmen nuanceert het aanpoten van Henk een beetje. ,,Natuurlijk is het weer het nodige regelwerk, want in de aanloop naar de festivaldag moeten er zeker nog wat zaakjes geregeld worden, maar inmiddels hebben wij daar de nodige ervaring in gekregen. Wij willen wel dat alles bijtijds is geregeld, wat dat betreft zijn wij tweeën van ‘het niets aan het toeval overlaten’. Zo steken wij nu eenmaal in elkaar.”

GOED GEORGANISEERD 

Toch is het vullen van het programma geen vanzelfsprekendheid meer, dus om 12 koren naar Ede te kunnen krijgen. ,,Om die 12 koren te kunnen krijgen hebben we voor deze editie meer dan 30 koren aangeschreven. Gelukkig hebben wij een dermate naam opgebouwd, dat er veel koren zijn die graag naar Ede komen.” Henk komt met een voorbeeld van het festival in Woerden waar ook Shanty Zangers Ede acte de présence gaf. ,,Ook daar werden we weer door koren benaderd met de vraag of zij ook bij ons mogen optreden. Via via hadden zij gehoord dat het een goed georganiseerd festival was, waar de koren niet alleen voor veel en enthousiast publiek kunnen optreden, maar ook door ons als organisatie min of meer in de watten worden gelegd. Qua bekendheid van ons festival mogen wij dan ook niet klagen.” Het zangduo is daar ook zichtbaar trots op.

THUISWEDSTRIJD

Toch is het niet allemaal ‘hosanna’, zorgen zijn er ook wel. ,,Dan hebben we het over de leeftijd, de mobiliteit van de leden en het feit dat muzikanten steeds moeilijker te krijgen zijn.” Ook is er wel eens nagedacht om het festival in een andere periode te gaan houden. ,,Nu valt het midden in de vakantieperiode. Dat betekent dat ook koorleden dan ook wel eens weg zijn en er daardoor geen representatief aantal op de planken kan worden gebracht. Dan heb ik het over de ons bezoekende koren, of de koren die graag hadden willen komen. Bij ons speelt dat gelukkig niet echt. Onze leden laten die thuiswedstrijd niet graag aan zich voorbijgaan en boeken dan geen vakantie. Wij hebben bij ons het streven dat we minimaal met 20 koorleden moeten zijn. Dat lukt over het algemeen prima. We hebben momenteel, inclusief de muzikanten, 40 leden, waarvan de meesten er op onze wekelijkse repetitieavond eveneens altijd zijn.” Shanty Zangers Ede was eerder dit jaar zelf ook al regelmatig op pad. Zo werd er opgetreden bij onder andere Bláozen en Bléren in Lunteren, een Shantyfestival in Woerden en bij Parkhotel Hugo de Vries in Lunteren. ,,En na ons eigen festival hebben we nog optredens op de Vlegeldag in Bennekom, in de feesttent bij de Hartenberg in Ede, bij Zideris in Rhenen, tijdens ons eigen eindejaarsconcert in Partycentrum Floor in Lunteren en bij De Zonnebloem in Arnhem.”

NIEUWE DIRIGENT

Die optredens deed Shanty Zangers Ede voor het eerst onder leiding van de nieuwe dirigent, de uit Renkum afkomstige Simon Kleinjan, die naast dirigent ook een verwoed tennisser is. ,,Hij tennist in Bennekom, evenals één van onze koorleden. Op die manier is het contact tot stand gekomen. We zijn erg blij met hem. Hij is ook echt een autoriteit op muziekgebied. Hij heeft bij defensie met veel orkesten gewerkt. De eerste ervaringen waren direct goed, er was al snel een klik. Dat ondanks het feit dat hij niet echt bekend was met ‘Shanty’. Hij heeft oog en vooral oor voor details. Hij heeft ons ook al echt geholpen door simpele veranderingen door te voeren of gerichte aanwijzingen te geven. Bijvoorbeeld op het gebied van ademhalingstechniek. En hij heeft al een clublied voor ons geschreven, een nummer waar wij nu onze optredens mee openen. Simon vond het maar vreemd dat wij een dergelijk lied nog niet hadden.” 

Nieuw voor de koorleden was ‘het huiswerk’ dat hij meegeeft. ,,Aan het einde van de week krijgen we van hem door welke stukken er de woensdag van de repetitie specifiek of nog wat nadrukkelijker gerepeteerd gaan worden. Daar kunnen wij als zangers en ook onze muzikanten dan letterlijk op inspelen. Natuurlijk staan, evenals bij onze optredens, onze teksten op de videoschermen, dus echt voorbereiden hoeven wij als zangers niet, maar toch worden wij met het huiswerk van Simon op die manier toch wat extra gemotiveerd en getriggerd om goed voorbereid voor de dag te komen. En af en toe neemt hij zijn gitaar mee om wat voor te spelen of een nummer of passage op die manier te benadrukken. Hij is er echt mee bezig.” 

Simon is de opvolger van Piet van de Brink, die jarenlang het dirigentenstokje hanteerde. ,,Afgelopen november hebben we tijdens ons eindejaarsconcert passend afscheid van hem genomen. Hij kreeg het afscheid dat hij verdiende. Hij heeft ons echt naar het niveau gebracht waarop we nu acteren.” Voor de koorleden was het wel wennen aan de performance van hun nieuwe dirigent. ,,Hij wilde per sé dirigeren in een wit pak en een witte kapiteinspet. Daar deden wij wat lacherig over, maar Simon zette door en al snel moesten wij toegeven dat het hem perfect stond en zorgde voor een fraaie uitstraling.”

VAKANTIEKLEURTJE

Terwijl de vakantieherinneringen bij Tijmen en Henk nog vers zijn en ‘het vakantiekleurtje’ nog goed zichtbaar is, zijn de voorbereidingen voor ‘dé dag’ alweer opgepakt. Er is onder andere al nagedacht over het aantal lunchpakketten dat moet worden gemaakt. ,,Die aantallen hebben we al aan De Vier Zussen, onze lunchpakkettensponsor, doorgegeven. Zij verzorgen die al jaren voor ons. Nu gaan we ook gericht werken aan de flyers en de posters. Dat kan niet eerder, omdat we altijd rekening moeten houden met eventuele afmeldingen.” 

Ook over de loopafstanden tussen de diverse podia is in de loop der jaren nagedacht. ,,We werken nu met een tweetal zogenaamde ‘driehoeken’, om vanwege de mobiliteit van de koorleden, de afstanden tussen de podia zo klein mogelijk te houden. Dat is de Molenstraat, de Oude Kerk en de Markt en een driehoek Bevrijdingsplein, Maanderpoort en Museumplein. Dan zijn die afstanden te behappen. Anders moeten we met kruiwagens werken of met golfkarretjes.” Gekscherend, maar toch met een serieuze ondertoon. Kenmerkend voor het shanty-duo. Want als je met Tijmen en Henk spreekt is de humor nooit ver weg.

GUNFACTOR

Natuurlijk valt en staat het succes van het festival ook met de bereidwilligheid van de groep vaste sponsoren die het festival financieel of in de vorm van materiaal en hand-en-spandiensten de helpende hand toesteken. Henk: ,,Maar ook het weer is natuurlijk van belang, gelukkig hebben we ook in dat geval veelal de gunfactor gehad. Voor zover ik mij kan herinneren hebben we slechts bij één editie een klein beetje regen gehad, maar echt last hadden we daar niet van.” Ook roemt het duo de prima samenwerking met Platform Ede Centrum (PEC). ,,Zij faciliteren het een en ander, verzorgen spandoeken op de aanrijroutes naar Ede en zorgen dat de koren worden ontvangen bij Cultura, dat ook voor ons de deuren openzet.”

MIJLPAAL

Dat het festival nu de tiende editie beleeft, voelt voor beide mannen als een mijlpaal. ,,Zo’n jubileum vier je met elkaar,” zegt Tijmen. ,,Met de koren, de vrijwilligers, de sponsors, de ondernemers in het centrum en natuurlijk het publiek.” Henk besluit met een glimlach: ,,Wij hopen dat bezoekers straks niet alleen naar huis gaan met een paar leuke liedjes in hun hoofd, maar vooral met het gevoel dat ze onderdeel waren van een gezellige dag. Uiteindelijk is dat waar shantymuziek altijd om heeft gedraaid: samen zingen, samen beleven, maar ook om mensen bij elkaar te brengen.” Volgend jaar, in december 2027, staat de volgende mijlpaal alweer op het programma. ,,Dan bestaat het koor 25 jaar. Dat jubileum zoemt ook al een beetje rond, maar nu gaat de focus met volle kracht op ons tiende Shantykorenfestival. Dan gaan onze trossen, om in scheepvaarttermen te blijven, en zeker ook die van de andere koren, weer helemaal los!”

PROGRAMMA

Het Shantykorenfestival Ede 2026 wordt om 12.00 uur op het Oude Kerkplein geopend door de Edese wethouder Gabriëlle Hazeleger. De afsluiting met de medewerking van alle deelnemende koren is rond 17.00 uur op het Museumplein. Voor het volledige speelschema: zie elders in deze krant.